Đại biểu Quốc hội đề xuất dùng dữ liệu thuế để hậu kiểm dịch vụ kế toán

Sáng 13.11, thảo luận tại hội trường về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến kế toán và kiểm toán độc lập, đại biểu Vũ Hồng Quân - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai đồng tình với chủ trương mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, tạo thêm lựa chọn và giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng việc mở rộng thị trường phải đi cùng cơ chế bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Làm rõ trách nhiệm từ hợp đồng dịch vụ

Theo đại biểu Vũ Hồng Quân, kế toán là hoạt động có tính liên tục và tích lũy. Một khoản chi được ghi nhận sai hoặc sai lệch tồn kho không được phát hiện có thể ảnh hưởng đến giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế. Những sai sót ban đầu dù nhỏ nhưng nếu kéo dài sẽ khiến việc điều chỉnh cả hệ thống số liệu trở nên tốn kém.

Trong khi đó, khách hàng sử dụng dịch vụ kế toán chủ yếu là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Nhiều người có kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh nhưng hạn chế về kiến thức kế toán, tài chính nên khó đánh giá chất lượng dịch vụ.

Đại biểu đề nghị làm rõ các yêu cầu thực hành tối thiểu ngay từ quá trình cung cấp dịch vụ, như kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu lại quá trình xử lý và bảo đảm số liệu được bàn giao.

Đối với hợp đồng dịch vụ kế toán, cần quy định rõ phạm vi công việc, những nội dung dịch vụ bao gồm và không bao gồm, người trực tiếp thực hiện, người chịu trách nhiệm chuyên môn. Khách hàng cũng cần biết mình phải cung cấp, xác nhận những thông tin nào và được giải thích các số liệu chủ yếu, chênh lệch hoặc công việc còn tồn đọng khi nhận bàn giao.

Đại biểu cho rằng cần phân định trách nhiệm của cả bên cung cấp và bên thuê dịch vụ. Người cung cấp phải cảnh báo những thiếu sót phát hiện được, trong khi người thuê có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực.

Tăng hậu kiểm, truy xuất người chịu trách nhiệm

Đại biểu Vũ Hồng Quân đề nghị bảo đảm quyền độc lập về chuyên môn cho người cung cấp dịch vụ kế toán, trong đó có quyền bảo lưu ý kiến bằng văn bản, từ chối hoặc chấm dứt hợp đồng khi khách hàng yêu cầu thực hiện hành vi trái pháp luật.

Đối với người thuê dịch vụ, cần làm rõ trách nhiệm kiểm tra tiêu chuẩn của bên cung cấp. Trường hợp đã kiểm tra hợp lý, ngay tình thì cần có cơ chế phù hợp; ngược lại, người biết rõ nhưng vẫn thuê hoặc thông đồng làm sai lệch số liệu phải bị xử lý nghiêm.

Về hậu kiểm, đại biểu cho rằng việc kiểm tra công tác kế toán tại doanh nghiệp thuê dịch vụ là cần thiết nhưng chưa đủ để giám sát chất lượng của chính đơn vị cung cấp. Cơ quan quản lý cần có khả năng truy xuất người lập và người chịu trách nhiệm chuyên môn thông qua hồ sơ, dữ liệu điện tử, nhưng không phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Đại biểu cũng đề nghị sử dụng dữ liệu sẵn có của cơ quan thuế để lựa chọn đối tượng kiểm tra theo mức độ rủi ro, thay vì chỉ dựa vào tiêu chí doanh thu. Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý cần được làm rõ để tránh kiểm tra trùng lặp.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị ghi nhận rõ hơn trường hợp người quản lý, người điều hành doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước được kiêm nhiệm công việc kế toán trong những trường hợp pháp luật cho phép. Theo đại biểu, việc quy định rõ sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi thực hiện và cơ quan quản lý áp dụng thống nhất.