Doanh nghiệp Mỹ tính thâu tóm tài sản dầu khí toàn cầu của Nga

Hai “ông lớn” của Mỹ là Chevron và Quantum Capital Group đang xếp hàng đấu giá để giành quyền kiểm soát danh mục tài sản quốc tế trị giá khoảng 22 tỉ USD của Lukoil - tập đoàn dầu khí lớn thứ hai của Nga, theo Financial Times. Đề xuất này được cho là nhận được tín hiệu ủng hộ từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Washington đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Lukoil từ tháng 10 năm ngoái, trong khuôn khổ gây sức ép kinh tế lên Nga liên quan đến xung đột tại Ukraina.

Các lệnh trừng phạt buộc Lukoil phải thoái vốn khỏi toàn bộ hoạt động ở nước ngoài, biến danh mục tài sản trải rộng trên nhiều châu lục của tập đoàn này trở thành “món hàng bắt buộc phải bán”.

Do chịu sự kiểm soát trực tiếp của Bộ Tài chính Mỹ, mọi giao dịch liên quan đến Lukoil đều cần giấy phép đặc biệt. Thời hạn cho phép đàm phán hiện chỉ được gia hạn đến ngày 17.1, khiến cuộc đua giành tài sản của tập đoàn Nga trở nên gấp gáp và mang nặng yếu tố chính trị.

Chevron và Quantum không chỉ nhắm tới từng phần mà muốn thâu tóm toàn bộ danh mục quốc tế của Lukoil. Gói tài sản này bao gồm 3 nhà máy lọc dầu tại châu Âu, cổ phần tại các mỏ dầu khí ở Iraq, Kazakhstan, một số quốc gia châu Phi, Mexico, cùng mạng lưới hơn 2.000 trạm xăng bán lẻ trên toàn cầu - một hệ sinh thái năng lượng hoàn chỉnh từ khai thác đến phân phối.

“Chúng tôi đang tìm kiếm một phương án thoái vốn đặt quyền sở hữu những tài sản này vào tay một chủ sở hữu và nhà vận hành Mỹ, theo cách lâu dài, không đảo ngược” - một quan chức cấp cao Mỹ nói.

Cuộc đua giành tài sản của Lukoil không chỉ có liên danh Chevron - Quantum. Nhiều tên tuổi khác cũng được cho là đang theo dõi sát diễn biến, trong đó có ExxonMobil, tập đoàn dầu khí quốc doanh Hungary MOL, International Holding Company của UAE, quỹ đầu tư Carlyle, và Midad Energy của Saudi Arabia.

Trước đó, một đề nghị từ tập đoàn thương mại năng lượng Thụy Sĩ Gunvor Group đã đổ vỡ vào tháng 11, sau khi Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc doanh nghiệp này có liên hệ với Điện Kremlin.

Về phần mình, Nga liên tục lên án các lệnh trừng phạt của phương Tây là phi pháp và mang động cơ chính trị, cảnh báo rằng chúng sẽ phản tác dụng và làm tổn hại nghiêm trọng đến thương mại quốc tế.

Sau khi thương vụ với Gunvor sụp đổ, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng, trường hợp của Lukoil là minh chứng cho việc các “rào cản thương mại bất hợp pháp” do Mỹ áp đặt đang bóp méo thị trường toàn cầu.

Trong khi đó, bản thân Chevron cũng không phải cái tên “vô tì vết”. Tập đoàn này đang vướng vào cuộc chiến pháp lý kéo dài hàng chục năm liên quan đến các cáo buộc gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng từ thời Texaco còn hoạt động tại vùng Amazon của Ecuador, với phán quyết bồi thường 9,5 tỉ USD ban hành năm 2011 nhưng vẫn gây tranh cãi.

Chevron cũng thường xuyên đối mặt với chỉ trích về hồ sơ môi trường, các sự cố vận hành và cáo buộc “tô xanh” hình ảnh doanh nghiệp.

Nếu thương vụ thành công, đây sẽ là một trong những cuộc chuyển giao tài sản năng lượng xuyên biên giới lớn nhất kể từ khi xung đột Ukraina bùng phát, đồng thời đánh dấu bước đi quyết liệt của Mỹ trong việc tái phân bổ quyền sở hữu các nguồn lực dầu khí toàn cầu - không chỉ bằng sức mạnh thị trường, mà bằng cả đòn bẩy trừng phạt và chính sách địa - kinh tế.