Dấu tích người tiền sử hơn 12.000 năm trong hang đá ở Ninh Bình

Nằm trong Khu du lịch văn hóa Thung Ui, phường Tây Hoa Lư (Ninh Bình), Hang Bói là một trong những di chỉ khảo cổ có giá trị thuộc Quần thể danh thắng Tràng An, ghi dấu sự hiện diện của người tiền sử cách đây hơn 12.000 năm.

Để đến được hang, du khách phải đi bộ khoảng 1km, men theo sườn núi và vượt qua những bậc đá. Hành trình khám phá đưa du khách đến không gian thiên nhiên hoang sơ, tách biệt với sự ồn ào bên ngoài.

Hang Bói có chiều sâu khoảng 70m, rộng 30 - 50m, diện tích ước tính khoảng 500 - 700m2. Bên trong hang là những khoảng không gian lớn nhỏ khác nhau, nổi bật với hệ thống thạch nhũ và măng đá mang nhiều hình thù độc đáo, được hình thành qua quá trình kiến tạo tự nhiên kéo dài hàng nghìn năm.

Không chỉ sở hữu cảnh quan kỳ vĩ, Hang Bói còn gắn với những câu chuyện lịch sử được người dân địa phương lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Tương truyền, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ II năm 1285, vua Trần Nhân Tông cùng quân sĩ từng di chuyển từ Hành cung Vũ Lâm qua khu vực này.

Khi phát hiện hang động có mái đá rộng, thuận tiện nghỉ chân, nhà vua đã gieo quẻ bói để định hướng hành quân. Quẻ bói báo hiệu thắng lợi. Từ câu chuyện đó, người dân gọi nơi đây là Hang Bói, hay Thung Bói.

Giá trị đặc biệt của Hang Bói không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên mà còn ở những dấu tích khảo cổ được phát hiện tại đây.

Năm 2002, các dấu tích cư trú của người tiền sử tại Hang Bói lần đầu được phát hiện. Đến năm 2007, các nhà khoa học Việt Nam và Đại học Cambridge (Vương quốc Anh) đã tiến hành nghiên cứu, khai quật di chỉ này.

Quá trình khảo cổ phát hiện nhiều công cụ đá, vỏ nhuyễn thể cùng dấu tích sinh hoạt của cư dân cổ. Các kết quả nghiên cứu cho thấy con người đã từng sinh sống tại khu vực này cách đây hơn 12.000 năm.

Đáng chú ý, tại khu vực cửa hang còn có những lớp vỏ nhuyễn thể tích tụ qua thời gian. Đây là nguồn tư liệu giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu đời sống, phương thức kiếm thức ăn và khả năng thích nghi với môi trường tự nhiên của cư dân tiền sử.

Ông Phùng Thế Quỳnh - Giám đốc vận hành Khu du lịch văn hóa Thung Ui - cho biết, việc đưa Hang Bói vào khai thác nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, mang đến những trải nghiệm mới cho du khách, đồng thời giới thiệu các giá trị đặc sắc về thiên nhiên, lịch sử, văn hóa và khảo cổ học của vùng đất Tràng An.

Theo ông Quỳnh, hoạt động khai thác du lịch luôn gắn với bảo vệ di sản, gìn giữ môi trường tự nhiên và cảnh quan, hướng tới phát triển bền vững.

Bên cạnh khám phá Hang Bói, du khách đến Thung Ui còn có cơ hội trải nghiệm không gian văn hóa Mường thông qua các hoạt động dân gian như nhảy sạp, ném còn, đánh mảng, thưởng thức ẩm thực và tìm hiểu phong tục, tập quán của đồng bào.

Việc kết nối di chỉ khảo cổ với các hoạt động văn hóa, trải nghiệm không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn góp phần đưa những giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng.

Với sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên và chiều sâu lịch sử, Hang Bói được kỳ vọng trở thành điểm nhấn mới trong hành trình khám phá vùng đất di sản Ninh Bình.