Cảng dầu Nga Kozmino. Ảnh: Transneft
Khi eo biển Hormuz bị Mỹ phong tỏa, mọi ánh mắt dồn về Nhà Trắng để chờ quyết định gia hạn.
Lệnh miễn trừ trừng phạt của Mỹ cho phép mua bán và vận chuyển dầu Nga có hiệu lực từ ngày 12.3 đến 11.4, áp dụng với dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga. Biện pháp được ban hành trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn do xung đột liên quan Iran, buộc Washington phải tạm thời nới lỏng để hạ nhiệt giá dầu.
Tuy nhiên, đến ngày 14.4, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra thông báo chính thức về việc có gia hạn hay không, dù nhiều nguồn tin cho rằng, khả năng kéo dài là rất lớn nhằm tránh gây sốc cho thị trường.
Theo Reuters, Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được cho là đã đồng thuận rằng, việc gia hạn “là ý tưởng hợp lý”, nhất là khi giá dầu đang tăng mạnh sau những diễn biến mới tại Trung Đông.
Việc miễn trừ hết hiệu lực đã ngay lập tức kích hoạt các động thái ngoại giao từ nhiều quốc gia châu Á - khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Các nước này đã phải tìm kiếm nguồn thay thế kể từ khi căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang.
Trong số đó, Ấn Độ - một trong những khách hàng lớn nhất mua dầu của Nga - cùng Philippines được cho là đã tích cực vận động hành lang tại Washington nhằm duy trì dòng chảy năng lượng từ Mátxcơva.
Đại sứ Philippines tại Mỹ - ông Jose Manuel Romualdez - mô tả các cuộc đàm phán vẫn đang “tiến triển”, cho thấy chưa có quyết định cuối cùng.
Dù vậy, các tập đoàn lọc dầu lớn của Ấn Độ cho hay, họ nhiều khả năng vẫn duy trì khối lượng nhập khẩu dầu Nga hiện tại, bất chấp sự mơ hồ về pháp lý. Một phái đoàn nước này cũng đang tìm cách mở rộng miễn trừ sang khí tự nhiên hóa lỏng LNG Nga, đồng thời gia hạn cơ chế tương tự với dầu Iran.
Ở một diễn biến khác, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã tới Mátxcơva để hội đàm với Tổng thống Vladimir Putin, với trọng tâm là an ninh năng lượng và khả năng mua nhiên liệu từ Nga trong bối cảnh khủng hoảng nguồn cung toàn cầu.
Áp lực thị trường càng gia tăng khi giá dầu bật tăng hơn 30% so với trước xung đột, sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ và Washington tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố, hải quân Mỹ chặn mọi tàu thuyền ra vào khu vực này từ ngày 13.4 - động thái có thể làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, giá dầu Urals của Nga đã vọt lên khoảng 120 USD/thùng vào đầu tháng 4, đảo chiều hoàn toàn so với giai đoạn trước khi xung đột nổ ra, khi dầu Nga phải bán với mức chiết khấu sâu do các lệnh trừng phạt liên quan đến chiến sự tại Ukraina.
Việc Mỹ có gia hạn miễn trừ hay không giờ đây trở thành biến số then chốt, không chỉ với Nga mà còn với toàn bộ thị trường năng lượng thế giới. Nếu “cánh cửa” này đóng lại, một làn sóng biến động mới có thể bùng lên, kéo theo hệ lụy khó lường đối với kinh tế toàn cầu.
