Kiểm soát từ nguồn thực phẩm đến bữa ăn
Trong năm học 2025-2026, bữa ăn học đường tại TPHCM liên tiếp xảy ra sự cố, từ nghi vấn sử dụng thực phẩm quá hạn phải dừng bán trú đến một số vụ ngộ độc khiến hàng trăm học sinh phải nhập viện.
Cuối tháng 1.2026, vụ việc liên quan Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng SG (Sago Food) - đơn vị cung cấp suất ăn cho trường học tại TPHCM - gây xôn xao khi nguyên liệu bị nghi quá hạn được sử dụng để chế biến suất ăn học sinh. Đầu tháng 4.2026, sau bữa ăn bán trú tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây, trong 740 người sử dụng bữa ăn có 266 người bị ngộ độc, 190 người phải nhập viện. Chưa đầy 2 tuần sau, Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm, phường Tân Thuận, ghi nhận 46 học sinh có triệu chứng nghi ngờ ngộ độc, trong đó 29 em điều trị nội trú và 17 em theo dõi ngoại trú.
Sau vụ việc tại Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm, suất ăn từ cùng đơn vị cung cấp được rà soát tại 5 trường, khiến nhiều trường phải tạm dừng bán trú. Có thời điểm, hàng nghìn học sinh TPHCM phải ngừng ăn bán trú, phụ huynh phải đưa đón con về nhà vào buổi trưa.
Sau hàng loạt vụ việc, TPHCM mở rộng mô hình “Tick xanh trách nhiệm” từ kiểm soát hàng hóa nói chung sang chuỗi thực phẩm an toàn cho bếp ăn, suất ăn trường học. Mô hình yêu cầu các bếp ăn tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, kiểm soát toàn bộ quy trình từ nhập nguyên liệu, sơ chế đến thành phẩm, qua đó tăng tính minh bạch đối với đầu vào và đầu ra.
Điểm đáng chú ý của “Tick xanh trách nhiệm” là kiểm soát từ đầu chuỗi cung ứng, gắn trách nhiệm từ sản xuất, vận chuyển đến phân phối. Mô hình đang được triển khai tại một số trường mầm non và dự kiến mở rộng trong năm học mới.
Hiện “tick xanh” chủ yếu áp dụng với rau củ, thịt heo, trứng. Qua mã QR, phụ huynh có thể kiểm tra nguồn gốc thực phẩm từ cơ sở sản xuất, sơ chế, nhà cung cấp đến trường học.
Ông Nguyễn Trường Giang - Phó Chủ tịch UBND phường Tân Mỹ - nhận định, mô hình đã được triển khai tại Trường Mầm non Phú Mỹ và Tân Phú, giúp phụ huynh tra cứu thực đơn, dinh dưỡng, nguồn gốc thực phẩm qua mã QR và hỗ trợ nhà trường giám sát chuỗi cung ứng.
Thời gian tới, địa phương sẽ mở rộng tới toàn bộ trường công lập, hoàn thiện dữ liệu truy xuất, tăng nhà cung cấp đạt chuẩn và vận động trường ngoài công lập tham gia.
Không chỉ truy xuất, phải siết trách nhiệm
Từ góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM - đánh giá, chương trình “Tick xanh trách nhiệm” đến nay thu hút hơn 500 doanh nghiệp, với gần 6.000 sản phẩm được xác nhận. Trong bối cảnh mất an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, ông cho rằng, việc hình thành chuỗi cung ứng minh bạch, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể từ sản xuất đến phân phối là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
“Đây là cơ hội rất lớn cho những doanh nghiệp làm ăn tử tế, có trách nhiệm với cộng đồng” - ông Phương nhấn mạnh.
Tuy nhiên, truy xuất nguồn gốc chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu đi cùng kiểm soát thực tế và xác định rõ trách nhiệm của từng khâu.
Theo bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM - những năm qua, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học được phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và chính quyền địa phương. Năm nay, công tác này càng được siết chặt sau những sự cố xảy ra trong năm học vừa qua.
Để bảo đảm an toàn cho suất ăn bán trú, Sở An toàn thực phẩm TPHCM tiếp tục làm rõ trách nhiệm người đứng đầu nhà trường trong lựa chọn đối tác. Trong khoảng 3.500 trường học trên địa bàn, các trường đang tổ chức theo nhiều mô hình, gồm tự tổ chức bếp ăn hoặc đặt suất ăn từ các đơn vị cung ứng chuyên nghiệp.
Sở cũng tiếp tục tập huấn chuyên môn cho hiệu trưởng và hơn 4.300 nhân sự trực tiếp phụ trách bếp ăn trường học. Song song đó là tăng cường kiểm tra, xử phạt khi phát hiện vi phạm, hướng tới kiểm soát 100% trường học trên địa bàn.
