Theo dấu những truyền thuyết giữa miền hoang mạc Australia

Đi bộ vào trái tim vùng hoang mạc

Từ cửa sổ máy bay rời Sydney, cảnh quan Australia dần biến đổi theo từng giờ bay. Những cánh đồng biến thành các dải đất màu vàng sẫm dần, đường nhựa thu hẹp thành đường đất rồi biến mất hoàn toàn, nhường chỗ cho những cồn cát của sa mạc Simpson. Nhưng ngay khi hành khách bắt đầu ngái ngủ trước khung cảnh sa mạc tưởng chừng bất tận thì một cảnh tượng bất ngờ xuất hiện: Dãy núi MacDonnell nhô lên từ đường chân trời như những nếp gấp khổng lồ trên mặt đất.

Giữa vùng núi ấy là đường mòn Larapinta - cung trekking nổi tiếng bậc nhất Australia. Con đường dài khoảng 220km men theo phần phía tây dãy MacDonnell, nối Alice Springs với đỉnh Mount Sonder, cao gần 1.400m giữa miền hoang mạc nội địa Australia.

Khác với nhiều hành trình trekking nổi tiếng ở châu Âu hay New Zealand, Larapinta không phải chuyến đi “dễ chịu”. Người đi bộ phải mang theo lượng nước lớn, đối mặt nắng gắt sa mạc, địa hình đá sỏi và những quãng đường hoang vắng gần như không có dấu hiệu cuộc sống con người. Nhưng chính sự hoang sơ ấy tạo nên sức hút đặc biệt.

Ban ngày, vùng đất đổi màu liên tục dưới ánh mặt trời. Sáng sớm là sắc bạc xanh của cỏ spinifex, màu đỏ đất nung và những bụi hoa sa mạc. Đến giữa trưa, phần lớn những gam màu ấy đã nhạt đi dưới thứ ánh nắng gay gắt - chập chờn trong màn hơi nóng bốc lên. Nhưng chiều xuống, cả vùng núi lại chuyển sang gam pastel dịu nhẹ lúc hoàng hôn.

Dọc cung đường, người đi bộ ngủ trong “swag” - loại túi ngủ canvas đặc trưng của dân bush Australia - dựng bên lửa trại. Cuối mỗi ngày, họ ngâm đôi chân mỏi trong dòng nước lau sậy ven sông Finke, con sông cổ được người bản địa gọi là “Larapinta”, nghĩa là “dòng nước lũ”.

Không gian hoang mạc về đêm gần như tĩnh lặng tuyệt đối. Trên những triền núi không ánh điện, dải Ngân hà hiện lên rõ đến mức có cảm giác chỉ cần đưa tay là chạm được vào những vì sao.

Miền đất của những truyền thuyết bản địa

Điều khiến Larapinta khác biệt không chỉ nằm ở cảnh quan. Với người Arrernte - cộng đồng thổ dân sống lâu đời tại vùng này - từng khe núi, vũng nước hay triền đá đều gắn với các câu chuyện linh thiêng truyền đời.

Tại Standley Chasm, một khe núi hẹp nổi tiếng trên cung đường, hướng dẫn viên người Arrernte giải thích rằng nơi nào có nước giữa sa mạc đều mang ý nghĩa đặc biệt. Theo truyền thuyết địa phương, dãy núi MacDonnell từng là những con sâu khổng lồ giao chiến với loài bọ xanh từ phương nam; các khe núi ngày nay chính là phần cơ thể bị cắn xé còn lại.

Với du khách hiện đại, đó có thể chỉ là huyền thoại. Nhưng với người Arrernte, cảnh quan và câu chuyện không thể tách rời nhau. Đất đai không đơn thuần là địa lý, mà là ký ức tổ tiên, là bản sắc cộng đồng.

Bởi vậy, nhiều địa điểm trên cung đường Larapinta dù không có hàng rào hay biển cấm nhưng được cộng đồng bản địa xem là vùng đất thiêng mà du khách không nên đặt chân tới. Đó là những không gian nghi lễ linh thiêng chỉ dành cho các trưởng lão hoặc người đã được truyền dạy.

Sự giao thoa giữa văn hóa bản địa và lịch sử Australia hiện đại cũng hiện lên rõ nét qua câu chuyện của họa sĩ Albert Namatjira - người Arrernte nổi tiếng với các bức màu nước về dãy núi MacDonnell.

Ngày nay, hậu duệ của Namatjira vẫn tiếp tục trở về vùng núi này để vẽ tranh. Họ chia sẻ: “Miền đất ấy vẫn luôn gọi chúng tôi trở về. Có những lúc ngồi vẽ giữa núi đỏ, chúng tôi trò chuyện với vùng đất này, mong nó bảo vệ những người đặt chân tới đây. Và vùng đất ấy cũng trò chuyện lại với chúng tôi - qua tiếng gió thổi ngang sa mạc.”

Có lẽ vì thế mà Larapinta không đơn thuần là một chuyến đi bộ đường dài. Sau nhiều ngày đi bộ giữa thiên nhiên, người ta dần hiểu rằng vùng hoang mạc tưởng như hoang vắng này thực ra chứa đầy ký ức, tín ngưỡng và những lớp văn hóa cổ xưa của thổ dân Australia.

Finke - Dòng sông cổ nhất hành tinh?

Sông Finke ở miền trung Australia thường được xem là một trong những dòng sông cổ nhất hành tinh, chảy qua Lãnh thổ Bắc Australia và bang Nam Australia. Các nhà địa chất cho rằng hệ thống sông này đã hình thành từ hàng trăm triệu năm trước, khi phần lớn lục địa Australia còn có khí hậu ẩm ướt hơn hiện nay.

Ngày nay, Finke phần lớn chỉ còn là dòng sông theo mùa, nhiều đoạn cạn trơ giữa miền đất cằn cỗi. Sau các trận mưa lớn, dòng nước lại hiện ra bên những bụi lau sậy và lòng sông cát trắng. Theo truyền thuyết Arrernte, dòng sông hình thành từ dấu vết của con rắn cầu vồng linh thiêng khi di chuyển qua vùng sa mạc.