Xe điện tăng mạnh ở châu Âu, xu thế tất yếu của giao thông xanh

Theo Cleantechnica.com, trong tháng 11.2025, thị trường ôtô mới tại châu Âu ghi nhận tháng tăng trưởng thứ 5 liên tiếp. Động lực chính đến từ sự bứt phá của xe điện, đặc biệt tại các nền kinh tế lớn như Đức, Italy, Tây Ban Nha. Những con số mới nhất cho thấy quá trình chuyển dịch từ xe động cơ đốt trong sang phương tiện xanh không còn là xu hướng tương lai, mà đã trở thành thực tế hiện hữu.

Anh: Xe điện tiến sát mốc 40% thị phần

Tại Anh, tháng 11.2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi xe điện chiếm tới 38,4% thị phần ôtô mới, tăng đáng kể so với mức 35,3% cùng kỳ năm 2024. Trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch biến động, chi phí vận hành xe điện thấp hơn, cùng mạng lưới trạm sạc ngày càng mở rộng, người tiêu dùng Anh đang có thêm nhiều lý do để “nói không” với xe xăng, dầu truyền thống.

Đáng chú ý, các nhà sản xuất lớn tại Anh cũng đang đẩy mạnh chiến lược điện hóa, tung ra nhiều mẫu xe điện ở phân khúc phổ thông, thay vì chỉ tập trung vào dòng xe cao cấp như giai đoạn trước.

Đức: Chuyển dịch mạnh mẽ nhờ chính sách

Tại Đức - thị trường ôtô lớn nhất châu Âu - xu hướng xe điện càng thể hiện rõ nét. Trong tháng 11.2025, xe điện plug-in chiếm 35,2% thị phần ôtô mới, tăng vọt so với mức 22,8% cùng kỳ năm trước.

Sự tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh Đức từng cắt giảm một số ưu đãi mua xe điện trong năm 2024, cho thấy nhu cầu đối với xe điện không còn phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp ngắn hạn. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng và đảm bảo công bằng trong tiếp cận phương tiện xanh, Chính phủ Đức đang thảo luận kế hoạch tái khởi động ưu đãi mua xe điện thuần (BEV) từ năm 2026, tập trung vào người có thu nhập thấp.

Thụy Điển: Xe điện gần như áp đảo

Nếu Anh và Đức cho thấy đà tăng mạnh, thì Thụy Điển lại đang tiến rất gần đến “xã hội xe điện”. Trong tháng 11.2025, xe điện plug-in (BEV và PHEV) chiếm tới 65,4% thị phần ôtô mới, tăng so với mức 61,7% cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, xe động cơ đốt trong chỉ còn chiếm khoảng 21,8% thị phần, trở thành lựa chọn thiểu số.

Không dừng lại ở kết quả hiện tại, Chính phủ Thụy Điển đang chuẩn bị triển khai chương trình ưu đãi xe điện mới từ đầu năm 2026, với cách tiếp cận được đánh giá là tiến bộ hơn. Thay vì chỉ hỗ trợ người mua xe mới, chính sách mới mở rộng sang xe điện đã qua sử dụng, đồng thời tập trung vào người thu nhập thấp ở khu vực nông thôn - nơi hạ tầng giao thông công cộng còn hạn chế.

Không còn là “trào lưu”, mà là cấu trúc thị trường mới

Nhìn tổng thể, các số liệu tại Anh, Đức, Thụy Điển cho thấy xe điện đang dần hình thành cấu trúc thị trường mới tại châu Âu. Tỉ lệ xe điện tăng không chỉ ở các quốc gia Bắc Âu giàu có, mà lan rộng sang những thị trường lớn, đông dân, có truyền thống gắn bó với xe động cơ đốt trong.

Quan trọng hơn, chính sách hỗ trợ xe điện cũng đang chuyển từ “kích cầu ngắn hạn” sang thiết kế dài hạn, nhắm đến nhiều đối tượng: từ người thu nhập thấp, người dân vùng nông thôn, đến cả thị trường xe cũ. Điều này giúp xe điện không còn là lựa chọn của riêng nhóm thu nhập cao ở đô thị.

Thực tế tại châu Âu cho thấy, để xe điện trở thành xu thế tất yếu, cần sự kết hợp đồng bộ giữa nhu cầu thị trường, hạ tầng sạc và chính sách công. Xe điện vì thế không còn là câu chuyện “có nên hay không”, mà là “làm thế nào để chuyển đổi nhanh hơn, công bằng hơn”. Và những gì đang diễn ra tại châu Âu trong năm 2025 cho thấy, câu trả lời đang ngày càng rõ ràng.

Tại Việt Nam, dù thị trường ôtô điện còn ở giai đoạn đầu so với châu Âu, nhưng xu hướng chuyển dịch sang phương tiện điện đã bắt đầu hình thành rõ nét. Sự thay đổi này đến từ cả chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự tham gia thương hiệu nội địa và chuyển biến trong hành vi tiêu dùng.

Về chính sách, Việt Nam đang áp dụng nhiều ưu đãi đáng kể cho xe điện, nổi bật là miễn 100% lệ phí trước bạ đối với ôtô điện chạy pin đến hết tháng 2.2027, cùng mức thuế tiêu thụ đặc biệt thấp hơn nhiều so với xe động cơ đốt trong. Đây được xem là “cú hích” quan trọng, giúp giảm chi phí ban đầu - rào cản lớn nhất với người mua xe điện, tương tự cách nhiều quốc gia châu Âu từng áp dụng trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Đáng nói là những đóng góp của các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là của VinFast - thương hiệu số 1 thị trường hiện tại. Sự xuất hiện của VinFast đã tạo sự thay đổi lớn khi người dùng Việt có nhiều lựa chọn ở mọi phân khúc, từ những mẫu minicar như VF 3 có mức phù hợp túi tiền số đông, tới những dòng SUV fullsize như VF 9… Đặc biệt, sau một vài năm sử dụng, khách hàng Việt đã kiểm chứng được sự bền bỉ, an toàn, chất lượng của xe điện Việt cũng như hệ sinh thái trạm sạc ngày càng rộng khắp, từ đó yên tâm chuyển đổi xanh.

Về hành vi tiêu dùng, người Việt bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới chi phí vận hành thấp, độ êm ái và lợi ích kinh tế dài hạn của xe điện, thay vì chỉ nhìn vào giá mua ban đầu. Ở góc độ này, xe điện đã chứng tỏ ưu thế quá rõ ràng.

Bởi vậy, theo giới chuyên gia, nếu chính sách tiếp tục ổn định, hạ tầng được đầu tư bài bản, xe điện hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn phổ biến trong những năm tới.