Du lịch chậm
Có ích cho môi trường không? Đó là câu hỏi luôn song hành trong từng bước đi của vợ chồng chị Nguyễn Thị Giang (tỉnh Hưng Yên) và anh Phạm Huỳnh Minh Tuấn (tỉnh Khánh Hòa) khi quyết định tạo ra một sản phẩm hay dịch vụ xanh.
Cùng chung lý tưởng, đồng điệu trong cách sống và có chung hình dung về tương lai, chị Giang và anh Tuấn đã vượt qua khoảng cách hơn 1.200km để cùng vun đắp cuộc sống, làm du lịch và lan tỏa lối sống xanh.
Từ những chuyến đi và trải nghiệm của mình, mô hình du lịch bản địa hướng đến sự bền vững, bảo vệ môi trường và có trách nhiệm với nơi mình đặt chân đến - “Những bước chân xanh” của chị Giang, anh Tuấn đã được hình thành.
"Chúng mình không đặt mục tiêu phát triển thật nhanh. Mình lựa chọn đi từng bước, dựa trên những kinh nghiệm đã tích lũy qua nhiều năm và trải nghiệm" - chị Giang chia sẻ.
Cách làm ấy cũng định hình tệp khách "khá ngách" của "Những bước chân xanh": Những người đã đi nhiều, từng tìm đến các điểm du lịch nổi tiếng nhưng bắt đầu muốn rời xa sự đông đúc, xô bồ để tìm về những khoảng lặng gần thiên nhiên hơn.
Theo chị Giang, một điểm đến không nhất thiết phải có thật nhiều điểm tham quan mới có thể giữ chân du khách. Điều quan trọng là giữ được chất bản địa và tạo ra những trải nghiệm đủ sâu để mỗi lần trở lại, du khách có thêm sự khám phá mới.
Có lẽ vì thế, hai vợ chồng chị Giang không đặt mục tiêu mở rộng thật nhiều điểm đến. Chị Giang mong muốn từng vị khách có thể được lan tỏa thông qua câu chuyện yêu thiên nhiên của chính mình, đi sâu hơn vào những nơi có sự kết nối và giữ được vẻ nguyên sơ vốn có.
Càng đi, càng tìm hiểu về lối sống xanh, hai vợ chồng chị Giang càng có thêm những ý tưởng mới. Chiếc túi tái chế từ những tấm lưới đánh cá cũ - vật liệu thường được ngư dân bán cho các cơ sở thu mua phế liệu sau một thời gian sử dụng được cắt theo kích thước, ngâm, giặt nhiều lần, phơi khô, làm sạch và giảm mùi. Sau đó, lưới cũ được kết hợp với lưới mới để may thành túi, trong đó khoảng 70% là vật liệu đã qua sử dụng.
Các công đoạn được thực hiện thủ công, từ đó tạo thêm sinh kế cho bà con. "Chúng mình muốn đưa mọi người vào cùng một hệ sinh thái, nơi kinh tế tuần hoàn, để mọi người vừa có công ăn việc làm, vừa tạo ra những giá trị có ích cho môi trường" - chị Giang bày tỏ.
Và hệ sinh thái ấy, trong hình dung của chị, không dừng lại ở những chiếc túi hay một chuyến du lịch.
Hai vợ chồng chị Giang cũng đang trên hành trình dựng xây một homestay nhỏ xinh, sạch sẽ, gần gũi thiên nhiên, đủ tin cậy để đưa du khách về nghỉ. Không gian này cũng có thể trở thành nơi tổ chức các workshop, trưng bày sản phẩm xanh, tái chế,…
Một điểm thu gom, phân loại rác tái chế cũng được chị Giang ấp ủ. Rác sau khi phân loại sẽ được chuyển đến các đơn vị tái chế để tiếp tục một vòng đời mới.
Nhận thấy còn nhiều tiềm năng và tự tin vào chính sản phẩm của mình, tuy nhiên, điều chị Giang mong muốn không chỉ làm tốt mô hình du lịch của riêng mình. Chị kỳ vọng có thêm nhiều điểm đến lựa chọn "du lịch chậm", phân loại rác, tái sử dụng và giảm tác động lên thiên nhiên.
Với chị, một chuyến đi xanh có lẽ không chỉ được tính bằng quãng đường đã đi qua, mà còn bằng những gì du khách để lại - và những gì họ có thể mang về sau mỗi chuyến đi: Một trải nghiệm đẹp, một cách sống khác và ý thức hơn với nơi mình vừa đặt chân đến.
Nhặt nhạnh rác thải, "tái sinh" vật dụng cũ
Đã từng nản chí, từng nghĩ sẽ bỏ cuộc trên hành trình "nhặt nhạnh" rác thải, nhưng mỗi lần một món đồ cũ được hồi sinh, thành quả hiện ra trước mắt lại khiến chị Nguyễn Thị Thu Trang cùng chồng là anh Nguyễn Văn Thơ - nhà sáng lập quán cà phê tái chế Hidden Gem Coffee và Long Cốc Recycling Home - tiếp tục công việc.
Nằm trên phố Hàng Mắm (Hà Nội), có mặt tiền chỉ hơn 1m nhưng bên trong là một "ốc đảo" được tạo nên từ những vật dụng cũ. Những cánh cửa, chai nhựa, lốp xe... thay vì trở thành rác thải, được tìm nhặt, sửa chữa và sáng tạo thành một không gian mới. Đến nay, Hidden Gem Coffee đã được Guinness ghi nhận là quán cà phê sử dụng nhiều đồ tái chế nhất Việt Nam.
Tinh thần ấy theo chân hai vợ chồng chị Trang về với Long Cốc, Phú Thọ, nơi những đồi chè trải dài bát ngát nhưng du lịch vẫn chưa phát triển tương xứng với cảnh quan.
"Thiên nhiên đang rất đẹp, mình chỉ cần hòa vào nó và hạn chế khai thác nhất có thể", chị Trang nói.
Mang trong mình khát vọng đạt kỷ lục là khu sinh thái/ khu nghỉ dưỡng có nhiều đồ tái chế nhất Việt Nam, thay vì san lấp, chị Trang chọn giữ nguyên địa hình đồi núi, tìm cách nép mình vào cảnh quan, tận dụng những vật liệu sẵn có và hạn chế tối đa đồ dùng một lần.
"Nước uống được phục vụ từ bình lọc thay vì chai nhựa; du khách được khuyến khích mang theo những vật dụng cá nhân có thể tái sử dụng nhiều lần" - chị Trang chia sẻ.
Điểm nhấn của khu nghỉ dưỡng là những thứ tưởng như không còn giá trị, những món đồ phế liệu đã đi hết vòng đời lại được "hồi sinh" một cách ngoạn mục qua bàn tay khéo léo của người sáng lập, tạo nên không gian lưu trú độc đáo, đầy tính nghệ thuật.
Khoảng 3.500 gốc chè già đã hỏng, vốn được người dân chặt bỏ làm củi, được chị Trang xin về để tạo nên trần nhà sàn rộng 250m². Hàng nghìn chai nhựa được làm sạch, tạo thành những mảng trang trí như một "dàn hoa bất tử".
"Có những điều mình không thể vẽ được trên bản thiết kế từ đầu. Nó bất chợt xuất hiện trên hành trình mình đi và nhặt được" - chị Trang kể.
Cũng bởi vậy, làm một không gian từ đồ tái chế không thể nhanh như mua một chiếc bàn hay chiếc ghế mới. Nhưng rồi ngày những chai nhựa được treo lên, những gốc chè trở thành trần nhà và những món đồ cũ tìm thấy hình hài mới, hai vợ chồng chị Trang bật khóc.
"Đó là một hành trình quá nhiều mồ hôi và công sức, nhưng cuối cùng nó tạo thành một tác phẩm ưng ý. Có những khó khăn mình vượt qua và nhìn thấy thành quả, mình cảm thấy rất giá trị" - chị Trang xúc động nói.
Từ những chiếc lưới cũ, chai nhựa, gốc chè già đến những chuyến đi hạn chế rác thải, câu chuyện của những người làm du lịch xanh đang bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ. Họ không chỉ tìm cách giảm những gì mình lấy đi từ thiên nhiên, mà còn cố gắng trả lại cho nơi mình đặt chân đến những giá trị tích cực hơn.
