TPHCM có 159 điểm ngập, cần gần 348.000 tỉ đồng để xử lý

159 điểm ngập trên toàn địa bàn TPHCM mới

Sở Xây dựng TPHCM vừa có văn bản khẩn gửi UBND TPHCM báo cáo kế hoạch giải quyết căn bản tình trạng ngập úng trên địa bàn thành phố.

Theo Sở Xây dựng, toàn TPHCM hiện có 159 vị trí thường xuyên ngập, trong đó khu vực TPHCM trước đây có 76 điểm, khu vực Bình Dương có 52 điểm và khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu có 31 điểm.

Về nguyên nhân khách quan, Sở Xây dựng cho biết, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và cường độ mưa cực đoan; nước biển dâng khiến mực nước tại các cửa sông, kênh rạch luôn ở mức cao, làm giảm khả năng thoát nước tự chảy.

Triều cường thường xuyên vượt mức 1,8 m tại trạm Phú An và Nhà Bè, gây ngập các cửa xả, khiến hệ thống cống thoát nước hoạt động kém hiệu quả.

Đáng chú ý, tình trạng sụt lún nền đất diễn ra ngày càng nghiêm trọng, với tốc độ trung bình khoảng 2 cm/năm; nhiều khu vực lún 2 - 5 cm/năm, thậm chí 7 - 8 cm/năm tại các khu vực xây dựng dày đặc. Tổng độ lún phổ biến 20 - 30 cm trong 10 - 12 năm, có nơi vượt 50 cm.

Theo Sở Xây dựng, về nguyên nhân chủ quan, quá trình đô thị hóa nhanh đã làm giảm diện tích thấm nước tự nhiên, tăng dòng chảy mặt và thu hẹp không gian trữ nước. Việc khai thác nước ngầm kéo dài cũng góp phần làm gia tăng sụt lún tại nhiều khu vực nền đất yếu.

Nhiều quy hoạch thoát nước - chống ngập được phê duyệt trước năm 2020 hiện không còn phù hợp do sử dụng các thông số mưa, triều và mực nước biển dâng đã lạc hậu, chưa tích hợp đầy đủ yếu tố biến đổi khí hậu và rủi ro lan truyền theo lưu vực liên vùng.

Thực tế sụt lún 20 - 50 cm khiến cao độ thiết kế của cống, đê bao và trạm bơm thấp hơn so với điều kiện hiện nay, làm giảm hiệu quả công trình, dẫn đến tình trạng ngập sâu và kéo dài khi xuất hiện tổ hợp mưa lớn - triều cường - sụt lún.

Theo Sở Xây dựng, nguồn lực tài chính dành cho chống ngập tại TPHCM và các địa phương trong lưu vực còn rất hạn chế. Ngân sách hiện chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu đầu tư, khiến nhiều dự án bị kéo dài tiến độ.

Việc phân bổ vốn còn manh mún, thiếu tiếp cận theo lưu vực liên vùng; các nguồn vốn xã hội hóa, PPP và ODA chưa đủ quy mô, thiếu cơ chế linh hoạt để thu hút đầu tư.

Chỉ đủ vốn mới xử lý triệt để 159 điểm ngập

Trong giai đoạn 2026 - 2030, TPHCM cần triển khai 157 dự án với tổng mức đầu tư gần 348.000 tỉ đồng.

Hiện nay, UBND TPHCM mới chấp thuận 51 dự án, với tổng vốn hơn 158.261 tỉ đồng. Với nguồn lực này, thành phố chỉ có thể xử lý 72/159 điểm ngập vào năm 2030.

Sở Xây dựng TPHCM nhấn mạnh, chỉ khi bố trí đủ vốn cho toàn bộ 157 dự án, với tổng mức đầu tư gần 348.000 tỉ đồng, TPHCM mới có thể giải quyết căn bản toàn bộ 159 điểm ngập hiện hữu.

Về lâu dài, Sở Xây dựng cho biết, thành phố cần rà soát, xây dựng đồng bộ hệ thống đê bao, cống ngăn triều, hồ chứa… nhằm phát huy hiệu quả hạ tầng thoát nước đô thị.