Chi tiết tin tức
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Nghề làm nước mắm Phan Thiết hơn 300 năm thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lâm Đồng - Với lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển, nghề làm nước mắm Phan Thiết được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghề làm nước mắm Phan Thiết hơn 300 năm thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Một cơ sở sản xuất nước mắm Phan Thiết tại phường Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Duy Tuấn (chụp tháng 6.2026).

Ngày 17.11, ông Võ Thành Huy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, cho biết Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ký quyết định đưa “Nghề làm nước mắm Phan Thiết” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.

Quyết định được ký ngày 16.11, xác định nghề làm nước mắm Phan Thiết thuộc hai loại hình: nghề thủ công truyền thống và tri thức dân gian. Di sản được xác định tại các phường Phú Thủy, Mũi Né và Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng.

Nước mắm Phan Thiết được ủ trong lu chượp. Ảnh: Duy Tuấn (chụp tháng 11.2026).
Nước mắm Phan Thiết được ủ trong lu chượp. Ảnh: Duy Tuấn (chụp tháng 11.2026).

Chủ tịch UBND các phường có di sản, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn, thực hiện việc quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Nghề làm nước mắm Phan Thiết có lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển. Hiện trên địa bàn thành phố Phan Thiết cũ có hơn 200 cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm. Dù cùng duy trì quy trình chế biến truyền thống, mỗi cơ sở đều có bí quyết riêng để tạo nên hương vị đặc trưng và xây dựng thương hiệu.

Nước mắm Phan Thiết chủ yếu được chế biến từ cá cơm, cá nục và muối hạt, với hai phương thức ủ truyền thống là thùng lều bằng gỗ và lu chượp bằng gốm. Cá tươi sau khi cập bến được trộn muối theo tỷ lệ cổ truyền, sau đó xếp xen kẽ từng lớp cá và muối trong dụng cụ chứa.

Cá cơm tươi được mua tại cảng mang về làm nước mắm. Ảnh: Duy Tuấn (chụp tháng 11.2026).
Cá cơm tươi được mua tại cảng mang về làm nước mắm. Ảnh: Duy Tuấn (chụp tháng 11.2026).

Quá trình ủ kéo dài từ 8-18 tháng. Dưới tác động của điều kiện tự nhiên, thịt và xương cá phân rã, tạo thành nước mắm có màu từ nâu vàng đến nâu đỏ cánh gián cùng mùi thơm đặc trưng. Nước mắm rút lần đầu được gọi là mắm nhỉ hoặc mắm cốt, có độ đạm cao.

Theo Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết, nghề này hiện cung cấp khoảng 22 triệu lít nước mắm mỗi năm, đạt doanh thu gần 1.000 tỉ đồng và tạo việc làm cho hàng ngàn lao động.

Không chỉ là sản phẩm nổi tiếng trong nước, nước mắm Phan Thiết còn được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của văn hóa ẩm thực Việt Nam, hiện diện trong bữa ăn gia đình và các hoạt động quảng bá du lịch.

Việc đưa nghề làm nước mắm Phan Thiết vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận giá trị của nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian và những kỹ năng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đây cũng là cơ sở để địa phương chú trọng bảo tồn, đào tạo truyền nghề và gìn giữ không gian sản xuất truyền thống trước áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa.

Tin liên quan