Bão mặt trời bùng phát dữ dội đầu năm, Trái đất hứng loạt nhiễu sóng

Trong khoảng 1 ngày rưỡi đầu tháng 2.2026, Mặt trời ghi nhận mức hoạt động dồn dập hiếm thấy. Theo các nhà theo dõi thời tiết không gian, ngôi sao trung tâm của Hệ Mặt trời đã phát ra ít nhất 18 vụ bùng phát cấp M và ba vụ bùng phát cấp X - nhóm mạnh nhất trong thang đo bão mặt trời.

Đáng chú ý nhất là vụ X8.3, hiện được xem là bùng phát mặt trời mạnh nhất của năm 2026 tính đến nay.

Toàn bộ chuỗi hoạt động dữ dội này bắt nguồn từ vùng vết đen AR4366, một khu vực rộng lớn trên bề mặt Mặt trời. Trang Spaceweather.com gọi đây là một “nhà máy bão mặt trời”, đồng thời cảnh báo khu vực này vẫn còn đủ năng lượng để tiếp tục tạo ra những đợt bùng phát mạnh trong thời gian ngắn tới.

Vụ bùng phát X8.3 đạt đỉnh vào 18h57 phút (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 1.2. Cú “bật lửa” khổng lồ này giải phóng lượng lớn bức xạ cực tím và tia X, đủ mạnh để làm xáo trộn các tầng trên của khí quyển Trái đất.

Trong thông báo chính thức, NASA cho biết, Mặt trời đã phát ra 4 vụ bùng phát mạnh trong hai ngày 1 và 2.2, với các mốc thời gian khác nhau, được phân loại lần lượt là X1.0, X8.1, X2.8 và X1.6.

Hệ quả tức thì của bão mặt trời là mất liên lạc vô tuyến cấp R3 tại một số khu vực ở Nam Thái Bình Dương.

Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận, sóng vô tuyến tần số ngắn đã bị gián đoạn tại miền đông Australia và New Zealand, ảnh hưởng đến thông tin liên lạc hàng không và hàng hải trong thời gian ngắn.

Giới khoa học hiện theo dõi sát khả năng các vụ bùng phát này có kèm theo phóng khối lượng vành nhật hoa (CME) - những đám mây plasma và từ trường khổng lồ bay vào không gian.

Phân tích ban đầu cho thấy, CME liên quan đến vụ X8.3 chủ yếu lệch về phía bắc và phía đông Trái đất. Nếu có tác động, nhiều khả năng chỉ là một cú “sượt nhẹ” vào khoảng ngày 5.2, gây gia tăng ngắn hạn hoạt động địa từ.

Trong kịch bản đó, cực quang có thể xuất hiện ở những vĩ độ thấp hơn bình thường.

Đáng chú ý, vùng vết đen AR4366 vẫn đang tiếp tục xoay dần về phía Trái đất, đồng nghĩa khả năng các vụ bùng phát tiếp theo hướng trực diện hơn là có thể xảy ra. NOAA cảnh báo khu vực này nhiều khả năng sẽ còn gây ra những đợt thời tiết không gian đáng chú ý trong vài ngày tới.

Theo NASA, bão mặt trời là các vụ bùng phát bức xạ cực mạnh. Bức xạ này không xuyên qua khí quyển để gây hại trực tiếp cho con người, nhưng khi đủ mạnh, nó có thể làm rối loạn tầng khí quyển nơi các tín hiệu GPS và thông tin liên lạc truyền qua.

Bão mặt trời được xếp theo thang: A, B, C (yếu) - M (trung bình) - X (mạnh nhất). Mỗi cấp cao hơn mạnh gấp khoảng 10 lần cấp trước. Con số đi kèm sau chữ X cho biết, cường độ cụ thể, và với X8.3, đây là một trong những “đòn mạnh” nhất mà Mặt trời có thể tung ra.