Hàng nghìn hécta cây trồng đối mặt nguy cơ hạn hán

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện tượng El Nino tiếp tục có xu hướng mạnh dần với xác suất đạt cường độ từ mạnh đến rất mạnh ở mức 90% (trong đó khoảng 42% đạt cường độ mạnh và 48% đạt cường độ rất mạnh).

Nhiệt độ trung bình trong tháng 8.2026 trên phạm vi cả nước có khả năng cao hơn từ 0,5-1,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Nắng nóng được dự báo tiếp tục xảy ra và gia tăng về cường độ tại khu vực từ Thanh Hóa - Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ, số ngày nắng nóng tại Trung Bộ có thể nhiều hơn trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2025. Mặc dù lượng mưa tháng 8 tại một số khu vực được dự báo tăng, nhưng nguồn nước tại nhiều lưu vực sông và hồ chứa vẫn ở mức thấp.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, dung tích trữ các hồ trung bình đạt khoảng 45,5% dung tích thiết kế (Thanh Hóa 69%, Nghệ An 55%, Hà Tĩnh 35%, Quảng Trị 26%, Huế 30%).

Phía Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi nhận định, nguồn nước bảo đảm cung cấp cho sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên trong trường hợp thời tiết nắng nóng kéo dài, có khoảng 1.200-2.200 hécta bị ảnh hưởng hạn hán thiếu nước, trong đó, Quảng Trị 1.000-2.000 hécta, TP Huế 200 hécta.

Tại Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, diện tích cây trồng có nguy cơ bị ảnh hưởng từ 2.200-2.700 hécta, tập trung tại Quảng Ngãi và Đắk Lắk.

Như vậy, tổng diện tích cây trồng có thể đối mặt với hạn hán, thiếu nước trong tháng 8 lên tới khoảng 3.400-4.900 hécta. Phần lớn là diện tích nằm ở cuối hệ thống kênh tưới, khu vực sử dụng hồ chứa nhỏ hoặc các vùng có khả năng tiếp cận nguồn nước hạn chế.

Trao đổi với Lao Động, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Trưởng phòng Quản lý vận hành và tưới tiêu - Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi - nhận định, từ đầu năm đến nay, tình hình nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp nhìn chung vẫn nằm trong khả năng kiểm soát của hệ thống thủy lợi. Nhiều hồ chứa thủy lợi đang có dung tích tương đối khả quan so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, nguồn nước có sự phân hóa rõ giữa các vùng, các lưu vực và từng công trình. Các hồ chứa vừa và lớn đang có mức trữ tương đối cao, nhưng hồ chứa nhỏ có mức trữ thấp, có vài hồ đã cạn nước, hoặc một số vùng nằm xa công trình thủy lợi, cuối kênh thì nguồn nước bị thiếu hụt.

“Chúng tôi xác định dự báo nguồn nước trong công trình thủy lợi là công việc liên tục cần phải thực hiện, không chỉ là dự báo chung cho cả vùng, mà phải xây dựng kịch bản cụ thể theo từng tỉnh, từng hệ thống thủy lợi theo từng vụ sản xuất. Kịch bản được xây dựng trên cơ sở dự báo mưa, lượng nước trữ trong hồ chứa đầu vụ, khả năng cấp nước của từng hệ thống và mức độ rủi ro hạn hán, thiếu nước. Từ các kịch bản đó, địa phương có căn cứ để quyết định lịch xuống giống, diện tích gieo trồng, cơ cấu cây trồng và phương án phân phối nước. Nơi bảo đảm đủ nước thì tổ chức sản xuất bình thường. Nơi không bảo đảm nguồn nước thì phải giãn, lùi thời vụ hoặc chuyển đổi sang cây trồng sử dụng ít nước hơn” - ông Hùng thông tin.

Cách làm này giúp công tác chỉ đạo điều hành chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cũng đang xây dựng chi tiết các kịch bản tác động của El Nino đến sản xuất nông nghiệp trên cơ sở thông tin các khả năng xảy ra của El Nino do Cục Khí tượng Thủy văn đã cung cấp để báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo phương án phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn cho mùa khô năm 2026-2027.

Cục tiếp tục hỗ trợ các địa phương triển khai giải pháp bảo đảm nước cho sản xuất và sinh hoạt. Các đơn vị thủy lợi được khuyến cáo bảo đảm an toàn công trình, theo dõi mưa lũ và chủ động tích nước cho mùa khô.