Trao đổi với Lao Động, Luật sư Quách Thành Lực - Giám đốc Công ty Luật Pháp Trị (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) - cho biết, khi người dân có đất bị thu hồi, giải phóng mặt bằng, người dân nên tập trung vào những vấn đề quan trọng, trực tiếp liên quan đến quyền và lợi ích của mình và căn cứ pháp lý nào để bảo đảm các quyền lợi đó.
Theo Luật sư Quách Thành Lực, có một số vấn đề lớn người dân cần đặc biệt quan tâm khi bị thu hồi đất. Trước hết là xác định trường hợp của mình có thuộc diện được bồi thường về đất hay không?
Ví dụ, có những trường hợp người dân lấn, chiếm đất, chẳng hạn từ năm 2020, việc sử dụng đất không phù hợp quy hoạch, không hợp pháp thì sẽ không được bồi thường về đất. Trong những trường hợp này, người sử dụng đất có thể chỉ được xem xét hỗ trợ đối với tài sản trên đất với mức 80%.
Ngược lại, nếu người sử dụng đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường về đất sẽ được xác định theo loại đất ghi trên Giấy chứng nhận.
Vấn đề đặt ra là trường hợp đất vì một lý do nào đó chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì có được bồi thường hay không?
Theo Luật sư Quách Thành Lực, người sử dụng đất vẫn có thể được bồi thường nếu thuộc các trường hợp quy định tại Điều 137, Điều 138, Điều 139 hoặc Điều 140 Luật Đất đai 2024.
Nói cách khác, đất đã được cấp Giấy chứng nhận thì sẽ được xem xét bồi thường theo quy định. Đối với đất chưa có Giấy chứng nhận nhưng đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo các điều khoản nêu trên, người sử dụng đất vẫn có thể được bồi thường.
Điểm khác biệt là đối với đất đã có Giấy chứng nhận, người dân không phải thực hiện nhiều bước để chứng minh về quyền sử dụng đất. Trong khi đó, nếu đất chưa được cấp Giấy chứng nhận, người dân phải căn cứ các quy định pháp luật, đồng thời củng cố hồ sơ, tài liệu, xác minh nguồn gốc và loại đất. Vì vậy, quá trình xác định điều kiện bồi thường sẽ phức tạp hơn.
Theo luật sư, vấn đề cốt lõi để xác định có được bồi thường về đất hay không là người sử dụng đất đã có Giấy chứng nhận hoặc đất đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật.
Đối với những vấn đề chi tiết khác, mỗi trường hợp sẽ có những đặc điểm, tình tiết và vướng mắc riêng. Khi đó, người dân cần căn cứ hồ sơ cụ thể để được người có chuyên môn phân tích, đánh giá và xác định quyền lợi.
Do đó, khi bị thu hồi đất, người dân không nên mặc định rằng đất chưa có Giấy chứng nhận thì sẽ không được bồi thường. Điều cần quan tâm là thửa đất có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định hay không. Nếu đáp ứng điều kiện, quyền được bồi thường về đất sẽ được xem xét theo quy định pháp luật.
