EU hối thúc Ukraina sửa đường ống dẫn dầu Nga, Croatia mở đường giải cứu

Sau cuộc họp chuyên gia kỹ thuật giữa các nước thành viên ngày 25.2, Ủy ban châu Âu xác nhận đã đề nghị Ukraina tăng tốc khôi phục đường ống Druzhba - tuyến dẫn dầu có từ thời Liên Xô, vốn là huyết mạch cung cấp dầu Nga cho nhiều quốc gia Trung Âu.

Sự cố xảy ra hôm 27.1, khi Druzhba bị hư hại nặng trong một cuộc tấn công được cho là do Nga gây ra. Việc gián đoạn nguồn cung đã khiến Hungary và Slovakia - hai nước vẫn được miễn trừ trừng phạt để tiếp tục nhập dầu Nga - nổi giận, cáo buộc Kiev “tống tiền”.

Budapest thậm chí tung ra “đòn kép” phủ quyết, làm tê liệt khoản vay 90 tỉ euro dành cho Ukraina cùng gói trừng phạt mới nhằm vào Nga.

Trong bối cảnh đó, đường ống Adria, còn gọi là JANAF, nổi lên như giải pháp khả dĩ nhất. Tuyến này khởi đầu từ Croatia, kết nối với nhiều quốc gia Trung Âu và được đánh giá đủ công suất đáp ứng toàn bộ nhu cầu hàng năm của Hungary (5,75 triệu tấn) và Slovakia (4,66 triệu tấn).

Tại Brussels, phía Croatia khẳng định dầu thô không phải của Nga đang được vận chuyển qua Adria tới hai nước nói trên. Đại diện Ủy ban châu Âu nhấn mạnh, ở thời điểm hiện tại “không có rủi ro tức thì” đối với an ninh năng lượng của Liên minh.

Dù vậy, Budapest và Bratislava vẫn khăng khăng bảo lưu quyền tiếp nhận dầu Nga giá rẻ theo hợp đồng qua Druzhba. Croatia đang xem xét khả năng có thể tiếp nhận dầu thô Nga tại cảng của mình theo khuôn khổ pháp lý của EU và Mỹ hay không, song chưa có quyết định cuối cùng.

Căng thẳng về năng lượng đã phủ bóng chuyến thăm Kiev của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhân dịp tròn 4 năm Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện. Bà dự kiến công bố phê duyệt cuối cùng khoản vay 90 tỉ euro và gói trừng phạt thứ 20, nhưng rốt cuộc cả hai đều chưa thể thông qua.

Đứng cạnh bà, Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky không đưa ra mốc thời gian sửa chữa cụ thể. Ông cảnh báo việc khôi phục hạ tầng giữa lúc các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn tiềm ẩn rủi ro lớn về nhân mạng. “Khi sửa chữa, Nga lại tấn công”, ông nói, cho rằng cái giá phải trả là quá đắt.

Trong tài liệu gửi Brussels, Kiev khẳng định đang “tích cực tiến hành sửa chữa và khôi phục”, song nhấn mạnh các biện pháp an ninh vẫn phải duy trì do nguy cơ tên lửa hàng ngày. Ukraina cũng chỉ trích “tối hậu thư và áp lực chính trị” từ Hungary và Slovakia là hành động “có lợi cho bên gây hấn”.

Tuần trước, Budapest và Bratislava tuyên bố ngừng xuất khẩu diesel sang Ukraina; Slovakia còn dọa cắt điện khẩn cấp. Thủ tướng Hungary Viktor Orbán tuyên bố sẽ triển khai binh sĩ bảo vệ hạ tầng dầu mỏ và thiết lập vùng cấm máy bay không người lái gần biên giới Ukraina. Ông khẳng định Hungary “không thể bị tống tiền”.

Thế khó của EU ngày càng rõ nét: Một mặt phải bảo đảm an ninh năng lượng cho mọi thành viên, mặt khác cần sớm giải ngân khoản vay khổng lồ mà EU đã thống nhất hồi tháng 12.2025 để hỗ trợ Kiev.