“Cậu Tuấn Cửa Ông” bị khởi tố khi đưa thông tin sai sự thật lên mạng xã hội, liên quan hoạt động xem bói, xem tử vi phán xét người khác. Ảnh: VKSND TP Quảng Ninh
"200.000 - 500.000 đồng mới đủ tiền mua quả, lễ chứ"
Trong vai một người có nhu cầu xem bói, PV Báo Lao Động nhắn tin vào phần bình luận livestream của một số tài khoản chuyên xem bói, giải hạn trên mạng xã hội. Một người tự nhận có khả năng xem vận mệnh nhanh chóng đưa ra lời phán rằng phóng viên đã bỏ chồng, đường tình duyên trắc trở. Tuy nhiên, trên thực tế, phóng viên chưa lập gia đình.
Người này tiếp tục dẫn dắt rằng, nếu muốn tránh cảnh đổ vỡ hôn nhân trong tương lai, PV phải chuyển tiền để cúng dường và làm lễ cắt duyên âm. "Tùy tâm thôi, nhưng để có tiền làm lễ thì ít nhất cũng phải khoảng 200.000 - 500.000 đồng mới đủ tiền mua quả, lễ chứ" - người này nói trên livestream.
Những lời phán đoán thiếu căn cứ được đưa ra như thể người xem đã nắm rõ hoàn cảnh, số phận của khách hàng, từ đó tạo tâm lý bất an và thúc giục họ chi tiền để hóa giải. Khi được đề nghị cung cấp địa chỉ để trực tiếp đến làm lễ, người này đưa ra địa chỉ số 111 Quan Hoa, TP Hà Nội. Trong sáng ngày 10.11, PV có mặt trực tiếp tại địa chỉ trên, tuy nhiên đây thực chất là địa chỉ của một ngôi chùa, không phải địa chỉ là cơ sở cung cấp dịch vụ xem bói, cắt duyên âm nói trên.
Trao đổi với PV Báo Lao Động, thượng tá, Tiến sĩ tội phạm học Đào Trung Hiếu nhận định, lừa đảo dưới vỏ bọc tâm linh không phải hiện tượng mới nhưng đang ngày càng biến tướng, tinh vi hơn. Ngoài những chiêu trò quen thuộc như cúng sao giải hạn, gọi vong, các đối tượng hiện nay ứng dụng mạnh mẽ công nghệ để gia tăng mức độ thuyết phục. Một trong những thủ đoạn phổ biến là sử dụng các thông điệp chung chung nhưng đánh trúng tâm lý lo sợ của người dân.
Chẳng hạn, phán rằng gia đình có "vong theo", năm nay gặp hạn hoặc cần làm lễ cắt duyên âm nếu không sẽ gặp đại họa. Từ đó, các đối tượng dẫn dắt người xem chi tiền làm lễ. Nhiều đối tượng còn quảng cáo vật phẩm phong thủy với công dụng được thổi phồng như đã khai quang, cải mệnh, hút tài lộc rồi bán với giá cao.
Khó truy vết các tài khoản trục lợi tâm linh
Thượng tá Đào Trung Hiếu nhận định, việc điều tra, xử lý các hành vi trục lợi tâm linh hiện nay gặp không ít khó khăn. Cơ quan chức năng thường tiếp cận vụ việc thông qua trình báo của nạn nhân, trong khi việc thu thập chứng cứ phức tạp do các giao dịch diễn ra trên không gian mạng.
Các đối tượng thường sử dụng tài khoản ảo. Khi bị phát hiện, chúng có thể nhanh chóng xóa tài khoản, lập tài khoản mới và tiếp tục hoạt động, gây khó khăn cho việc xác định danh tính và truy vết. Đáng chú ý, nhiều người dù bị lừa nhưng không trình báo vì cảm thấy xấu hổ hoặc không nhận thức rõ mình đã trở thành nạn nhân. Đây cũng là yếu tố khiến loại tội phạm này có điều kiện tiếp tục tồn tại.
Về giải pháp, thượng tá Đào Trung Hiếu nhấn mạnh cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng và các nền tảng trực tuyến như Facebook, TikTok, Zalo để kiểm soát, xử lý nội dung liên quan đến hoạt động tâm linh có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Có thể ứng dụng AI để rà soát, phát hiện và xử lý các nội dung vi phạm. Khi phát hiện tài khoản đăng tải nội dung lừa đảo, cần có biện pháp ngăn chặn kịp thời nhằm hạn chế hành vi trục lợi.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, phân biệt rõ giữa tín ngưỡng chân chính và mê tín dị đoan. Chuyên gia cũng lưu ý, người dân cần cảnh giác khi có người yêu cầu đóng số tiền lớn để mua vật phẩm phong thủy với lời hứa cải mệnh, thay đổi vận số. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.
Cùng cảnh báo về nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Chống Lừa Đảo) khuyến nghị người dùng kiểm tra kỹ địa chỉ website, hạn chế cung cấp thông tin cá nhân, không nhập mật khẩu hoặc mã OTP theo yêu cầu bất thường, không cài ứng dụng từ liên kết lạ và xác minh thông tin trước khi quyên góp. Cơ quan quản lý cần hướng dẫn tiêu chí minh bạch về đơn vị vận hành, dữ liệu thu thập và cơ chế tiếp nhận phản ánh; đồng thời cảnh báo nhanh các trang giả mạo, lừa đảo để bảo vệ người dùng.
