Từ Metro số 2, TPHCM định hình chuẩn công nghệ chung cho toàn hệ thống

Theo kế hoạch, đến năm 2030, TPHCM sẽ hoàn thành thêm 6 tuyến metro, nâng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị lên khoảng 187 km.

Các tuyến gồm: Metro số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương); Metro số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm); Metro Bến Thành - Cần Giờ; Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; Metro số 1 kéo dài (TP mới Bình Dương - Suối Tiên) và Metro số 6 giai đoạn 1 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu).

Giai đoạn 2030 - 2035, TPHCM tiếp tục đầu tư thêm 8 tuyến với tổng chiều dài khoảng 275 km, nâng quy mô toàn mạng lưới lên 462 km.

Bài toán đặt ra không chỉ là tiến độ hay nguồn vốn, mà còn là lựa chọn công nghệ đủ hiện đại, tương thích và có khả năng liên thông giữa các tuyến.

Ngày 15.1.2025, TPHCM đã khởi công Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương).

Theo ông Bùi Xuân Cường - Phó Chủ tịch UBND TPHCM, đây là dự án tiên phong trong giai đoạn phát triển mới, giữ vai trò định hướng cho toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị.

Tuyến Metro số 2 là dự án đầu tiên áp dụng các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98 (nay là Nghị quyết 260) và Nghị quyết 188. Các cơ chế này cho phép TPHCM chủ động hơn trong quyết định phương án tuyến, bố trí vốn, lựa chọn công nghệ và tổ chức thực hiện dự án.

Đáng chú ý, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật của Metro số 2 sẽ được sử dụng làm cơ sở xây dựng bộ tiêu chuẩn chung cho toàn mạng lưới metro thành phố. Hệ thống tiêu chuẩn này được định hướng theo hướng phổ quát, hiện đại, phù hợp xu thế khoa học - công nghệ, bảo đảm khả năng nâng cấp, mở rộng và tương thích kỹ thuật giữa các tuyến.

Theo ông Phan Công Bằng - Trưởng Ban Quản lý dự án đường sắt đô thị TPHCM (MAUR), công nghệ áp dụng cho Metro số 2 bảo đảm kết nối đồng bộ với Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) và các tuyến trong tương lai.

Tuyến được định hướng áp dụng hệ thống tiêu chuẩn châu Âu, tích hợp các giải pháp kỹ thuật tiên tiến và tuân thủ đầy đủ quy chuẩn hiện hành của Việt Nam.

Dự án sử dụng phương thức cấp điện trên cao với điện áp 1.500 V một chiều - giải pháp phổ biến trên thế giới, có tính ổn định cao, hiệu quả kinh tế tốt và phù hợp điều kiện đô thị mật độ lớn.

Bên cạnh đó, hệ thống thu hồi năng lượng tái sinh từ phanh tàu được tích hợp, cho phép tái sử dụng nguồn điện sinh ra trong quá trình hãm, góp phần tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải, phù hợp định hướng phát triển giao thông xanh, bền vững.

Hệ thống vé tự động (AFC) cũng được nâng cấp theo xu hướng mới, bảo đảm liên thông toàn mạng lưới, giúp hành khách sử dụng một phương thức thanh toán thống nhất, linh hoạt và hiện đại.

Điểm nổi bật của Metro số 2 là nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 - mức cao nhất hiện nay trong vận hành đường sắt đô thị. Ở cấp độ này, tàu có thể vận hành hoàn toàn tự động, không cần lái tàu hay nhân viên trên tàu.

Các chức năng tự động được triển khai toàn diện, từ khởi động, tự kiểm tra kỹ thuật, đưa tàu vào khai thác, dừng - rời ga, quay vòng, chuyển đổi cabin, đến đưa tàu về depot và chuyển sang chế độ nghỉ.

Trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi phát sinh yêu cầu đặc biệt, nhân viên điều hành tại Trung tâm điều khiển (OCC) có thể can thiệp từ xa như kích hoạt hãm khẩn cấp, đóng/mở cửa tàu, điều chỉnh hệ thống điều hòa… Qua đó bảo đảm an toàn tối đa cho hành khách và duy trì vận hành ổn định toàn tuyến.