Sau Greenland, quần đảo cửa ngõ Bắc Cực thành tâm điểm cạnh tranh

Quần đảo Faroe là lãnh thổ thuộc Đan Mạch nằm giữa bắc Đại Tây Dương. Cũng giống Greenland, đây là phần lãnh thổ xa xôi của Vương quốc Đan Mạch, cách thủ đô Copenhagen hàng trăm kilomet, và ngày càng trở thành điểm nóng địa chính trị.

Quần đảo Faroe có 18 hòn đảo, địa hình gồ ghề, phong cảnh hùng vĩ, gió mạnh và mưa nhiều. Với khoảng 55.000 dân, Faroe nằm trên tuyến đường biển chiến lược giữa Iceland và Scotland, cửa ngõ dẫn vào Bắc Cực, nơi các cường quốc cạnh tranh ảnh hưởng.

Tàu cá châu Âu, tàu chiến Mỹ và tàu ngầm Nga thường xuyên qua lại vùng biển này. Vài năm trước, một công ty Trung Quốc từng tìm cách tham gia nâng cấp hệ thống viễn thông của Faroe.

Khác với Greenland, nơi phụ thuộc nhiều vào trợ cấp từ Đan Mạch, Faroe đã xây dựng được nền kinh tế địa phương vững mạnh. Điều này giúp người dân có mức sống cao và tiềm lực tài chính để cân nhắc khả năng tự chủ. Trong vài năm qua, phong trào đòi độc lập của Faroe đã gia tăng.

Năm 1946, người Faroe bỏ phiếu ủng hộ độc lập nhưng bị Quốc vương Đan Mạch ngăn chặn. Năm 2000, khi Faroe tìm cách đàm phán chủ quyền hoàn toàn, Copenhagen đe dọa cắt trợ cấp. Khi đó nền kinh tế chưa đủ mạnh, nên Faroe lùi bước.

Tháng 1.2026, Faroe dự kiến nối lại đàm phán với Đan Mạch để mở rộng quyền tự trị. Nhưng sau khi Tổng thống Donald Trump tái khẳng định ý định kiểm soát Greenland, gây lo ngại cho toàn bộ Vương quốc Đan Mạch, lãnh đạo Faroe cho rằng chưa phải thời điểm thích hợp cho các cuộc thương lượng căng thẳng.

Tuy nhiên, những lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump về việc sáp nhập Greenland đã tạo ra thách thức mang tính sống còn đối với Vương quốc Đan Mạch. Greenland vì thế xích lại gần Copenhagen hơn. Trong khi đó, Faroe tạm dừng kế hoạch đàm phán với Đan Mạch về việc mở rộng quyền tự trị.

Dù vậy, giới lãnh đạo chính quyền bán tự trị của Faroe khẳng định sẽ không từ bỏ mục tiêu. “Greenland và Đan Mạch đang ở trong tình thế khó khăn" - Thủ hiến Aksel V. Johannesen nói, đồng thời nhấn mạnh vẫn tồn tại đồng thuận chính trị rộng rãi ở Faroe về việc cần thay đổi quan hệ với Đan Mạch.

Dù ít được chú ý hơn Greenland, Faroe đang được các nhà phân tích địa chính trị theo dõi sát sao. Người dân nơi đây cũng cảm nhận rõ sự quan tâm ngày càng tăng.

Faroe nằm ngay tại một trong những “điểm nghẽn” hải quân quan trọng nhất thế giới: Tuyến đường chiến lược của Nga giữa Bắc Cực và Đại Tây Dương.

Tuyến đường này được gọi là GIUK Gap - viết tắt của Greenland, Iceland và Vương quốc Anh - với điểm hẹp nhất khoảng 320km.

NATO tăng cường tuần tra tại đây trong năm qua, trong khi tàu ngầm hạt nhân Nga từ căn cứ Murmansk cũng thường xuyên di chuyển qua khu vực.

Ông Troy J. Bouffard, Giám đốc Trung tâm An ninh và Khả năng phục hồi Bắc Cực thuộc Đại học Alaska Fairbanks, Mỹ nhận định, Faroe có tầm quan trọng chiến lược vượt xa quy mô dân số của mình.

Dù dân số tương đương một vùng ngoại ô nhỏ ở Mỹ, Faroe lại nằm giữa tuyến trung chuyển then chốt của một trong những đối thủ chính của NATO, ông nói.

Theo dữ liệu Bộ Ngoại giao Faroe, những năm gần đây ngày càng có nhiều tàu ngầm Mỹ và tàu NATO cập cảng Faroe.

Sau khi xung đột Nga - Ukraina nổ ra năm 2022, phần lớn châu Âu hạn chế tàu Nga. Riêng Faroe vẫn cho phép tàu cá Nga cập cảng.

Hiện Faroe nằm trong ô bảo vệ an ninh NATO thông qua tư cách thành viên của Vương quốc Đan Mạch, một trong những nước sáng lập liên minh.