 |
Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đang rà soát khoảng 617.000 doanh nghiệp. Trong đó, có đến 291.962 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể, cùng khoảng 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký và có nợ thuế. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng.
Nhiều vướng mắc gặp phải
Anh B.H.K, chủ một doanh nghiệp phân phối đồ gia dụng tại Hà Nội chia sẻ, công ty anh đã đóng cửa từ nhiều năm trước do kinh doanh thua lỗ. Kể từ khi dừng hoạt động, công ty không phát sinh doanh thu hay ký kết hợp đồng mới.
Gần đây, khi tìm hiểu thủ tục để hoàn tất đóng mã số thuế theo chương trình rà soát, anh K. "ngã ngửa" khi biết mình phải đối mặt với các khoản phạt hành chính và tiền chậm nộp tờ khai thuế lên tới hàng chục triệu đồng.
"Doanh nghiệp dừng hoạt động đã lâu, giờ muốn đóng cửa lại phải lục tìm lại hồ sơ từ nhiều năm trước. Trong khi đó, kế toán cũ đã nghỉ việc, chứng từ thất lạc gần hết. Nếu thuê đơn vị dịch vụ làm lại sổ sách thì chi phí phát sinh là không hề nhỏ", anh K. cho biết.
Trên các diễn đàn thuế - kế toán, câu chuyện doanh nghiệp muốn giải thể do không còn khả năng kinh doanh lại không thể đóng mã số thuế vì gánh nặng tiền phạt chậm nộp và thủ tục cũ đang là chủ đề nóng. Nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng, khi công ty dừng hoạt động thì coi như đã "nghỉ", nhưng về mặt luật pháp, tư cách pháp lý và các nghĩa vụ liên quan không tự động chấm dứt khi chưa hoàn tất thủ tục giải thể.
Theo luật sư Nguyễn Sương, Đoàn luật sư TP Đà Nẵng, việc kéo dài thời gian xử lý khiến hồ sơ ngày càng khó giải quyết do sổ sách kế toán thất lạc, nhân sự biến động hoặc người đại diện thay đổi địa chỉ. Nhiều doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong nhiều năm, nhưng khi làm thủ tục giải thể lại phải quay lại xử lý nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt. Chi phí hoàn thiện hồ sơ trở thành gánh nặng tài chính mới cho chủ doanh nghiệp.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam.
Cần cơ chế phân loại và giải thể rút gọn
Việc hàng trăm nghìn mã số thuế ngừng hoạt động thực tế nhưng vẫn "treo" trên hệ thống không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn làm sai lệch dữ liệu quản lý nhà nước. Đáng lo ngại hơn, những mã số này có thể bị kẻ xấu lợi dụng để mua bán hóa đơn hoặc thành lập doanh nghiệp "ma".
Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cần phải phân loại rõ ràng đối tượng quản lý. Không thể đánh đồng nhóm doanh nghiệp thiếu hiểu biết pháp luật, kinh doanh thua lỗ rồi bỏ lại mã số thuế với nhóm cố tình lợi dụng cơ chế thông thoáng để thành lập doanh nghiệp "ma" nhằm mua bán hóa đơn, trốn thuế. Để giải quyết triệt để nút thắt này, cần có một lối thoát thực chất và rút gọn cho doanh nghiệp thực sự đã rời thị trường.
Luật sư Nguyễn Sương nhận định, với sự phát triển của hệ thống dữ liệu số hóa về thuế và hóa đơn, cơ quan thuế hoàn toàn có đủ điều kiện để rà soát và phân loại. Những doanh nghiệp còn nghĩa vụ thuế thực tế, nợ lương người lao động hoặc nợ bảo hiểm xã hội thì phải tiếp tục kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định.
Nhưng đối với doanh nghiệp đã thực tế "ngủ đông" dài hạn, không có giao dịch và không còn nợ thuế đáng kể, cơ quan quản lý nên cho phép áp dụng quy trình giải thể rút gọn. Theo đó, chủ doanh nghiệp có thể làm cam kết tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tồn dư để hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế thay vì phải phục dựng sổ sách cũ.
“Nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp phải dựa trên hoạt động thực tế. Nếu doanh nghiệp chứng minh được đã ngừng kinh doanh hoàn toàn và không phát sinh giao dịch, thì không thể chỉ dựa vào trạng thái mã số thuế chưa đóng để mặc nhiên áp đặt thêm nghĩa vụ”, luật sư Nguyễn Sương cho biết.
Các chuyên gia đề xuất, đối với doanh nghiệp ngừng hoạt động lâu năm, không có tài sản, không có tranh chấp hay nợ nần lớn, Nhà nước có thể xem xét một cơ chế hành chính riêng.
Sau một thời gian công khai thông tin trên hệ thống, nếu không có bất kỳ khiếu nại hay phát hiện vi phạm nào, cơ quan quản lý có thể tự động chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy trình đơn giản hóa. Ngoài ra, các khoản phạt hành chính phát sinh đơn thuần do việc chậm nộp tờ khai trong giai đoạn doanh nghiệp đã dừng hoạt động thực tế cũng cần được xem xét xử lý phù hợp hơn.
Mục tiêu cuối cùng của việc làm sạch mã số thuế không chỉ là đưa dữ liệu về đúng trạng thái trên hệ thống, mà còn là giúp những doanh nghiệp đã thực sự kết thúc sứ mệnh kinh doanh có thể rút lui khỏi thị trường một cách hợp pháp, minh bạch và khả thi.
