Văn học - sứ mệnh thiêng liêng trong công cuộc đại đoàn kết dân tộc

Văn học và tiếng nói đồng vọng

Văn học đồng hành cùng dân tộc suốt chiều dài lịch sử, thấm đẫm văn hóa vùng miền, kết nối quá khứ với tương lai. Từ giai thoại, truyền thuyết, văn học dân gian đến thơ ca, văn xuôi đương đại, văn học luôn mang sứ mệnh kết nối cộng đồng dân tộc.

Từ thời Văn Lang, người Việt đã gửi gắm hồn cốt dân tộc qua các truyền thuyết như Lạc Long Quân - Âu Cơ, Thánh Gióng, Sơn Tinh - Thủy Tinh. Những câu chuyện ấy thể hiện bản sắc, cội nguồn chung, tinh thần kiên cường chống ngoại xâm và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, chuyển đổi số nhanh chóng, đổi mới mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng, văn học mang sứ mệnh đặc biệt: Gìn giữ hồn dân tộc giữa làn sóng toàn cầu hóa.

Văn học nhắc nhở mỗi người Việt, dù ở đâu, làm gì, sống trên vùng miền nào hay vươn xa khắp năm châu bốn biển, vẫn là con Lạc cháu Hồng, cùng chung những giá trị và ký ức thiêng liêng của dân tộc Việt Nam.

Văn học Việt Nam còn có vai trò lớn trong việc giữ gìn sự trong sáng và vẻ đẹp của tiếng Việt giữa “cơn lốc” hội nhập, toàn cầu hóa.

Suốt ngàn năm Bắc thuộc, điều đã giữ cho người Việt không bị đồng hóa là văn hóa, trong đó tiếng Việt và văn học Việt đóng một vai trò vô cùng quan trọng.

Những bài ca dao, những câu tục ngữ tiếng Việt được truyền miệng qua bao thế hệ không chỉ là lời hay ý đẹp mà là sức “đề kháng văn hóa” mãnh liệt, là tường thành vô hình bảo vệ bản sắc dân tộc.

Trong thời đại Hồ Chí Minh, văn học đã trở thành vũ khí sắc bén của cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập Mặt trận Việt Minh, tiền thân của Mặt trận Tổ quốc ngày nay cũng là một nhà thơ lớn. Người hiểu sâu sắc rằng muốn đoàn kết nhân dân, trước tiên phải chạm được vào trái tim nhân dân và văn học là một con đường có thể chạm đến những ngõ ngách cảm xúc của ngôn từ.

Ngay từ năm 1943, Đảng đã công bố Đề cương về văn hóa. Hai trong ba mục tiêu quan trọng của Bản Đề cương về văn hóa năm 1943 của Đảng là “Dân tộc hóa” và “Đại chúng hóa”. Và hai mục tiêu này luôn được thể hiện một cách sâu sắc và có sức mạnh lan tỏa trong các tác phẩm của nền văn học cách mạng trải dài suốt 2 cuộc kháng chiến chống Pháp - Mỹ.

Văn học trở thành vũ khí chiến đấu trên mặt trận tư tưởng, tinh thần, mang đến sức mạnh lớn lao cho dân tộc Việt Nam.
Trước kỷ nguyên mới, văn học sẽ phải tiếp tục giữ vai trò, sứ mệnh kết nối dân tộc, giữ vẻ đẹp của tiếng Việt, đưa văn hóa - câu chuyện Việt bước ra thế giới.

Văn học trong thời đại mới

Trong bài tham luận của Hội Nhà văn Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 có gửi gắm mong muốn: Cần tăng cường và thể chế hóa hợp tác giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Hội Nhà văn Việt Nam và các tổ chức văn học nghệ thuật trong việc triển khai các chương trình văn học, nghệ thuật phục vụ công cuộc đại đoàn kết dân tộc, đặc biệt hướng đến vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Hội Nhà văn Việt Nam mong muốn có cơ chế hỗ trợ để các nhà văn có thể đi thực tế sâu rộng hơn, tiếp cận được với những cộng đồng còn ít được văn học quan tâm để viết được những tác phẩm phản ánh đa dạng, phong phú đời sống các cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ phát huy vai trò trong việc tạo môi trường văn hóa đọc lành mạnh, đưa văn học, nghệ thuật trở lại với đời sống cộng đồng thông qua các thiết chế văn hóa.

Trong bối cảnh không gian mạng tác động mạnh đến nhận thức, tình cảm của người dân, những câu chuyện văn học nghệ thuật giàu giá trị nhân văn cần được lan tỏa rộng rãi hơn trên nền tảng số, mạng xã hội; nhất là các câu chuyện về tình người, tình dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước.