Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Ảnh: Nhà Trắng
Ngày 22.7, giờ địa phương, Mỹ đã công bố thỏa thuận dấu mốc với Saudi Arabia, theo đó sẽ thiết lập chương trình hạt nhân dân sự tại quốc gia vùng Vịnh này.
Hai thỏa thuận - một về "hợp tác hạt nhân hòa bình" và một về "các biện pháp bảo đảm song phương" - đã được Bộ trưởng Bộ Năng lượng Mỹ Chris Wright và người đồng cấp Saudi Arabia - Hoàng tử Abdulaziz bin Salman ký kết, AFP dẫn thông tin từ Bộ Năng lượng Mỹ.
"Cùng nhau, 2 thỏa thuận này đặt nền tảng pháp lý cho mối quan hệ đối tác trị giá hàng tỉ USD kéo dài hàng thập kỷ, thúc đẩy một số mục tiêu kinh tế và chiến lược ưu tiên, bao gồm cả việc không phổ biến vũ khí hạt nhân" - Bộ Năng lượng Mỹ nhấn mạnh trong thông cáo.
Chi tiết của thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Saudi Arabia chưa được công bố ngay. Truyền thông Mỹ hé lộ, một điều khoản trong thỏa thuận có thể cho phép các công ty Mỹ xây dựng một cơ sở làm giàu uranium ở Saudi Arabia. Tuy nhiên, tuyên bố của Bộ Năng lượng Mỹ không đề cập đến điều khoản này và bộ cũng không đưa ra bình luận khi được AFP hỏi về vấn đề này.
Thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia sẽ được trình lên Quốc hội Mỹ để xem xét và khả năng thông qua rất cao bởi Đảng Cộng hòa đang kiểm soát quốc hội.
Dù vậy, các nhà lập pháp Mỹ từ cả 2 đảng và các quan chức Israel đã lên tiếng phản đối dự án hạt nhân dân sự của Saudi Arabia vì lo ngại có thể bị chuyển đổi để phát triển vũ khí hạt nhân.
Saudi Arabia từ lâu đã kiên quyết đảm bảo quyền theo đuổi chương trình hạt nhân dân sự. Năm ngoái, nước này ký hiệp ước phòng thủ chung với Pakistan - quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.
Washington khẳng định, thỏa thuận với Riyadh bao gồm các biện pháp bảo đảm chống phổ biến vũ khí hạt nhân. Bộ trưởng Bộ Năng lượng Mỹ Chris Wright bác bỏ những lo ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân, khẳng định thỏa thuận này phục vụ lợi ích kinh tế và chiến lược của Washington.
"Hãy yên tâm, những thỏa thuận này duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an toàn hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời dựa trên công nghệ hạt nhân và các nhà khoa học giỏi nhất thế giới, được thiết kế ngay tại Mỹ" - ông nhấn mạnh.
Thỏa thuận giữa Mỹ và Saudi Arabia được ký kết theo Điều 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử Mỹ. Mỹ có các thỏa thuận điều chỉnh hợp tác hạt nhân với hơn 50 quốc gia dù phạm vi khác nhau tùy theo từng thỏa thuận.
Các chuyên gia cho biết, thỏa thuận giữa Mỹ và Saudi Arabia đã được chuẩn bị trong một thời gian khá dài. Bà Jennifer T Gordon - Giám đốc Sáng kiến Chính sách Năng lượng của Hội đồng Đại Tây Dương - cho rằng, việc ký thỏa thuận với Saudi Arabia là một thắng lợi cho Mỹ bởi quốc gia vùng Vịnh từ lâu đã làm rõ rằng sẽ mua công nghệ năng lượng hạt nhân, bắt đầu chương trình hạt nhân dân sự và việc thỏa thuận được ký kết cho thấy Saudi Arabia đã chọn đối tác là Mỹ.
