Những hạn chế của nhóm lao động 40-45 tuổi
Chị Nguyễn Thị Hòa (xã Sơn Đồng, Hà Nội), hiện làm tự do trong lĩnh vực truyền thông, từng nghỉ việc và xin việc lại ở tuổi 40. Từ kinh nghiệm nhiều năm làm truyền thông, phát triển văn hóa doanh nghiệp, chị nhận thấy lao động 40-45 tuổi dễ mất việc nhưng thường ngại học, chậm thay đổi. Theo chị Hòa, trước sức ép từ AI và đổi mới công nghệ, nhóm lao động này cần chủ động nâng cao chuyên môn, học kỹ năng số và ứng dụng AI vào công việc để tăng khả năng thích ứng, tránh nguy cơ bị đào thải.
Lao động 40-45 tuổi có lợi thế về chuyên môn và kinh nghiệm xử lý tình huống, sự cố, khủng hoảng. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của công nghệ và AI, lợi thế này ngày càng thu hẹp. “Người lao động không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải biết ứng dụng AI để nâng cao năng suất. Đồng thời, họ cần liên tục cập nhật kiến thức, làm chủ công cụ mới và học thêm kỹ năng để trở nên đa năng, tạo giá trị lớn hơn cho doanh nghiệp” - chị Hòa chia sẻ.
Cũng theo chị Hòa, xét ở góc độ chủ doanh nghiệp, thay vì giữ 1 lao động lâu năm sức ì lớn, phải trả lương cao, họ sẵn sàng thay thế bằng 1 lao động trẻ, năng động, sáng tạo, chưa vướng bận các trách nhiệm gia đình mà chỉ cần trả mức lương chỉ bằng một nửa, thậm chí ⅓.
Về học tập nâng cao kỹ năng cho nhóm lao động 40-45 tuổi, chị Hòa đánh giá, các hoạt động đào tạo hiện rất đa dạng. Để an tâm, lao động có thể tìm người quen đã có chuyên môn để hỏi các địa chỉ đào tạo uy tín. Đặc biệt, học tập còn là môi trường mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp (từ networking lớp học mà nhiều người tìm kiếm được cơ hội tốt hơn).
Gắn bó nhiều năm với nghề tháo dỡ công trình, anh Nguyễn Văn Hùng (45 tuổi, xã Thường Tín, Hà Nội) thừa nhận, công việc đủ trang trải cuộc sống nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chỉ cần chấn thương hoặc sức khỏe giảm sút, anh có thể mất thu nhập và khó trở lại làm việc như trước.
Nhận thấy tuổi tác không còn là lợi thế trong công việc của mình, anh Hùng chủ động học thêm kỹ năng sử dụng các thiết bị hỗ trợ thi công, cập nhật quy trình an toàn lao động và học hỏi kinh nghiệm từ những người có tay nghề cao để nâng cao hiệu quả công việc.
“Tôi nghĩ người lao động ngoài 40 tuổi phải chịu khó học cái mới. Không chỉ học kỹ thuật mà còn học cách làm việc an toàn, chuyên nghiệp hơn để giữ uy tín với chủ thầu. Có tay nghề tốt thì mình vẫn còn cơ hội được lựa chọn” - anh Hùng nói.
Lao động phải chuẩn bị sớm, chủ động trong vấn đề đào tạo, tích lũy
Theo ông Nguyễn Vinh Trường - Trưởng phòng Phân tích dự báo thị trường lao động - Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn Thành phố Hà Nội, lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp từ 40 tuổi trở lên chiếm 32,54%, con số này cùng kỳ năm 2025 là 27,83%.
Ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm - phân tích, lao động 40-45 tuổi đã đạt đến độ chín trong công việc do họ có phương pháp làm việc, kiến thức, am hiểu pháp luật, nhiều người giữ vị trí quan trọng trong doanh nghiệp.
Tuy nhiên, hiện nay và trong những năm tới, do sự chuyển đổi quá nhanh của khoa học công nghệ, AI… đòi hỏi lao động phải đáp ứng yêu cầu về sự chuyển đổi liên quan đến khoa học, kỹ thuật, công nghệ. Trong bối cảnh một bộ phận không nhỏ lứa tuổi 40-45 trước đây chưa được đào tạo, hoặc có đào tạo cũng chưa đáp ứng được yêu cầu, thời gian tới, khả năng mất việc là rất lớn.
“Lao động 40-45 tuổi cần chủ động đào tạo, tích lũy từ sớm, tốt nhất ngay từ tuổi 30-35. Mỗi người phải thường xuyên cập nhật thị trường, nâng cao kỹ năng và khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới” - ông Trung nói.
Cũng theo ông Trung, nhìn rộng ra, thị trường lao động cần sự dự báo trung hạn và dài hạn, để các doanh nghiệp, người lao động, các cơ sở đào tạo có định hướng trong đào tạo. “Cần tăng liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, đưa kỹ sư vào giảng dạy, biến phân xưởng thành lớp học. Nhà nước cũng cần hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng và khuyến khích doanh nghiệp tạo việc làm cho lao động trung niên” - ông Trung nêu ý kiến.
