Người dân Làng Pèng mong muốn an cư nơi rốn lũ

Cả làng chạy thoát khỏi cơn lũ dữ

Chúng tôi trở lại làng Pèng, thuộc thôn Khe Đóm, xã Phong Dụ Hạ, tỉnh Lào Cai những ngày giữa tháng 3. Con đường bê tông vắt vẻo lưng chừng núi dài chừng 15 cây số dẫn vào làng vẫn còn hằn in những vết sạt lở từ mùa mưa năm ngoái.

Nơi đây, chỉ hơn 5 tháng trước, một trận lũ quét kinh hoàng do hoàn lưu bão số 10 đã xé toạc sự bình yên của xóm nhỏ người Dao đỏ, cuốn phăng những mái ấm và tài sản người dân.

Ông Bàn Tiến Lý bồi hồi nhớ lại, khoảng 18h ngày 29.9.2025 những trận mưa xối xả liên tục trút xuống không ngừng nghỉ, nước dưới khe suối bất ngờ dâng cao bất thường.

Sau đó, những dòng chảy cuồn cuộn, đục ngầu bùn đất, nước xiết mạnh xối xả chảy từ trên đỉnh núi xuống. Lũ ống dội xuống từ cửa trước xuyên ra cửa sau chỉ trong tích tắc. Cả hai vợ chồng bị dòng nước dữ cuốn đi.

"Lúc đấy may có đèn pin đội đầu nên nhìn được hướng chạy, vừa nổi lên mặt nước, tôi cố gắng kéo được vợ lại, hai vợ chồng trôi dạt và bám được vào bờ rào của một bức tường xây giáp ranh hai nhà", ông Lý kể.

Hai vợ chồng thoát chết trong gang tấc nhưng phải nằm viện điều trị chấn thương gần nửa tháng trời.

Lo lắng không có sinh kế

Sau lũ dữ, nhà cửa của người dân bị tàn phá tan hoang, ruộng vườn bị vùi lấp hoàn toàn, gia súc, gia cầm, lương thực cất trữ bị nước cuốn trôi.

Từ đôi bàn tay trắng sau biến cố, với sự trợ giúp 100 triệu đồng từ Nhà nước và nguồn tiền vay mượn, gia đình ông Lý đã dựng lại ngôi nhà gỗ khang trang trị giá hơn 500 triệu đồng ở một vị trí cao và an toàn hơn.

Cách đó không xa, gia đình anh Bàn Tòn Kiều sau khi được Nhà nước hỗ trợ 100 triệu đồng cũng đã cố gắng làm được ngôi nhà gỗ an toàn.

Để tiết kiệm chi phí, gia đình vớt những thân gỗ to bị dòng lũ quét cuốn về, xẻ ra để dựng lại nếp nhà. "Mất công xẻ gỗ, tốn sức nhiều lắm, nhưng có được ngôi nhà an toàn thế này là yên tâm rồi, không sợ lũ nữa", anh Kiều chia sẻ.

Bên cạnh những ngôi nhà mới tại khu an toàn, nhiều hộ dân vẫn cố bám trụ lại tại khu vực cơn lũ vừa đi qua. Theo họ, tại đây là toàn bộ tài sản, ruộng nương gắn liền từ bao đời nay. Đi đến nơi ở mới không biết làm sao để sinh sống.

Bà Triệu Thị Trắng vừa miệt mài bới móc, nhặt nhạnh từng cành củi khô trên ruộng nói: "Ruộng bị lấp hết rồi. Giờ cứ tự tay nhặt đá, dọn củi trước để có chỗ trồng ngô. Toàn bộ gạo thóc và thức ăn chăn nuôi con gà, con lợn đều trông chờ ở những thửa ruộng này cả".

Chúng tôi cũng biết ở đây không an toàn vì trên núi vẫn nhiều vết nứt, nhưng rời đi thì luyến tiếc. Mỗi khi mưa xuống thì đi ở tạm nhà người thân. Giờ mà di dời cũng không có tiền để làm nhà, rồi không có việc làm lấy gì sinh kế".

Trao đổi với Lao Động, ông Trần Đức Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Hạ cho biết, do ảnh hưởng hoàn lưu bão số 10 năm 2025, toàn xã có 17 hộ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, bao gồm cả những hộ bị sập trôi hoàn toàn và những hộ phải di dời khẩn cấp. Với sự vào cuộc quyết liệt, chỉ sau 2 tháng, xã đã cơ bản hoàn thành việc bố trí đất ở và làm nhà cho bà con.

Ông Thịnh cho biết, hiện nay, việc khôi phục diện tích nông nghiệp bị vùi lấp là một bài toán vượt quá khả năng tài chính của cấp xã và người dân. Diện tích ruộng lúa ở vùng cao rất ít, bà con rất cần ruộng đất.

Hiện tại, kinh phí để bóc lớp đất đá, khôi phục ruộng là rất lớn. Chúng tôi mong muốn tỉnh tiếp tục cho chính sách hỗ trợ, giúp bà con sớm khôi phục lại sinh kế, tiếp tục sản xuất trên chính mảnh đất của mình.