Hà Nội kêu gọi gần 65 triệu tỉ đồng giai đoạn 2026-2045 để phát triển

Dòng tiền lớn của hai giai đoạn

Thực tế cho thấy, những “nút thắt” lớn nhất của Hà Nội hiện nay vẫn nằm ở hạ tầng đô thị, giao thông và sử dụng đất. Ùn tắc giao thông, quá tải trường học - bệnh viện, thiếu không gian xanh, tình trạng phát triển đô thị dàn trải… đang làm suy giảm chất lượng sống và kìm hãm tốc độ tăng trưởng.

Bởi vậy, ưu tiên hàng đầu của chiến lược đầu tư là xây dựng hệ thống hạ tầng khung đồng bộ: Các tuyến vành đai, trục hướng tâm, đường sắt đô thị, hạ tầng số và hạ tầng xã hội. Đây không chỉ là đầu tư “cứng”, mà còn là cách giải phóng nguồn lực, giảm chi phí logistics, mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô và vùng Thủ đô.

Theo các định hướng quy hoạch, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội dự kiến huy động khoảng 14,5 triệu tỉ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó khu vực tư nhân và dân cư chiếm hơn 60%. Điều này cho thấy động lực chính đến từ khu vực tư nhân - yếu tố then chốt quyết định sức bật của nền kinh tế đô thị.

Một hướng đầu tư mang tính chiến lược khác là phát triển các khu đô thị lớn, hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Thay vì mở rộng manh mún, Hà Nội cần những cực tăng trưởng mới - nơi hội tụ nhà ở, dịch vụ, giáo dục, y tế, văn hóa, thương mại - để giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

Song song với đó là nhiệm vụ tái cấu trúc và tái thiết đô thị. Nhiều khu vực cũ kỹ, sử dụng đất kém hiệu quả cần được “đánh thức” bằng các dự án tái thiết bài bản, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh lãng phí nguồn lực và phá vỡ cảnh quan. Đầu tư ở đây không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là đầu tư cho bản sắc, ký ức đô thị và chất lượng sống của người dân.

Hà Nội từ lâu là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, tiêu chí thu hút FDI cần chuyển mạnh từ “số lượng” sang “chất lượng”. Ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D, tài chính, y tế, giáo dục chất lượng cao… sẽ giúp Thủ đô tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Dự kiến giai đoạn 2026-2035, khu vực FDI sẽ đóng góp khoảng 1,3 triệu tỉ đồng, tương đương gần 9% tổng vốn đầu tư toàn xã hội; sang giai đoạn 2036-2045, con số này có thể tăng lên hơn 5 triệu tỷ đồng. Điều quan trọng là Hà Nội phải tạo được môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, thủ tục hành chính thông thoáng và nguồn nhân lực chất lượng cao để giữ chân các “đại bàng” công nghệ.

Phải cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững

Một bài toán không thể bỏ qua là cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Đầu tư cho môi trường, không gian xanh, văn hóa - thể thao, du lịch, bảo tồn di sản cần được đặt ngang hàng với đầu tư kinh tế thuần túy. Thủ đô không thể “vươn mình” nếu đánh đổi bằng ô nhiễm, quá tải và đánh mất bản sắc.

Giai đoạn 2036-2045, khi hạ tầng cơ bản đã được đầu tư đồng bộ, Hà Nội sẽ bước vào thời kỳ phát triển chiều sâu, với quy mô GRDP dự kiến đạt 670 tỉ USD, GRDP bình quân đầu người khoảng 44.300 USD. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và kỷ luật thực thi trong đầu tư.

Tuy nhiên, vấn đề được quan tâm hiện nay là tái cấu trúc Hà Nội. Tại bản quy hoạch, UBND TP đặt ra tham vọng lớn: Giai đoạn 2026 - 2035, Hà Nội di dời 200.000 người ở khu vực sông Hồng; 200.000 người ở khu vực hồ Tây và phụ cận; 42.000 người ở một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.

Khi tái cấu trúc đô thị giai đoạn 2036 - 2045, Hà Nội di dời 26.730 người ở khu phố cổ, 23.000 người ở khu phố cũ, 370.000 người ở các khu vực còn lại trong Vành đai 3 để tái cấu trúc đô thị.

Như vậy, trong giai đoạn 2026 - 2045, thành phố di dời hơn 860.000 người để phục vụ quá trình tái cấu trúc đô thị.

Theo UBND TP Hà Nội, chủ trương giãn dân để giảm tải áp lực cho nội đô. Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời một phần được bố trí tái định cư tại chỗ, một phần tại các Khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng (Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc...) được đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại, đầy đủ tiện ích (trường học, bệnh viện, công viên), đảm bảo chất lượng cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ.

Trước thông tin Hà Nội dự kiến di dời hơn 860.000 người dân nội đô, KTS Ngô Doãn Đức - nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, việc di dân ra khỏi khu phố cổ Hà Nội không phải là câu chuyện mới. Trước đây, thành phố đã nhiều lần triển khai di dân phố cổ, trong đó có việc bố trí người dân sang khu Kiến Hưng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít trường hợp người dân sau khi di dời lại quay trở về nơi ở cũ. "Đây là hiện tượng đã từng xảy ra và là bài học cần được nhìn nhận nghiêm túc" - KTS Đức nói.

Ông Đức cho rằng, nếu Hà Nội thực hiện di dân với quy mô lớn hơn, khâu chuẩn bị phải được xem xét thật kỹ lưỡng, từ chính sách đền bù, tái định cư đến các ràng buộc pháp lý. Nơi ở mới giải được bài toán an sinh cho người dân, tránh tình trạng "đi rồi lại về".

"Nếu nơi ở mới không đáp ứng được các nhu cầu về trường học, y tế, việc làm, người dân khó có thể đồng thuận. Vì vậy, khâu chuẩn bị phải được thực hiện một cách cẩn trọng, rành mạch, đặt quyền lợi của người dân song hành với mục tiêu phát triển đô thị" - vị KTS cho biết.

Đối với khu vực ven sông Hồng, ông cho rằng việc di dời các khu dân cư tự phát để triển khai quy hoạch hai bờ sông, cải thiện cảnh quan đô thị là cần thiết.

Theo KTS Phạm Thanh Tùng - Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Hà Nội hiện đang chịu áp lực quá tải lớn về mật độ dân số, đặc biệt tại khu vực lõi trong Vành đai 2, nơi tập trung dân cư ngày càng đông đúc. Vì vậy, chủ trương di dời dân cư ra khỏi vùng lõi đô thị là một quyết sách đúng đắn và cần thiết.

Theo ông, việc di dân sẽ góp phần giãn mật độ dân số từ nội đô ra các khu vực ngoại vi, qua đó tạo điều kiện hình thành môi trường sống tốt hơn, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật và giao thông, giúp Thủ đô phát triển theo hướng văn minh, hiện đại.

Ông Tùng nhận định, việc di dời người dân khỏi khu vực nội đô có thể xem là một "cuộc cách mạng" thực sự, bởi quy mô lên tới gần 1 triệu người. Do đó, chính quyền Hà Nội cần có sự tính toán thận trọng, chuẩn bị đầy đủ các phương án bố trí nơi ở mới nhằm bảo đảm ổn định đời sống và an sinh lâu dài cho người dân. Quá trình di dân cần được gắn với việc đầu tư đồng bộ các điều kiện an sinh xã hội như trường học, bệnh viện và các dịch vụ thiết yếu khác, để người dân yên tâm sinh sống tại nơi ở mới trong dài hạn.

Chỉ khi giải quyết được vấn đề an sinh và di dời quy mô lớn thì việc đầu tư gần 65 triệu tỉ đồng trong gần 20 năm nữa mới mang lại hiệu quả thực sự, tạo đột phá cho sự phát triển Thủ đô.