Eo biển Hormuz tê liệt, Đông Nam Á quay sang dầu Nga

Nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á và Đông Bắc Á phụ thuộc nặng nề vào dầu và khí đốt từ Trung Đông, phần lớn phải đi qua tuyến vận tải chiến lược là eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các chuyến tàu qua eo biển này gần như đình trệ kể từ khi Mỹ và Israel không kích Iran ngày 28.2.2026.

Tân Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố Tehran sẽ tiếp tục duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz như một “công cụ gây sức ép” đối với Mỹ và Israel, khiến thị trường năng lượng toàn cầu thêm bất ổn.

Trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu, một số nền kinh tế Đông Nam Á đã bắt đầu tính đến phương án nhập khẩu dầu Nga.

Tờ Moscow Times đưa tin, Phó Thủ tướng Thái Lan Phiphat Ratchakitprakarn cho biết Bangkok đang chuẩn bị mở đàm phán để mua dầu thô từ Nga nhằm bù đắp nguồn cung thiếu hụt.

Thái Lan hiện chỉ còn lượng dự trữ dầu thô đủ dùng trong khoảng 3 tháng. Trước áp lực nguồn cung, nước này đã tạm ngừng xuất khẩu nhiên liệu trong tuần qua để ưu tiên cho thị trường trong nước.

Tại Philippines, chính phủ cũng đang cân nhắc khả năng nhập dầu Nga. Theo truyền thông địa phương, quyết định cuối cùng sẽ do Bộ Năng lượng đưa ra sau khi đánh giá tác động kinh tế và nguồn cung.

Giá xăng dầu tăng vọt đã buộc nhiều cơ quan nhà nước Philippines chuyển sang tuần làm việc 4 ngày, một biện pháp nhằm tiết kiệm chi phí năng lượng.

Tại Đông Bắc Á, Nhật Bản cũng đang cân nhắc khả năng nhập dầu Nga sau khi Mỹ nới lỏng tạm thời một số hạn chế.

Năm 2025, Nhật Bản nhập tới 94% lượng dầu thô từ Trung Đông, khiến nền kinh tế lớn thứ ba thế giới đặc biệt dễ tổn thương trước gián đoạn nguồn cung.

Tuy nhiên, Tokyo có lợi thế lớn nhờ kho dự trữ chiến lược tương đương 254 ngày tiêu thụ, giúp nước này có thêm thời gian tìm giải pháp.

Trong khi đó, các Bộ trưởng Kinh tế và Ngoại giao của ASEAN đã kêu gọi chấm dứt ngay lập tức cuộc chiến ở Trung Đông, cảnh báo giá năng lượng tăng vọt và gián đoạn thương mại đang gây sức ép lớn lên các nền kinh tế Đông Nam Á.

Trong bối cảnh đó, Nga đang nổi lên như một nguồn cung thay thế quan trọng.

Theo ước tính của tờ Financial Times, Nga đã thu về 1,3-1,9 tỉ USD tiền thuế từ xuất khẩu dầu kể từ khi việc vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt và giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Các nhà phân tích cho rằng nếu tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài, một số chính phủ châu Âu thậm chí có thể chịu áp lực trì hoãn kế hoạch cấm nhập khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga.

Thực tế, nhiều nước châu Á đã mua dầu Nga từ trước khi chiến sự Mỹ - Israel tấn công Iran bùng phát vào cuối tháng 2.

Trung Quốc và Ấn Độ hiện là hai khách hàng lớn nhất của dầu thô Nga. Tuy nhiên, New Delhi từng chịu sức ép từ Washington yêu cầu giảm mua dầu Nga vì cho rằng điều này giúp duy trì nguồn tài chính cho Moscow.

Tuần trước, Bộ Tài chính Mỹ đã cấp miễn trừ 30 ngày cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ để mua lượng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển.