Tổng thống Trump chê New START, kêu gọi hiệp ước hạt nhân mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân New START giữa Nga và Mỹ, gọi đây là một “thỏa thuận được đàm phán tồi tệ”, đồng thời kêu gọi các chuyên gia hạt nhân của Washington bắt tay xây dựng một hiệp ước hoàn toàn mới.

Hiệp ước kiểm soát vũ khí chiến lược New START chính thức hết hạn vào ngày 5.2, làm dấy lên quan ngại tại Mátxcơva cũng như Liên Hợp Quốc. Cùng ngày, Axios đưa tin các quan chức Mỹ và Nga đã nhất trí thảo luận về việc “cập nhật” hiệp ước này bên lề các cuộc đàm phán hòa bình Ukraina tại Abu Dhabi.

“Thay vì gia hạn New START… chúng ta nên để các chuyên gia hạt nhân của mình làm việc về một hiệp ước mới, được cải thiện và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai” - ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 5.2, đồng thời cáo buộc hiệp ước hiện tại đang bị “vi phạm nghiêm trọng”.

Ngay sau phát biểu của Tổng thống Trump, người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ có kế hoạch thảo luận với Nga về một hiệp ước mới. Bà cũng bác bỏ thông tin cho rằng Mátxcơva và Washington đã đạt được bất kỳ thỏa thuận tạm thời nào liên quan đến việc tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước đã hết hạn.

New START được ký kết năm 2010, quy định giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược và các bệ phóng được triển khai, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát kho vũ khí hạt nhân của cả hai nước. Ban đầu hiệp ước dự kiến hết hạn vào năm 2021, sau đó được gia hạn thêm 5 năm.

Năm 2023, Nga đã đình chỉ các cơ chế kiểm chứng của hiệp ước, viện dẫn các cuộc tấn công của Ukraina nhằm vào những thành phần thuộc lực lượng răn đe hạt nhân của Nga, cũng như cáo buộc phương Tây can thiệp ngày càng sâu.

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có báo cáo nào cho thấy bất kỳ bên nào vi phạm các giới hạn vũ khí được quy định trong hiệp ước.

Trước đó trong ngày 5.2, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga đã đề xuất tiếp tục tuân thủ các điều khoản của hiệp ước thêm 1 năm, song sáng kiến này “chưa nhận được phản hồi”.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cũng kêu gọi Nga và Mỹ đàm phán một khuôn khổ kế nhiệm, cảnh báo nguy cơ xung đột hạt nhân đang ở mức “cao nhất” trong nhiều thập kỷ.

Trước đây, Tổng thống Trump từng tuyên bố mong muốn một thỏa thuận “tốt hơn” với sự tham gia của cả Trung Quốc. Tuy nhiên, cùng ngày, ông Peskov cho biết Bắc Kinh coi việc tham gia đàm phán một hiệp ước mới là “không cần thiết”, do quy mô kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc không tương xứng với Nga và Mỹ.

“Chúng tôi tôn trọng lập trường này”, ông Peskov nói thêm.