Bản du lịch cộng đồng Cát Cát (Lào Cai) là điểm đến yêu thích của nhiều du khách trong và ngoài nước. Ảnh: Phạm Bằng
Rời quê để tìm việc rồi trở về khởi nghiệp
Sau gần 4 năm làm công nhân tại một khu công nghiệp ở miền Bắc, anh Hoàng Văn Hùng (27 tuổi, quê xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên) trở về quê với hai bàn tay gần như trắng.
Những năm xa nhà, công việc của Hùng là làm theo dây chuyền sản xuất. Thu nhập bình quân khoảng 10-12 triệu đồng/tháng, những tháng tăng ca có thể cao hơn. Nhưng đổi lại là những ngày làm việc kéo dài, tiền thuê trọ, chi phí sinh hoạt và những chuyến xe hàng trăm kilômét mỗi lần về thăm gia đình.
“Ở quê lúc ấy không có nhiều việc để lựa chọn. Muốn có thu nhập ổn định thì phải đi. Tôi cũng như nhiều bạn cùng tuổi, học xong phổ thông rồi vào Nam hoặc xuống các tỉnh đồng bằng làm công nhân” - Hùng chia sẻ.
Bước ngoặt đến khi Hùng được cán bộ địa phương tuyên truyền về các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế và vay vốn chính sách. Thay vì tiếp tục tìm một công việc tại các khu công nghiệp, anh quyết định học kỹ thuật trồng nấm sò và bắt tay xây dựng mô hình ngay tại quê nhà.
Từ nguồn vốn vay chính sách cùng số tiền tích lũy được sau những năm làm công nhân, Hùng đầu tư hệ thống giàn trồng, nhà nuôi, giàn hấp bịch phôi. Đến nay, gia đình anh có gần 1.000m2 trồng nấm sò với hệ thống giàn treo bằng sắt kiên cố. Mô hình mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm.
Tương tự, tại các tỉnh Lai Châu, Tuyên Quang, Sơn La, phần lớn thanh niên sau khi tốt nghiệp phổ thông lựa chọn rời quê đến làm việc các tỉnh phía Nam hoặc mưu sinh ở TP Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh đặt ra bài toán giúp người trẻ có thể sống được bằng nghề ngay trên quê hương.
Việc làm phải đi cùng thế mạnh từng địa phương
Tại nhiều địa bàn vùng cao, du lịch đang trở thành một trong những lĩnh vực có khả năng tạo việc làm tại chỗ rõ nét nhất.
Theo lãnh đạo xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai, nơi có trên 90% dân số là đồng bào dân tộc H’Mông, du lịch không chỉ tạo thêm sinh kế mà còn từng bước thay đổi nhận thức, kỹ năng và cách tiếp cận xã hội của người dân.
Tranh thủ các chính sách hỗ trợ, nhiều thanh niên mạnh dạn vay vốn cải tạo nhà cửa để làm homestay, phát triển du lịch cộng đồng. Từ chỗ chỉ quen với công việc đồng áng, họ bắt đầu học cách đón khách, nấu ăn, quảng bá dịch vụ, giao tiếp và giới thiệu văn hóa bản địa.
“Chúng tôi còn được học tiếng Anh để giao tiếp với khách nước ngoài và tham gia các lớp tập huấn về du lịch do địa phương tổ chức. Bà con còn vận động nhau thực hiện tốt việc chăn nuôi nhốt trâu bò, lợn, gà, dọn dẹp vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, trồng hoa từ cổng đến từng nhà để làm du lịch. Khuôn viên nhà được trồng nhiều hoa, cây xanh, có những tiểu cảnh đẹp phục vụ nhu cầu check-in của du khách” - anh Giàng A Trang (32 tuổi) bày tỏ.
Theo đó, từ một homestay có thể hình thành nhiều vị trí việc làm khác nhau, từ người phục vụ phòng, nấu ăn, hướng dẫn viên, lái xe, bán sản phẩm địa phương đến người làm truyền thông, chụp ảnh, quay video quảng bá điểm đến.
Trao đổi với Lao Động, bà Lương Thị Hoa - Trưởng phòng Lao động việc làm, Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai - cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đã giải quyết việc làm cho 20.114 người. Trong đó, từ chương trình phát triển kinh tế - xã hội là 6.173 người; đồng thời hỗ trợ 7.086 người vay vốn Quỹ quốc gia về việc làm.
Bà Hoa nhận định, việc dự báo nhu cầu nhân lực cần được thực hiện sát hơn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa bàn.
“Nơi nào phát triển du lịch thì phải xác định được du lịch cần những vị trí việc làm nào. Nơi có kinh tế cửa khẩu, logistics phát triển thì phải tính đến nhân lực kho vận, xuất nhập khẩu. Vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa thì phải đào tạo kỹ thuật sản xuất, chế biến và thương mại” - bà Hoa phân tích.
Đây được xem là hướng đi quan trọng để giải bài toán việc làm cho lao động Tây Bắc. Các địa phương cần lập bản đồ nhu cầu nhân lực theo từng khu vực, từng ngành kinh tế, thậm chí từng dự án đầu tư.
