Cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol đối mặt án tử hình

Ông Yoon Suk Yeol đang bị xét xử với cáo buộc nổi loạn liên quan đến việc ban bố thiết quân luật vào năm 2024, động thái được cho là nhằm duy trì quyền lực.

Trong phần tranh luận cuối cùng tại Tòa án Quận Trung tâm Seoul ngày 13.1, công tố viên đặc biệt mô tả ông Yoon Suk Yeol, 65 tuổi, là “đối tượng cầm đầu một cuộc nổi loạn”. Cơ quan công tố dẫn kết quả điều tra cho rằng ông đã lên kế hoạch từ năm 2023 nhằm kiểm soát các chức năng then chốt của nhà nước.

Phủ nhận các cáo buộc, ông Yoon Suk Yeol khẳng định việc tuyên bố thiết quân luật nằm trong thẩm quyền hiến định của tổng thống. Ông viện dẫn tình trạng bế tắc lập pháp kéo dài, đồng thời cáo buộc các lực lượng đối lập thân Bình Nhưỡng âm mưu tiến hành một “cuộc nổi loạn”.

Tình trạng thiết quân luật khẩn cấp được ban bố vào tháng 12.2024 đã ngay lập tức châm ngòi cho các cuộc biểu tình trên diện rộng và bị Quốc hội bãi bỏ chỉ sau 1 ngày.

Sắc lệnh bất ngờ này - lần đầu tiên Hàn Quốc áp dụng thiết quân luật kể từ năm 1980 - đã đẩy đất nước vào một cuộc khủng hoảng hiến pháp nghiêm trọng. Hàng trăm binh sĩ vũ trang được triển khai tới các cơ quan nhà nước trọng yếu, trong đó có Quốc hội, nhằm vô hiệu hóa quyền lực lập pháp và ngăn các nghị sĩ nhóm họp.

Phe đối lập lên án đây là sự lạm dụng quyền lực hành pháp nguy hiểm, và Quốc hội đã nhanh chóng bỏ phiếu nhất trí bác bỏ sắc lệnh, buộc ông Yoon phải dỡ bỏ lệnh thiết quân luật sau khoảng 6 tiếng.

Động thái này làm bùng phát các cuộc biểu tình quy mô lớn và những lời kêu gọi ông Yoon Suk Yeol từ chức, kéo theo tình trạng hỗn loạn chính trị và một cuộc luận tội thành công vào cuối tháng.

Ông Yoon Suk Yeol bị bắt vào tháng 1.2025 và đến tháng 4 chính thức bị Tòa án Hiến pháp phế truất, trở thành tổng thống đương nhiệm đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc bị giam giữ và truy tố hình sự khi còn tại chức.

Dù luật pháp Hàn Quốc cho phép áp dụng án tử hình đối với tội nổi loạn, nước này đã không thực hiện vụ hành quyết nào kể từ năm 1997. Giới chuyên gia pháp lý nhận định án tù chung thân là kịch bản có khả năng xảy ra cao hơn.

Tòa án dự kiến sẽ đưa ra phán quyết vào tháng 2.

Việc ông Yoon Suk Yeol bị phế truất đã dẫn tới một cuộc bầu cử tổng thống sớm, trong đó đối thủ của ông, ông Lee Jae Myung, giành chiến thắng.

Chính quyền mới theo đuổi chính sách bình thường hóa quan hệ với Triều Tiên, bao gồm việc chấm dứt các hoạt động phát sóng tuyên truyền tại khu vực biên giới - một bước ngoặt rõ rệt so với lập trường cứng rắn của người tiền nhiệm.