Bộ Y tế đề xuất thay đổi lớn cách đào tạo bác sĩ chuyên khoa. Ảnh: Phạm Đông
Dự thảo Thông tư của Bộ Y tế đề xuất nhiều quy định mới về đào tạo sau đại học lĩnh vực sức khỏe, từ điều kiện tuyển sinh, chương trình, học phí đến cấp văn bằng. Đáng chú ý, cơ quan chuyên môn đề xuất nghiên cứu thay đổi mô hình đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, II hiện nay.
Quy định về văn bằng và cơ sở đào tạo
Theo dự thảo, văn bằng bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa là văn bằng tốt nghiệp chương trình đào tạo chuyên khoa sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe, thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Việc cấp, quản lý văn bằng thực hiện theo Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT ngày 26.2.2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm in, quản lý và cấp phôi bằng; trước khi in phải báo cáo mẫu phôi với Bộ Y tế.
Dự thảo cũng quy định chuẩn cơ sở và chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Những cơ sở đã được giao đào tạo bác sĩ nội trú, chuyên khoa I, II tiếp tục tổ chức đào tạo theo quy định mới. Cơ sở chưa được giao nhiệm vụ chỉ được đào tạo khi đáp ứng yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và các tiêu chuẩn liên quan.
Học phí, học bổng theo quy định
Học phí được thực hiện theo quy định của Nhà nước và cơ sở giáo dục. Các chuyên ngành được Nhà nước hỗ trợ học phí thực hiện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Người nước ngoài nộp học phí theo mức do cơ sở đào tạo quy định hoặc theo hiệp định, thỏa thuận hợp tác. Cơ sở sử dụng nhân lực y tế có thể quyết định chi trả hoặc hỗ trợ học phí cho người được tuyển dụng và trúng tuyển.
Học bổng do thủ trưởng cơ sở đào tạo quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ. Người học cũng có thể được cơ sở thực hành chi trả thù lao từ các nguồn thu hợp pháp của đơn vị.
Điều kiện dự tuyển bác sĩ nội trú, chuyên khoa
Đối với bác sĩ nội trú, người dự tuyển phải có bằng bác sĩ thuộc ngành y khoa, y học cổ truyền hoặc răng hàm mặt và nằm trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được công nhận tốt nghiệp hoặc được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời đến ngày hết hạn nhận hồ sơ. Mỗi người chỉ được dự thi một lần.
Người có bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp cũng được dự tuyển nếu được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận trình độ đại học phù hợp.
Với chương trình bác sĩ chuyên khoa, người dự tuyển phải có bằng bác sĩ thuộc ngành y khoa, y học cổ truyền, răng hàm mặt hoặc y học dự phòng; đồng thời phải có giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh còn hiệu lực.
Ngoài yêu cầu về văn bằng, thời gian tốt nghiệp và phạm vi hành nghề, thí sinh phải đáp ứng chuẩn chuyên môn của chương trình. Cơ sở đào tạo có thể quy định thêm về hồ sơ, sức khỏe, phẩm chất đạo đức và tiêu chí đánh giá, nhưng không được thấp hơn chuẩn của Bộ Y tế.
Hướng tới thống nhất mô hình đào tạo nội trú
Theo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Việt Nam hiện tồn tại song song đào tạo bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa nhưng chưa thống nhất về mô hình.
Trong khi đó, tại nhiều nước như Mỹ, Anh, Australia, đào tạo nội trú được xem là hình thức đào tạo chuyên khoa dành cho những sinh viên y khoa xuất sắc.
Từ thực tế này, cơ quan chuyên môn đề xuất thống nhất mô hình đào tạo bác sĩ nội trú theo hướng đây là chương trình chuyên khoa đặc biệt dành cho sinh viên xuất sắc, đồng thời là kênh đào tạo đội ngũ chuyên gia đầu ngành. Đào tạo bác sĩ chuyên khoa sẽ dành cho những bác sĩ đã có thời gian thực hành trước khi học chuyên sâu.
Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo đề xuất nghiên cứu cải cách hệ thống văn bằng bác sĩ chuyên khoa I và II.
Theo cơ quan này, việc chia thành hai cấp độ hiện chưa thực sự phù hợp với phạm vi hành nghề và mức độ chuyên sâu của từng chuyên ngành. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều nước tổ chức đào tạo theo các giai đoạn chuyên khoa cơ bản (Basic) và chuyên khoa sâu hoặc chuyên khoa phụ (Sub-speciality), thay vì cấp riêng văn bằng chuyên khoa I và II.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đề xuất nghiên cứu thay mô hình hai cấp độ bằng một chương trình đào tạo chuyên khoa có thời gian linh hoạt theo từng chuyên ngành.
Cùng với đó, chương trình đào tạo, vị trí việc làm và phạm vi chuyên môn sẽ được rà soát để xác định lại yêu cầu về năng lực, nội dung và thời gian đào tạo, thay vì áp dụng đồng đều 2-3 năm cho tất cả chuyên ngành.
Những đề xuất này hướng tới thống nhất hệ thống đào tạo sau đại học lĩnh vực sức khỏe, nâng cao chất lượng đào tạo bác sĩ chuyên khoa và đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực y tế chuyên sâu.
