Để có thêm những di sản được UNESCO vinh danh, công nhận

Từ nỗ lực của Hà Nội đưa phở thành di sản của nhân loại

Với nhiều du khách quốc tế, hành trình đến Việt Nam không trọn vẹn nếu chưa thưởng thức một bát phở nóng tại Hà Nội. Anh Hendrick - du khách đến từ Peru, lần đầu đến Việt Nam - cho biết, trước đây anh chỉ biết đến phở qua TikTok. Một người bạn dặn Hendrick rằng, nếu có dịp đến Việt Nam, nhất định phải thử các món ăn địa phương, đặc biệt là phở.

Là người đã đi qua hơn 50 quốc gia, Hendrick vẫn dành sự tò mò đặc biệt cho Việt Nam bởi nền ẩm thực phong phú và văn hóa đặc sắc. Anh nói: “Tôi rất hào hứng muốn thử cả phở bò lẫn phở gà để cảm nhận sự khác biệt. Thưởng thức một bát phở chuẩn vị ngay tại Hà Nội không chỉ là ăn một món ăn, mà là cách bắt đầu hành trình khám phá văn hóa Việt Nam”.

Theo kế hoạch của Hà Nội, thành phố đang triển khai bảo vệ, quảng bá và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Phở Hà Nội”, đồng thời xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh “Phở” vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm đưa ẩm thực trở thành một trong những trụ cột của công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Việc xây dựng hồ sơ “Phở” trình UNESCO đòi hỏi sự chuẩn bị công phu. Hà Nội sẽ phối hợp với các địa phương có di sản phở như Ninh Bình và một số tỉnh, thành khác để hoàn thiện hồ sơ theo quy định quốc tế. Các hội nghị, tọa đàm chuyên môn với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, nghệ nhân và cộng đồng thực hành di sản sẽ được tổ chức nhằm thống nhất nội dung, xác định giá trị cốt lõi và lộ trình triển khai.

Đáng chú ý, mới đây Hà Nội cũng đã có văn bản đề nghị cơ quan phụ trách văn hóa của 17 tỉnh, thành phố phối hợp kiểm kê, rà soát các biến thể phở trên cả nước. Danh sách này trải dài từ Bắc vào Nam, gồm TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Ninh Bình, Sơn La, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Tuyên Quang, An Giang, Cần Thơ, Đắk Lắk, Gia Lai và Khánh Hòa.

Song song với việc xây dựng hồ sơ, Hà Nội đẩy mạnh quảng bá di sản phở trên nhiều nền tảng. Thành phố dự kiến xây dựng hệ thống dữ liệu số, bản đồ các quán phở, các nền tảng giới thiệu di sản trên môi trường số, đồng thời tổ chức các cuộc thi ký họa, ảnh đẹp, video về phở, xây dựng bộ nhận diện di sản.

Nếu được UNESCO ghi danh, phở sẽ trở thành di sản ẩm thực đầu tiên của Việt Nam có tên trong danh sách. Đồng thời, đây là cơ hội để phở trở thành thương hiệu văn hóa quốc gia, góp phần nâng cao sức hút của du lịch Việt Nam và mở rộng không gian phát triển cho ngành công nghiệp văn hóa trong lĩnh vực ẩm thực.

Chiến lược bổ sung các di sản được UNESCO công nhận

Tại Quyết định phê duyệt Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký mới đây, Chính phủ đặt ra mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hóa với các quốc gia, vùng lãnh thổ, các tổ chức, cơ quan văn hóa, các tập đoàn kinh tế, công nghiệp văn hóa trong khu vực và trên thế giới, tạo xung lực phát triển mới cho các lĩnh vực văn hóa, công nghiệp văn hóa, tập trung vào những lĩnh vực thế mạnh như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, di sản...

Đặc biệt, Quyết định yêu cầu: “Có thêm ít nhất 5 di sản, danh hiệu được các tổ chức quốc tế (UNESCO và các tổ chức chuyên ngành khác) công nhận, ghi danh; phấn đấu xây dựng ít nhất 10 điểm đến du lịch văn hóa - di sản thành thương hiệu quốc gia có sức cạnh tranh toàn cầu, có tính nhận diện trên trường quốc tế; thiết lập mới từ 1 đến 3 Trung tâm Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài tại các địa bàn chiến lược”.

Đến năm 2045, tiếp tục thành lập các Trung tâm Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài tại các địa bàn đối tác chiến lược toàn diện theo yêu cầu đối ngoại của Đảng và Nhà nước, thêm ít nhất 5 trung tâm; có thêm 15 di sản, danh hiệu được các tổ chức quốc tế (UNESCO và các tổ chức chuyên ngành khác) công nhận, ghi danh; phấn đấu đưa Việt Nam vào top 3 khu vực ASEAN và top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm (Soft Power Index) của quốc gia.

Kể từ khi Nhã nhạc cung đình Huế - di sản văn hóa đầu tiên của Việt Nam được UNESCO ghi danh năm 2003, có thể thấy việc được UNESCO công nhận là một quá trình đòi hỏi công phu và nỗ lực lớn. Để có được 5 di sản được công nhận giai đoạn 2026 - 2030, cần có sự chuẩn bị tích cực ngay từ bây giờ. Đặc biệt là quá trình số hóa để văn hóa - trong đó có hệ thống di sản - trở thành nguồn lực phát triển cho công nghiệp văn hóa.