Nga - Mỹ giằng co dầu mỏ, Đức chịu hậu quả

Cách Berlin khoảng 100km về phía bắc có một nhà máy lọc dầu đang trở thành điểm nghẽn địa chính trị nguy hiểm nhất của nước Đức.

Nhà máy PCK tại thị trấn Schwedt thuộc sở hữu của tập đoàn Nga Rosneft, do Đức vận hành, nhưng lại có thể bị Mỹ “bóp nghẹt” bằng lệnh trừng phạt. Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, thủ đô Berlin có nguy cơ thiếu nghiêm trọng nhiên liệu.

PCK Schwedt không phải một cơ sở bình thường. Nhà máy này cung cấp 90% xăng, dầu sưởi và nhiên liệu hàng không cho Berlin, sân bay của thủ đô và toàn bang Brandenburg. Việc nhà máy ngừng hoạt động không chỉ là một sự cố công nghiệp, mà là đòn đánh trực diện vào an ninh năng lượng của nước Đức.

Mối nguy đang đến rất gần. Ngày 29.4, thời hạn miễn trừ trừng phạt của Mỹ đối với nhà máy sẽ hết hiệu lực. Chính phủ Đức đang đàm phán gấp rút với Mỹ để xin gia hạn, song song với đó, Berlin đã âm thầm khởi động lại phương án quốc hữu hóa - điều từng bị coi là “lằn ranh đỏ”.

“Dấu hiệu từ phía Mỹ là tích cực, nhưng với chính quyền này thì không ai dám chắc” - một nguồn thạo tin nói. “Vì thế, kịch bản trưng thu tài sản đang được tính đến lần nữa”.

Thời gian không đứng về phía Berlin. Các tàu chở dầu phải được đặt trước từ 1 đến 2 tháng. Ngân hàng và nhà cung cấp đang yêu cầu cam kết rằng PCK vẫn đủ khả năng thanh toán và duy trì hợp đồng. Nếu nhà máy bị buộc dừng, hàng nghìn xe tải sẽ phải vận chuyển nhiên liệu từ Bavaria và khắp nước Đức suốt ngày đêm để cứu Berlin khỏi tê liệt.

Suốt nhiều năm, các chính phủ Đức tránh quốc hữu hóa vì lo Nga trả đũa bằng cách tịch thu tài sản của doanh nghiệp Đức tại Nga. Nhưng với nội các của Thủ tướng Friedrich Merz, lựa chọn đang cạn dần.

Năm 2022, Berlin đặt PCK dưới sự giám sát của cơ quan quản lý năng lượng liên bang, nhưng không tịch thu cổ phần. Rosneft vẫn nắm 54% cổ phần, Shell sở hữu 37,5%. Quyết định “nửa vời” này xuất phát từ nỗi lo trả đũa từ Mátxcơva. Khi đó, dầu thô Nga vẫn chảy qua đường ống dẫn dầu Druzhba dài 4.000km tới Schwedt - dòng chảy kéo dài suốt 6 thập kỷ.

Bước ngoặt đến vào tháng 10 năm ngoái, khi Mỹ áp lệnh trừng phạt mới nhằm vào Rosneft và tài sản tại châu Âu, giữa lúc Washington và Mátxcơva thăm dò đối thoại về Ukraina. Động thái này không được phối hợp với Berlin, khiến PCK suýt phá sản. Đức buộc phải xin Mỹ một đợt miễn trừ 6 tháng, lập luận rằng Rosneft không còn quyền kiểm soát thực tế nhà máy.

Với thị trấn Schwedt - nơi nhà máy được xây dựng từ thập niên 1960 - PCK là mạch sống. “Mọi thứ đều chạy bằng nhiên liệu từ đây: Xe buýt, xe cảnh sát, xe cứu thương, máy bay. Nhà máy này không thể dừng” - Thị trưởng Annekathrin Hoppe nói.

Việc thay thế dầu Nga không hề dễ. Kazakhstan hiện là nhà cung cấp chính, nhưng giá cao hơn và yêu cầu trả trước. PCK còn phải nhập dầu qua các cảng Ba Lan và Đức, chi phí tăng mạnh, đồng thời điều chỉnh công nghệ để xử lý nhiều loại dầu khác nhau. Dù công suất đã phục hồi lên hơn 85%, dòng tiền vẫn bị bào mòn.

Ở Schwedt, nhiều người vẫn hy vọng một ngày dầu Nga sẽ chảy trở lại. “Chúng tôi mong hòa bình cho Ukraina” một cư dân nói, “và cũng ích kỷ một chút cho chính mình: Khi hòa bình đủ bền vững, Đức rồi sẽ lại phải giao thương với Nga”.