Trải nghiệm không gian quán cơm bao cấp
Giữa nhịp sống hiện đại, giữa những khu phố sầm uất tại phường Hạ Long (Quảng Ninh), quán cơm bao cấp của Phạm Thị Minh Thư giống như “cỗ máy thời gian” đưa thực khách ngược dòng ký ức, trở lại “thời ông bà”.
Ngay khi khách bước vào quán, những chiếc xe đạp cũ bạc màu thời gian, chiếc máy suốt lúa, thùng đựng kem, cối đá, bộ bàn ghế cũ… hay bên trong quán, từng góc nhỏ đều gợi nhớ về những năm tháng xưa với chiếc radio cũ, tivi hộp, phích nước, tem phiếu, chiếc chạn gỗ đã ngả màu, những bộ bát đĩa sứ sứt men được xếp ngay ngắn trên kệ.
Tiếng nhạc xưa khẽ vang lên hòa cùng mùi cơm nóng và món ăn dân dã như “canh rau muống, cà dầm tương”… khiến không gian trở nên gần gũi, ấm áp như một căn bếp gia đình Việt thời xưa.
Những vật dụng ấy được chủ quán Phạm Thị Minh Thư sưu tầm, mua lại tại cửa hàng đồ cũ hay những hộ gia đình ở Bắc Ninh, Hải Dương (nay là Hải Phòng)… Có người bán, có người vì rất thích ý tưởng của Thư nên tặng lại. Thư mang về, giữ lại gần như nguyên bản các vật dụng để lưu lại dấu vết của thời gian.
Chỉ cho tôi bộ tràng kỷ đặt trong một góc nhỏ của quán, Thư bảo, đây là một trong những vật dụng Thư mua nhiều tiền nhất. Bàn ghế đã cũ nhưng rất chắc chắn.
Hành trình mở quán cơm bao cấp
Ít ai nghĩ rằng, người tạo ra quán cơm đậm chất hoài niệm ấy lại là một genZ, thế hệ sinh ra khi thời bao cấp đã xa. Nhưng với Minh Thư, ký ức về “thời ông bà” chưa bao giờ là điều xa lạ khi từ nhỏ, Thư luôn được sống lại những ngày xưa cũ qua câu chuyện kể của người lớn tuổi.
“Lúc còn bé, tôi thường về quê tại Hải Dương, chủ yếu ở cùng ông bà. Khi ấy, nhà ông bà còn giữ lại gian bếp cùng các vật dụng cũ. Lần nào tôi về, ông bà cũng kể tôi nghe cuộc sống thời tem phiếu, những ngày ăn cơm độn khoai… và kỷ niệm về từng vật dụng. Ký ức về thời xưa cũ cứ thế lớn dần trong tôi.
Năm nay bà đã 95 tuổi nhưng mỗi khi tôi về quê, bà vẫn kể lại những năm tháng khó khăn, vất vả ấy. Ông bà chính là người truyền cảm hứng lớn nhất trên hành trình tôi mở quán cơm bao cấp”, Thư nhớ lại.
Mặc dù sống xa nhà, bản thân lại là người yêu chủ nghĩa xê dịch nhưng Thư luôn hướng về gia đình, muốn sống chậm lại một chút và hoài niệm nhiều hơn. Mỗi lần đặt chân đến một vùng đất nào đó trên mảnh đất hình chữ S, Thư luôn tìm kiếm các quán ăn mang hơi hướng của hai chữ “gia đình” để được sống trong không gian đầm ấm với bữa cơm đạm bạc.
Ban đầu, Thư cũng vấp phải sự phản đối từ gia đình, bạn bè và sự nghi ngờ từ mọi người khi mở quán cơm nhằm tái hiện lại "thời ông bà" vì vốn bỏ ra lớn. Nhưng Thư vẫn quyết tâm với lựa chọn của bản thân. Tháng 9.2025, quán cơm bao cấp chính thức “trình làng” tại Hạ Long sau khoảng thời gian Thư gấp rút bắt tay đi sưu tầm, mua lại đồ cũ.
Không chỉ đồ vật, từng góc trong quán đều được bày biện nhằm tái hiện không gian của một thời đã qua với từng khu như "Hợp tác xã anh nuôi - khu vực hậu cần - tổ sản xuất thi đua"; "Quầy mậu dịch phục vụ ăn uống"... Hay câu vè gợi nhắc về một thời khó khăn, thiếu thốn, rồi câu ca dao thể hiện tình cảm nhớ thương quê nhà của người con xa quê.
Thực khách tìm đến quán đủ các lứa tuổi, từ người địa phương đến dân văn phòng và cả khách du lịch, người nước ngoài… Họ tìm đến quán cơm bao cấp, vừa để trải nghiệm bữa cơm gia đình, vừa để sống trong miền ký ức bình dị, chậm rãi và đầy thân thương.
Quán cơm không chỉ giúp mỗi cá nhân tìm lại ký ức đã qua rất lâu mà còn là nơi gắn kết mọi người trong gia đình qua một câu chuyện xuyên suốt bữa ăn. Họ có thể bỏ điện thoại sang một bên, tạm quên đi những xô bồ của cuộc sống.
“Trên mâm cơm giản dị, ông bà có thể kể cho con cháu nghe câu chuyện về từng món đồ, từng ký ức mà họ đã đi qua. Còn những người trẻ lại tìm thấy sự tò mò và thích thú trước một giai đoạn mình chỉ từng nghe qua lời kể”, Thư chia sẻ.
Từng ghé quán cơm bao cấp trong lần đi công tác tại Hạ Long, chị Nguyễn Hiền (Hải Phòng) vẫn nhớ như in hương vị đậm bữa cơm gia đình.
Đối với chị Hiền, không gian quán không quá cầu kỳ nhưng lại khiến người ta muốn ngồi lâu hơn để cảm nhận sự bình yên hiếm có giữa cuộc sống hiện đại vội vã.
Song song với việc vận hành quán, Phạm Thị Minh Thư vẫn tìm thêm các đồ vật thông qua các khu chợ đồ cũ để không gian quán ngày càng đậm chất xưa.
Ước mơ mở quán cơm bao cấp của Thư không chỉ dừng lại ở Hạ Long. Thư muốn trong tương lai sẽ mở rộng mô hình này sang nhiều địa phương khác, để những ký ức về một thời đã qua sẽ không bao giờ ngủ quên mà luôn sống trong tâm trí của mỗi người.
