Tài nguyên đặc biệt để phát triển du lịch
Tại nhiều quốc gia, các dòng sông luôn là trung tâm trải nghiệm và biểu tượng hình ảnh của đô thị, như sông Chao Phraya ở Bangkok, sông Seine ở Paris hay các tuyến du thuyền trên sông Trường Giang, Dương Tử ở Trung Quốc.
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phát triển Golden Smile - cho rằng, nhiều năm qua, Hà Nội chưa khai thác đúng giá trị của sông Hồng như một “trục trải nghiệm”, qua đó bỏ lỡ nhiều lợi thế từ dòng sông. Để sông Hồng trở thành điểm đến mới của Hà Nội, thành phố cần ưu tiên ba yếu tố: Quy hoạch và cơ chế đầu tư; hạ tầng - cảnh quan; hệ thống sản phẩm, dịch vụ đặc trưng.
Ông Phương cũng lưu ý, phát triển du lịch sông Hồng phải đặc biệt chú trọng an toàn do đặc điểm dòng chảy mạnh hơn nhiều tuyến sông du lịch khác.
Để sông Hồng trở thành “điểm đến mới”
Ông Phạm Hải Quỳnh - Viện trưởng Phát triển du lịch châu Á - cho hay, sông Hồng là sợi dây liên kết tự nhiên giữa các làng nghề, di tích hai bên bờ và vùng di sản ngoại thành. Tuy nhiên, do thiếu hạ tầng bến bãi đồng bộ, dòng sông chưa trở thành tuyến giao thông du lịch thông suốt.
Hiện du khách đến Hà Nội chủ yếu trải nghiệm phố phường từ bên trong, chưa có nhiều cơ hội ngắm thành phố từ dòng sông - nơi có thể nhìn thấy vẻ đẹp của những cây cầu lịch sử và sự giao thoa giữa đô thị cổ với hiện đại.
Viện trưởng Phát triển du lịch châu Á cho biết, TPHCM đã đi trước một bước trong việc xã hội hóa đầu tư du lịch đường thủy. Bài học lớn nhất là tư duy mở cho doanh nghiệp.
Theo ông Hải Quỳnh, Hà Nội cần biến các bến tàu thành không gian văn hóa sáng tạo, đồng thời xây dựng tour du lịch kết nối giữa giao thông công cộng và đường sông.
Tuy nhiên, sông Hồng có chênh lệch mực nước lớn giữa mùa lũ và mùa cạn. Nếu thiếu giải pháp kỹ thuật về cốt nền bến bãi và tàu thuyền thích ứng, việc đầu tư hạ tầng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Quy hoạch ven sông phải đảm bảo sinh kế cho người dân địa phương hiện hữu. Nếu biến họ thành một phần của hệ sinh thái du lịch cộng đồng, quy hoạch sẽ có sức sống tự nhiên thay vì chỉ là các khối bê tông dịch vụ.
“Một khi bộ mặt ven sông trở nên sạch, đẹp và đậm chất văn hóa, các doanh nghiệp sẽ tự khắc tìm đến đầu tư” - ông Hải Quỳnh nhận định.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm định hướng chuyển đổi các cảng hàng hóa, cảng tổng hợp ở trung tâm thành cảng, bến thuyền du lịch, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất ven sông và phát triển không gian sinh thái - văn hóa - đô thị dịch vụ.
Theo Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển dịch vụ du thuyền đêm trên sông Hồng, kết nối từ cầu Long Biên đến bãi giữa, kết hợp ngắm cảnh, biểu diễn nghệ thuật và ẩm thực trên thuyền.
