Những hoạt động chung của gia đình là nền tảng tạo nên cảm giác gắn bó và niềm tin giữa các thành viên. Ảnh Đình Hải
Gia đình là nơi giữ gốc
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, bản sắc của gia đình Việt được tạo nên từ tình yêu thương, sự gắn bó, tinh thần hiếu nghĩa, lòng biết ơn, trách nhiệm giữa các thế hệ và ý thức gìn giữ nền nếp gia phong.
“Đó là những giá trị rất giản dị nhưng bền sâu. Trong mỗi gia đình Việt, ông bà, cha mẹ không chỉ sinh thành, nuôi dưỡng mà còn truyền cho con cháu cách sống, cách làm người, cách ứng xử với cộng đồng, với quê hương, đất nước” - ông chia sẻ.
Muốn gia đình tiếp tục là nơi nuôi dưỡng nhân cách và truyền trao các giá trị văn hóa, trước hết mỗi gia đình phải thực sự trở thành một môi trường văn hóa.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, văn hóa gia đình hiện diện trong những điều bình dị của đời sống: Cách cha mẹ nói chuyện với con, cách con cái cư xử với ông bà, sự sẻ chia việc nhà, những bữa cơm chung, những lần trở về quê hay đơn giản là một lời cảm ơn, một lời xin lỗi đúng lúc.
“Nếu muốn con tự hào về truyền thống thì gia đình phải kể cho con nghe những câu chuyện đẹp về quê hương, dòng họ, đất nước bằng một cách gần gũi, tự nhiên” - ông Sơn nói.
“Quan trọng nhất, mỗi gia đình phải tự ý thức mình là “trường học đầu tiên” của con người” - PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Mỗi gia đình giống như một “đơn vị lưu giữ văn hóa”
Theo chuyên gia truyền thông Tâm An, sức bền của gia đình Việt không chỉ đến từ lòng hiếu thảo, sự hy sinh hay nghĩa tình, mà còn ở vai trò truyền giữ các giá trị sống.
Gia đình được xem là “hệ thống truyền thông lâu đời nhất của nhân loại”, nơi con người học cách làm người trước cả trường học, sách vở hay internet. Nhờ đó, nhiều chuẩn mực ứng xử của người Việt vẫn được gìn giữ qua hàng trăm năm.
Đáng chú ý, sự truyền dạy ấy không diễn ra bằng những bài học khô cứng mà thông qua từng hành động rất đời thường. Chuyên gia Tâm An cho rằng, trẻ em tiếp nhận cách ứng xử của người lớn bằng quan sát nhiều hơn là bằng lời giảng giải. Chính vì vậy, cách cha mẹ giữ lời hứa, biết xin lỗi hay cư xử với hàng xóm đều trở thành bài học đầu tiên về nhân cách.
Theo đó, văn hóa dân tộc được hình thành từ hàng triệu gia đình như vậy. Mỗi gia đình giống như một “đơn vị lưu giữ văn hóa”, âm thầm trao truyền tinh thần hiếu nghĩa, trách nhiệm, sự bao dung và lòng đùm bọc qua nhiều thế hệ. Nhờ quá trình trao truyền bền bỉ ấy, nhiều giá trị cốt lõi của người Việt vẫn tồn tại dù đất nước trải qua chiến tranh, đổi mới hay hội nhập quốc tế.
Nhiều người đang nhìn công nghệ như nguyên nhân khiến các thành viên trong gia đình ngày càng xa cách. Tuy nhiên, chuyên gia Tâm An cho rằng, điều quyết định không nằm ở bản thân công nghệ mà ở cách con người sử dụng nó.
Trong thời đại số, mọi nền tảng đều cạnh tranh để giữ người dùng ở lại lâu nhất. Vì thế, ngay khi cả gia đình cùng ngồi trong một căn phòng, mỗi người vẫn có thể đang sống trong một “thế giới số” riêng.
“Công nghệ không tạo ra khoảng cách, mà phụ thuộc vào cách con người sử dụng. Ngày nay, các thành viên trong gia đình có nhiều cơ hội kết nối hơn qua cuộc gọi video, dù học tập hay làm việc xa nhà. AI cũng giúp tiết kiệm thời gian cho nhiều công việc thường ngày”.
Theo chị, điều gia đình hiện đại đang thiếu không phải là thời gian, mà là thời gian chất lượng. Những bữa cơm chung, vài phút trò chuyện trước khi đi ngủ hay một ngày cuối tuần dành trọn cho gia đình tưởng chừng rất bình thường, nhưng lại là nền tảng tạo nên cảm giác gắn bó và niềm tin giữa các thành viên.
