Số hóa sách giáo khoa và hệ sinh thái học liệu số: Mở rộng cơ hội học tập

Các học liệu này được phát triển theo hướng dùng chung, truy cập thuận lợi, miễn phí, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục.

Sẵn sàng khai thác hệ sinh thái học liệu số

Đánh giá tác động chủ trương số hóa sách giáo khoa và xây dựng hệ sinh thái học liệu số dùng chung, ông Nguyễn Văn Minh - Hiệu trưởng Trường THPT Mường Chiềng (Phú Thọ), nhận định đây là bước đi đúng đắn, có tầm chiến lược, mang tính đột phá đối với giáo dục phổ thông hiện nay.

Việc này tạo bình đẳng trong tiếp cận tri thức, đặc biệt có ý nghĩa với cơ sở giáo dục vùng khó khăn, vùng sâu, xa như Trường THPT Mường Chiềng. Khi sách giáo khoa và học liệu số được truy cập miễn phí, thuận lợi, giáo viên, học sinh không còn bị giới hạn bởi điều kiện kinh tế, hay khoảng cách địa lý.

Ngoài ra, hệ sinh thái học liệu số giúp đổi mới phương pháp dạy học, chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Giáo viên có thêm nguồn tài nguyên phong phú (bài giảng số, video, mô phỏng, ngân hàng câu hỏi...) để tổ chức dạy học linh hoạt, cá thể hóa, tăng tính trực quan và hứng thú học tập.

“Có thể nói, đây là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong nhà trường, góp phần hình thành thói quen dạy học trên nền tảng số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên và học sinh, phù hợp với yêu cầu giáo dục trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0”, ông Nguyễn Văn Minh cho hay.

Nhận thức rõ ý nghĩa của chủ trương này, ông Nguyễn Văn Minh cho biết, nhà trường đã và đang tập trung chuẩn bị một số điều kiện. Theo đó, về nhận thức và chỉ đạo, nhà trường quán triệt đến cán bộ, giáo viên về vai trò của chuyển đổi số, coi khai thác sách giáo khoa số, học liệu số là nhiệm vụ thường xuyên trong đổi mới dạy học.

Về đội ngũ, trường tăng cường bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin, thiết kế và sử dụng học liệu số cho giáo viên; khuyến khích giáo viên tự học, chia sẻ kinh nghiệm, xây dựng học liệu số phù hợp với học sinh miền núi. Về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền Internet được nhà trường đầu tư, nâng cấp từng bước.

Phòng tin học, thiết bị trình chiếu, bảng tương tác (khi có) được khai thác hiệu quả, đồng thời huy động các nguồn lực xã hội hóa để bổ sung thiết bị dạy học số. Về tổ chức dạy học, nhà trường lồng ghép việc sử dụng sách giáo khoa số, học liệu số trong kế hoạch giáo dục nhà trường; khuyến khích giáo viên ứng dụng trong giờ học chính khóa, ôn tập, phụ đạo học sinh yếu và bồi dưỡng học sinh khá, giỏi.

Bà Nguyễn Thị Diễm Trang - Hiệu trưởng Trường THPT Võ Văn Kiệt (Vĩnh Long), đánh giá số hóa bộ sách giáo khoa thống nhất và xây dựng hệ sinh thái học liệu số dùng chung là bước tiến quan trọng, giúp học sinh, giáo viên tiếp cận tri thức một cách công bằng, thuận lợi và miễn phí.

Đây là động lực mạnh mẽ thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, tăng tính trực quan, hỗ trợ chuyển đổi số toàn diện trong giáo dục phổ thông. Trường THPT Võ Văn Kiệt đã tăng cường hạ tầng công nghệ, bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên, hướng dẫn học sinh kỹ năng khai thác học liệu số và tích hợp sách giáo khoa số vào kế hoạch giảng dạy. Mục tiêu là sử dụng học liệu số như một phần tự nhiên trong quá trình dạy - học.

Tại Trường PTDTBT THCS Đổng Xá (Xuân Dương, Thái Nguyên), Phó Hiệu trưởng Dương Thị Hồng Minh cho biết, nhà trường đã triển khai đầy đủ các văn bản liên quan đến chủ trương của Bộ GD&ĐT về việc thống nhất bộ sách giáo khoa dùng chung trên cả nước, đồng thời tuyên truyền tới phụ huynh trong các nhóm lớp. Việc số hóa toàn bộ sách giáo khoa và xây dựng hệ sinh thái học liệu số dùng chung là nội dung mới, nhận được nhiều kỳ vọng từ đội ngũ giáo viên.

Lộ trình triển khai rõ ràng, đồng bộ

Để triển khai hiệu quả, bà Dương Thị Hồng Minh cho rằng, cần xây dựng hành lang pháp lý và chuẩn hóa; trong đó, ban hành quy định rõ ràng về tiêu chuẩn sách giáo khoa điện tử, quy trình thẩm định, tích hợp học liệu số, đồng thời xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên theo hướng chuẩn hóa chương trình, bao gồm kỹ năng số, phương pháp dạy học kết hợp với công nghệ và kiến thức về trí tuệ nhân tạo; tích hợp nội dung này vào chương trình đào tạo tại các trường sư phạm và có chứng chỉ rõ ràng.

Đối với sở GD&ĐT, bà Dương Thị Hồng Minh đề xuất cần có kế hoạch đầu tư, phân bổ nguồn lực riêng cho chuyển đổi số trong giáo dục, ưu tiên đầu tư đồng bộ về hạ tầng và thiết bị, tránh đầu tư dàn trải, gây lãng phí. Việc triển khai cần được thực hiện linh hoạt, phát huy tính chủ động của nhà trường trong việc kết hợp giữa sách giáo khoa giấy và sách giáo khoa điện tử, áp dụng đa dạng các hình thức như lồng ghép, chuyên đề, dự án, phù hợp với điều kiện thực tế.

Thời gian tới, ông Nguyễn Văn Minh kỳ vọng hệ sinh thái học liệu số dùng chung sẽ trở thành kho học liệu chuẩn hóa, phong phú, cập nhật thường xuyên, bám sát Chương trình GDPT 2018, dễ tìm kiếm và dễ sử dụng. Nhà trường cũng mong đây là hệ sinh thái mở, linh hoạt, cho phép giáo viên, nhà trường đóng góp, chia sẻ, điều chỉnh học liệu phù hợp với đặc thù vùng miền, đối tượng học sinh.

Hệ sinh thái học liệu số dùng chung sẽ hỗ trợ tốt hơn cho các trường khu vực khó khăn, với nhiều học liệu trực quan, dễ hiểu, có tính gợi mở, giúp học sinh nâng cao khả năng tự học; trở thành nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thu hẹp dần khoảng cách chất lượng giữa các vùng miền.

Để chủ trương số hóa sách giáo khoa, học liệu số đi vào thực chất và bền vững, ông Nguyễn Văn Minh kiến nghị Bộ GD&ĐT xây dựng lộ trình triển khai rõ ràng, đồng bộ; bảo đảm học liệu số có chất lượng, chuẩn mực, dễ sử dụng đối với giáo viên phổ thông.

Đồng thời, tăng cường các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng khai thác và phát triển học liệu số cho giáo viên, đặc biệt quan tâm đến đội ngũ ở vùng khó khăn. Có cơ chế khuyến khích, ghi nhận giáo viên và nhà trường tham gia xây dựng, chia sẻ học liệu số dùng chung.

Đối với các cấp quản lý địa phương, Hiệu trưởng Trường THPT Mường Chiềng mong muốn quan tâm đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị dạy học số cho các trường miền núi, vùng đặc biệt khó khăn; có chính sách hỗ trợ học sinh hoàn cảnh khó khăn, giúp các em tiếp cận hiệu quả sách giáo khoa số, học liệu số.