Người dân tiêm vaccine não mô cầu gia tăng. Ảnh: Nguyễn Ly
Bệnh não mô cầu có xu hướng tăng trở lại
Theo Bộ Y tế, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca bệnh, cho thấy đây là nhóm dễ bị tổn thương nhất.
Dù ca bệnh còn rải rác, chưa hình thành ổ dịch, số mắc đã tăng rõ so với cùng kỳ 2025 (14 ca), cho thấy nguy cơ não mô cầu âm thầm lan rộng, đặc biệt đe dọa trẻ em.
Mới đây, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận một trường hợp viêm màng não do não mô cầu. Theo các bác sĩ, bệnh nhân được chuyển lên từ tuyến dưới trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp, sốt cao liên tục, xuất huyết tiêu hóa và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử. Trước đó, người bệnh có biểu hiện mệt mỏi, ớn lạnh, tự truyền dịch tại nhà nhưng không cải thiện. Sau đó, sốt tăng cao và xuất hiện phát ban xuất huyết vùng cổ ngực nên được đưa đi cấp cứu.
Khi nghi nhiễm não mô cầu, bác sĩ khẩn trương cách ly, làm xét nghiệm và dùng kháng sinh đặc hiệu. Kết quả xác định bệnh nhân dương tính với Neisseria meningitidis. Người tiếp xúc gần được cảnh báo, dùng thuốc dự phòng và cơ quan chức năng đã được thông báo. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não do não mô cầu, kèm nguy cơ nhiễm khuẩn huyết. Sau điều trị tích cực, người bệnh tỉnh táo, không còn phải hỗ trợ hô hấp.
Bệnh lây dễ dàng
Trước nguy cơ não mô cầu gia tăng, chị Nguyễn Thanh Phương (phường Thông Tây Hội, TPHCM) đã chủ động đưa con 18 tháng tuổi đi tiêm vaccine tại Bệnh viện Đa khoa Gò Vấp. Theo chị Phương, dù con đã tiêm nhiều mũi từ nhỏ, vaccine não mô cầu ACYW vẫn chưa hoàn tất nên gia đình quyết định tiêm đủ để tăng bảo vệ khi dịch có dấu hiệu phức tạp.
Ghi nhận tại nhiều điểm tiêm cho thấy nhu cầu tiêm vaccine não mô cầu ACYW tăng. Tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Hoàng Văn Thụ (TPHCM), Hoàng Hương (21 tuổi) cũng chủ động tiêm sau khi biết có ca bệnh ở người trẻ, do lo ngại bệnh diễn tiến rất nhanh
TS Đoàn Thu Trà - quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai - cho biết, não mô cầu do vi khuẩn cư trú ở hầu họng gây ra, lây qua đường giọt bắn và dễ bùng phát ở môi trường đông người như trường học, ký túc xá, khu tập thể, doanh trại. Đáng lo ngại, nhiều người mang vi khuẩn không triệu chứng, trở thành nguồn lây âm thầm.
Bệnh diễn tiến rất nhanh, có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, suy đa tạng và tử vong trong 24 giờ nếu không điều trị kịp thời. Ngay cả khi qua khỏi, người bệnh vẫn có nguy cơ để lại di chứng nặng như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi và dễ bùng phát tại các môi trường đông người như ký túc xá, chung cư, nhà trẻ, trường học hay khu công nghiệp. Tiêm vaccine là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng bệnh não mô cầu. Người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cần tiêm đầy đủ theo khuyến cáo.
Bên cạnh đó, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, mệt mỏi, lơ mơ, chậm nhận thức hoặc ban xuất huyết dưới da, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Nhiễm khuẩn não mô cầu có thể gây ra hai bệnh cảnh nặng là viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn tối cấp (hội chứng Waterhouse - Friderichsen). Trong đó, nhiễm khuẩn tối cấp có thể đe dọa tính mạng trong vòng 24 đến 36 giờ. Não mô cầu có thể gây các bệnh nhẹ như viêm khớp, viêm phổi, viêm kết mạc…, nhưng bất kỳ ai chưa có miễn dịch đều có nguy cơ mắc, nhất là trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.
Bộ Y tế khuyến cáo giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc nguồn bệnh, nâng cao sức đề kháng. Khi có triệu chứng nghi ngờ, cần đi khám sớm để điều trị kịp thời; đồng thời tăng cường truyền thông phòng bệnh.
