Công nhân mong khóa học nghề linh hoạt, phù hợp với lịch làm việc để không bị bỏ lại phía sau bởi tự động hóa. Ảnh: Hải Nguyễn.
Công nhân trẻ mong có cơ hội học nghề
Nguyễn Sĩ Hiệp (quê Thanh Hóa), công nhân tại một công ty lắp ráp linh kiện điện tử ở Khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội), vừa rời quê ra Hà Nội làm việc. Đây là lần đầu tiên Hiệp xa gia đình nên mọi thứ còn nhiều bỡ ngỡ.
Học muộn một năm so với bạn bè, năm nay Hiệp vừa hoàn thành chương trình THPT. Thay vì tiếp tục học lên, nam công nhân lựa chọn đi làm để có thu nhập ổn định, tích cóp một khoản tiền và sau này có thể tính đến chuyện học nghề.
Hiện Hiệp làm ca đêm từ 22h đến 6h sáng hôm sau. Trong ca, người lao động có một giờ nghỉ và được công ty bố trí bữa ăn đêm. Mức lương cơ bản của Hiệp khoảng 6,3 triệu đồng/tháng. Nếu có làm thêm, thu nhập có thể đạt gần 10 triệu đồng/tháng.
“Ở nơi đất khách, tôi chỉ mong công việc ổn định, có sức khỏe để làm việc. Sau này nếu có điều kiện, tôi muốn học thêm, nâng cao tay nghề để có thể gắn bó lâu dài với công việc và có cơ hội tăng thu nhập” - Hiệp chia sẻ.
Tuy nhiên, mong muốn học nghề của nam công nhân trẻ vẫn đi kèm nhiều nỗi lo. Công việc theo ca, những đợt tăng ca cùng chi phí thuê trọ, ăn uống, đi lại khiến việc sắp xếp thời gian và kinh phí để tham gia một khóa học không dễ dàng.
Hiệp mong các chương trình đào tạo nghề có những khóa học ngắn hạn, thời gian linh hoạt, phù hợp với lịch làm việc của công nhân. Đặc biệt, người lao động ngoại tỉnh như Hiệp cần được hỗ trợ một phần chi phí học tập để có thể mạnh dạn nâng cao trình độ.
Chuyển lao động phổ thông thành lao động có tay nghề
Ở tuổi 26, anh Trần Văn Minh, công nhân đang làm việc tại một doanh nghiệp về linh kiện ổ cứng ở Khu công nghiệp Thăng Long, đã có vài năm gắn bó với công việc tại nhà máy. Công việc chủ yếu là đứng chuyền, kiểm tra, đóng gói sản phẩm theo từng công đoạn. Dù quen việc và có thu nhập tương đối ổn định, anh Minh thừa nhận nếu chỉ dựa vào sức lao động và kinh nghiệm hiện tại thì cơ hội phát triển lâu dài còn hạn chế.
“Công nhân phổ thông chúng tôi là người trực tiếp đứng máy, làm ra sản phẩm, nhưng khi doanh nghiệp thay đổi công nghệ thì cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng. Nếu máy móc làm được những công việc mình đang làm thì người lao động phải có thêm kỹ năng khác mới có thể tiếp tục ở lại” - anh Minh nói.
Theo anh Minh, một bộ phận lao động phổ thông vẫn có tâm lý “làm ngày nào biết ngày đó”. Áp lực tiền thuê trọ, sinh hoạt, nuôi con hoặc gửi tiền về quê khiến họ ưu tiên làm thêm giờ để tăng thu nhập trước mắt hơn là dành thời gian học tập.
“Muốn học nghề nhưng nếu học vào buổi tối thì lại trùng ca hoặc tăng ca. Nghỉ một buổi làm để đi học cũng đồng nghĩa với giảm thu nhập. Nếu doanh nghiệp và công đoàn có thể tổ chức các khóa học ngay tại khu công nghiệp, vào thời gian phù hợp với ca làm, hoặc có chính sách hỗ trợ học phí thì công nhân sẽ dễ tham gia hơn” - anh Minh đề xuất.
Thực tế, bên cạnh hạn chế về chuyên môn, một bộ phận lao động phổ thông còn thiếu tác phong công nghiệp, kỹ năng số cơ bản và khả năng thích ứng với môi trường sản xuất ngày càng hiện đại. Đây là những rào cản cần được nhìn nhận trong quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Với người lao động, học nghề không chỉ nhằm có một chứng chỉ mà quan trọng hơn là có thêm năng lực để giữ việc, chuyển đổi vị trí khi công nghệ thay đổi và từng bước nâng cao thu nhập.
