Các tàu chở dầu và tàu hàng quanh eo biển Hormuz trong 24 giờ tính đến 6h sáng 12.4.2026 (giờ Việt Nam). Nguồn: Kpler, Marine Traffic
Ba siêu tàu chở dầu đã di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 11.4, đánh dấu lần đầu tiên các tàu thương mại rời Vịnh Ba Tư kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và đang tiến hành đàm phán hòa bình tại Pakistan.
Theo dữ liệu vận tải biển, ba tàu cỡ lớn gồm Serifos (treo cờ Liberia), Cospearl Lake và He Rong Hai (treo cờ Trung Quốc) đã đi qua hành lang neo đậu đặc biệt nhằm tránh khu vực gần đảo Larak của Iran. Mỗi tàu có khả năng chở tới 2 triệu thùng dầu - tương đương quy mô vận chuyển chiến lược.
Việc các tàu dầu bắt đầu rời Vịnh Ba Tư được xem là tín hiệu quan trọng sau nhiều tuần gián đoạn nghiêm trọng. Kể từ cuối tháng 2, khi xung đột bùng phát, Iran đã phong tỏa eo Hormuz - tuyến đường trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu - khiến giá xăng dầu biến động mạnh.
Trong số 3 tàu, Serifos chở dầu từ Saudi Arabia và UAE, dự kiến cập cảng Malacca (Malaysia) vào ngày 21.4. Hai tàu còn lại vận chuyển dầu từ Iraq và Saudi Arabia, đều do Unipec - công ty thương mại thuộc tập đoàn năng lượng Sinopec của Trung Quốc - thuê.
Tuy nhiên, lưu lượng tàu qua eo biển vẫn ở mức rất thấp so với bình thường. Giới phân tích nhận định, phải mất ít nhất vài tháng để chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu trở lại trạng thái ổn định.
Trong diễn biến có liên quan, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, 2 tàu khu trục đã đi qua eo Hormuz để bắt đầu chiến dịch rà phá thủy lôi - mối đe dọa lớn nhất đối với tàu thương mại hiện nay.
Tình báo Mỹ cho hay, ít nhất một chục thủy lôi đã được đặt trong khu vực, bao gồm các loại mìn hiện đại như Maham 3 (gắn cảm biến) và Maham 7 (nằm dưới đáy biển).
Tổng thống Donald Trump tuyên bố, Mỹ đang “làm lợi cho cả thế giới” khi dọn sạch mìn tại khu vực này, đồng thời khẳng định phần lớn tàu rải mìn của Iran đã bị phá hủy. “Chúng tôi có tàu quét mìn ngoài đó và đang dọn sạch eo biển” - ông nói.
Tuy nhiên, phản ứng từ Tehran vẫn rất cứng rắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo sẽ “đáp trả nghiêm khắc” bất kỳ tàu quân sự nào đi qua eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh quyền kiểm soát khu vực này thuộc về Iran. Theo tuyên bố, chỉ tàu dân sự mới có thể được phép qua lại và phải đáp ứng các điều kiện cụ thể.
Diễn biến trên diễn ra đồng thời với các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại Islamabad - vòng tiếp xúc trực diện hiếm hoi kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong các cuộc thương lượng ba bên với Iran và Pakistan.
Dù lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã giúp một phần hoạt động hàng hải được nối lại, giới chuyên gia cảnh báo tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu có thể kéo dài. Nhiều nhà máy lọc dầu và hạ tầng năng lượng đã bị hư hại trong xung đột, cần thời gian để sửa chữa.
Các công ty vận tải biển cũng tỏ ra thận trọng, dự kiến phải mất ít nhất 2 tháng mới có thể khôi phục hoạt động đầy đủ tại khu vực.
