Ba Lan đối mặt nguy cơ rời EU, Thủ tướng Tusk báo động

Politico đưa tin, ngày 15.3, Thủ tướng Donald Tusk cảnh báo việc Ba Lan rời khỏi Liên minh châu Âu có thể trở thành “mối đe dọa thực sự”, trong bối cảnh căng thẳng chính trị nội bộ ngày càng gia tăng.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Tusk cho rằng các lực lượng cánh hữu trong nước đang thúc đẩy những bước đi có thể đẩy Ba Lan ra khỏi EU. Ông chỉ trích Tổng thống theo đường lối dân tộc chủ nghĩa Karol Nawrocki cùng các đảng đối lập cánh hữu đang đưa đất nước tiến gần hơn tới kịch bản “Polexit”.

Theo ông Tusk, cả hai phe trong liên minh cực hữu Confederation (Tự do và Độc lập) và phần lớn nghị sĩ của đảng Law and Justice (Luật pháp và Công lý - PiS) đều ủng hộ việc đưa Ba Lan ra khỏi EU. Thủ tướng Ba Lan gọi đây là “một thảm họa” và tuyên bố sẽ “làm mọi cách” để ngăn chặn kịch bản này.

Người đứng đầu chính phủ Ba Lan cũng cho rằng nguy cơ “Polexit” gắn với các lực lượng muốn làm suy yếu hoặc chia rẽ EU. Theo ông, những lực lượng này trải rộng từ Nga, phong trào chính trị MAGA tại Mỹ, cho tới các nhà lãnh đạo cực hữu châu Âu, trong đó có Thủ tướng Hungary Viktor Orbán.

Cảnh báo của ông Tusk được đưa ra sau khi Tổng thống Karol Nawrocki phủ quyết dự luật cho phép Ba Lan tiếp cận gói vay quốc phòng ưu đãi trị giá 43,7 tỉ euro từ EU. Khoản vay này được thiết kế nhằm hỗ trợ các quốc gia thành viên tăng cường chi tiêu quân sự trong bối cảnh môi trường an ninh tại châu Âu ngày càng căng thẳng.

Do chính phủ của ông Tusk không nắm đủ đa số trong quốc hội để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, tương lai của kế hoạch tài chính quốc phòng hiện rơi vào thế bế tắc. Điều này đặc biệt quan trọng khi Ba Lan dự kiến nâng chi tiêu quân sự lên gần 5% GDP trong năm nay - một trong những mức cao nhất trong khối NATO.

Thủ tướng Ba Lan cảnh báo việc phủ quyết luật nói trên có thể làm suy yếu vị thế của Warsaw trong EU, đồng thời khiến các kế hoạch quốc phòng dài hạn của nước này gặp khó khăn.

Những lo ngại về “Polexit” cũng được một số chính trị gia cánh hữu thừa nhận. Cựu Bộ trưởng phụ trách châu Âu của đảng PiS, Konrad Szymański, mới đây viết trên báo rằng phe dân tộc chủ nghĩa Ba Lan đang dần trượt vào “con đường dẫn tới Polexit”. Ông so sánh tình hình hiện nay với bối cảnh chính trị tại Vương quốc Anh trước cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, dẫn tới sự kiện Brexit.

Dù vậy, các cuộc khảo sát dư luận cho thấy đa số người dân Ba Lan vẫn ủng hộ việc tiếp tục ở lại EU. Tuy nhiên, tỉ lệ ủng hộ rời khối đang dần xuất hiện rõ hơn. Một số thăm dò cho thấy từ 10% đến 25% cử tri Ba Lan được hỏi sẵn sàng ủng hộ việc khởi động tiến trình rời EU nếu có cơ hội.

Sự gia tăng của luồng quan điểm này khiến nhiều nhà quan sát cho rằng cuộc tranh luận về “Polexit” - từng bị xem là kịch bản cực đoan - nay đã trở thành một chủ đề chính trị thực sự tại Ba Lan.