Khe Sanh - Từ ký ức chiến tranh thành điểm đến du lịch

Mở ra một tương lai mới

Đến từ Hà Nội để dẫn chương trình nghệ thuật kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh, MC Lê Anh chia sẻ một cảm nhận đáng suy nghĩ: Đến bây giờ anh mới biết Khe Sanh còn có cà phê và những điểm đến thiên nhiên rất đẹp, cuốn hút, chứ không chỉ có những câu chuyện về chiến tranh. Chia sẻ của MC Lê Anh cũng là cảm nhận của nhiều du khách phương xa có mặt tại Khe Sanh dịp đó. Và những cảm nhận ấy phần nào cho thấy một thực tế là Khe Sanh có nhiều giá trị để giới thiệu với du khách, nhưng chưa được nhiều người biết đến do việc truyền thông, quảng bá lợi thế và điểm đến của địa phương chưa mạnh và chưa bài bản.

Lâu nay, khi nhắc đến Khe Sanh, nhiều người thường nghĩ ngay đến chiến tranh, đến những trận đánh khốc liệt trên tuyến đường 9, sân bay Tà Cơn hay chiến dịch lịch sử năm 1968. Khe Sanh còn là vùng đất có những câu chuyện lịch sử, văn hóa đặc biệt, được biết đến vượt ra ngoài biên giới Việt Nam.

Không nhiều địa phương có được lợi thế nhận diện đặc biệt như vậy. Nhưng nếu chỉ quảng bá Khe Sanh như một địa danh chiến tranh thì chưa phản ánh đầy đủ những giá trị và sức sống của vùng đất này hôm nay. Bởi Khe Sanh còn có những đồi cà phê xanh ngát, những thung lũng phủ sương, khí hậu cao nguyên dễ chịu, cảnh quan núi rừng Trường Sơn và bản sắc văn hóa của đồng bào Bru-Vân Kiều, Pa Kô. Trong không gian du lịch phía tây Quảng Trị còn có những cánh đồng điện gió, thác Tà Puồng, làng du lịch cộng đồng Chênh Vênh, các điểm săn mây, cắm trại và trải nghiệm thiên nhiên. Khe Sanh cũng nằm trên Quốc lộ 9, gần cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, có khả năng kết nối với các tuyến du lịch xuyên biên giới trên Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Năm 2026 cũng đánh dấu một thế kỷ cây cà phê bén rễ trên vùng đất này. Từ những đồn điền đầu tiên năm 1926, trải qua chiến tranh và quá trình khôi phục sản xuất, cà phê đã trở thành nguồn sinh kế của hàng nghìn hộ dân. Cây cà phê không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn kể một câu chuyện đẹp về sự hồi sinh của vùng đất từng hứng chịu bom đạn chiến tranh. Phát biểu tại lễ khai mạc chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh tối 24.10, ông Bùi Hoàng Phương - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị - nhấn mạnh, kỷ niệm một thế kỷ cây cà phê đến với Khe Sanh là dịp tri ân quá khứ, nhưng quan trọng hơn là mở ra một tương lai mới. Đáng chú ý, trong các định hướng phát triển cà phê Khe Sanh được lãnh đạo tỉnh xác định, có việc gắn cây cà phê với lịch sử, văn hóa và du lịch; kết nối những đồi cà phê, cánh đồng điện gió, bản làng Vân Kiều, Pa Kô cùng các di tích lịch sử trên tuyến đường 9 thành những hành trình trải nghiệm hấp dẫn, thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Để Khe Sanh trở thành điểm đến

Điều đáng tiếc là dù có nhiều tài nguyên hấp dẫn, du lịch Khe Sanh hiện vẫn chưa được tổ chức một cách chuyên nghiệp, chưa khai thác tương xứng những lợi thế sẵn có. Các điểm tham quan còn thiếu sự kết nối, dịch vụ lưu trú và trải nghiệm chưa phong phú, hoạt động quảng bá điểm đến còn hạn chế. Theo thông tin công bố tháng 8.2026, xã Khe Sanh bình quân đón khoảng 25.000 lượt khách mỗi năm, có 20 cơ sở lưu trú đăng ký kinh doanh và hơn 30 quán cà phê, nhà hàng, điểm vui chơi. Những con số cho thấy du lịch đang có nền tảng phát triển, song quy mô và sức hấp dẫn của dịch vụ vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng.

Vấn đề không phải Khe Sanh thiếu tài nguyên, mà là chưa biến được các tài nguyên ấy thành những sản phẩm du lịch có tính liên kết, có chất lượng và đủ sức giữ chân du khách. Du khách có thể đến Khe Sanh tham quan sân bay Tà Cơn, chụp ảnh tại các đồi cà phê, thưởng thức đặc sản rồi tiếp tục hành trình. Nhưng để ở lại lâu hơn, họ cần thêm những hoạt động trải nghiệm được tổ chức bài bản, từ ban ngày đến buổi tối. Địa phương cũng không thể chỉ chờ du khách đến rồi tự khám phá vẻ đẹp của Khe Sanh. Cần làm cho họ biết đến những điều hấp dẫn ấy từ trước, có lý do để lên kế hoạch đến và ở lại.

Thực tế, Khe Sanh đã có những mô hình du lịch nông nghiệp đáng khuyến khích. Từ cuối năm 2024, Hợp tác xã Du lịch nông nghiệp Việt Nam - Khe Sanh đã phát triển mô hình “Khe Sanh Coffee Tour”, kết nối các nông trại cà phê, cơ sở sản xuất, điểm du lịch cộng đồng và di tích lịch sử. Theo thông tin công bố ngày 28.2.2026, đơn vị triển khai mô hình đã tổ chức được 25 tour, đưa du khách trải nghiệm quy trình trồng, thu hái, chế biến và thưởng thức cà phê đặc sản. Hành trình còn kết nối vùng cà phê Hướng Phùng, làng du lịch cộng đồng Chênh Vênh, nơi du khách trải nghiệm văn hóa, ẩm thực của đồng bào Bru-Vân Kiều, sau đó tham quan di tích sân bay Tà Cơn, tìm hiểu câu chuyện về vùng đất từng đi qua chiến tranh để hồi sinh trong màu xanh của những vườn cà phê.

Đây là cách làm đáng chú ý, bởi đã bước đầu biến những tài nguyên riêng lẻ thành một sản phẩm du lịch có câu chuyện, có hành trình và có trải nghiệm. Tuy nhiên, để những mô hình như vậy phát triển thường xuyên, tiếp cận nhiều du khách hơn, Khe Sanh cần đầu tư đồng bộ về hạ tầng và chất lượng dịch vụ. Trước hết là hạ tầng giao thông kết nối các điểm du lịch. Những tuyến đường dẫn đến vùng trồng cà phê, bản làng, thác nước và các điểm trải nghiệm cần được rà soát, nâng cấp phù hợp, bảo đảm an toàn cho phương tiện và du khách, nhất là trong mùa mưa. Cùng với đường giao thông là hệ thống biển chỉ dẫn, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, điểm dừng nghỉ và các tiện ích thiết yếu tại điểm tham quan. Đây là những hạng mục không quá lớn nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng trải nghiệm.

Đặc biệt, muốn giữ du khách ở lại qua đêm, Khe Sanh cần nâng cao chất lượng hệ thống lưu trú. Không nhất thiết phải xây dựng nhiều khách sạn lớn, mà có thể phát triển các homestay, farmstay và cơ sở nghỉ dưỡng quy mô vừa, phù hợp với cảnh quan, bản sắc địa phương. Theo định hướng đã công bố, xã Khe Sanh phấn đấu đến năm 2030 có từ 20 đến 30 homestay đạt tiêu chuẩn phục vụ du khách. Đây là mục tiêu cần được cụ thể hóa bằng các chính sách hỗ trợ người dân cải tạo nhà ở, tiếp cận vốn và đào tạo kỹ năng làm du lịch.

Sau 100 năm, Khe Sanh đã có một thương hiệu cà phê đáng tự hào. Chặng đường tiếp theo cần biến những giá trị ấy thành sức hút du lịch, để Khe Sanh không chỉ được nhớ đến qua những câu chuyện chiến tranh mà còn được biết đến như một vùng đất hòa bình, giàu sức sống, một điểm đến hấp dẫn của miền Trung. Và khi du khách muốn ở lại ít nhất 2 ngày 1 đêm để khám phá, trải nghiệm và kể tiếp câu chuyện Khe Sanh với những người khác, đó mới là lúc những tiềm năng của vùng đất này thực sự được chuyển hóa thành giá trị phát triển.