Miễn phí sách giáo khoa, thêm cơ hội học tập công bằng

Đồng bộ trong dạy học, nâng cao chất lượng chuyên môn

Từ năm học 2026-2027, cả nước sẽ dùng chung bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Để chuẩn bị cho năm học đầu tiên triển khai bộ sách thống nhất, các trường học trên cả nước đang khẩn trương tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáo viên.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết, ngành giáo dục sẽ tổ chức tập huấn giáo viên theo hướng tinh gọn, chỉ tập trung vào những nội dung giáo viên còn vướng mắc, tránh triển khai tràn lan gây lãng phí thời gian và kinh phí.

Lãnh đạo Bộ GDĐT nhấn mạnh quan điểm, việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung không có nghĩa giáo viên và học sinh chỉ được dạy và học trong một bộ sách duy nhất.

Thứ trưởng khẳng định, sách giáo khoa không phải pháp lệnh mà chỉ là học liệu, các bộ sách khác vẫn có giá trị khoa học và thực tiễn để giáo viên, học sinh tham khảo. Giáo viên và học sinh cũng có thể khai thác thêm dữ liệu từ sách, báo, internet nhằm làm phong phú kiến thức và phục vụ kiểm tra, đánh giá.

Đồng hành cùng các địa phương, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, đơn vị đã triển khai hơn 300 lớp tập huấn từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 7 theo từng môn học, từng cấp học. Đến nay, khoảng 80% nội dung tập huấn đã hoàn thành. Song song với đó, sách giáo khoa điện tử, kế hoạch bài dạy, video hướng dẫn và học liệu số cũng được đưa lên nền tảng trực tuyến để giáo viên có thể tự học bất cứ lúc nào.

Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, sách giáo khoa phát hành từ năm 2025 trở về trước vẫn được sử dụng, tái sử dụng nếu không thuộc diện điều chỉnh; sách có chỉnh sửa sẽ được phát hành bản mới hoặc kèm tài liệu đính chính.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cam kết nâng cao chất lượng, tiết giảm chi phí để hạ giá sách. Năm học 2026-2027, giá sách giáo khoa lớp 1-12 giảm bình quân 13,3% so với năm trước.

Đề xuất miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả

Ngoài việc sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa trên toàn quốc từ năm học tới, Chính phủ quy định lộ trình áp dụng chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả từ năm học 2029 - 2030. Trước thời hạn chung, các địa phương tự cân đối ngân sách có thể áp dụng chính sách này sớm hơn.

Đến nay, Quảng Ninh, Huế, Cà Mau và một số địa phương công bố cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh từ năm học 2026-2027.

Tại TPHCM, Sở GDĐT đã đề xuất phương án miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 theo hình thức mượn - trả, áp dụng từ năm học 2026-2027. Đây là bước mở rộng quy mô rất lớn so với phương án ban đầu (vốn chỉ dự kiến triển khai thí điểm trước với học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10 rồi mới mở rộng theo lộ trình).

Ủng hộ mạnh mẽ chủ trương này, ông Đinh Phú Cường - Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Luông (phường Bình Phú) nhận định: “Nếu TPHCM đi trước thì đây là một chính sách vô cùng nhân văn. TPHCM cũng từng là địa phương đi đầu trong việc miễn bảo hiểm y tế cho học sinh. So với bảo hiểm y tế, giá trị một bộ sách giáo khoa không quá lớn, nên nếu thành phố thực hiện được chính sách này thì rất đáng hoan nghênh và tự hào”.

Bên cạnh những tác động tích cực từ đề xuất trên, bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hiệp Tân (phường Phú Thạnh) - đặt ra vấn đề, khi học sinh mượn sách sử dụng suốt cả năm, việc hao mòn hay hư hỏng là khó tránh khỏi. Dù mỗi năm các trường có thể dự trù tỉ lệ hao hụt tự nhiên khoảng 5%, nhưng thời gian đầu triển khai, tỉ lệ này có thể sẽ cao hơn.

“Nhà trường và giáo viên phải tăng cường công tác giáo dục, hướng dẫn học sinh ý thức giữ gìn và trang bị kỹ năng bảo quản, sử dụng sách đúng cách để duy trì chất lượng sách cho những năm học sau” - bà Nguyệt nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Đinh Phú Cường cho rằng, việc thay đổi thói quen viết vẽ trực tiếp vào sách của học sinh cần có thời gian và sự phối hợp từ gia đình. Khi áp dụng chính sách mượn - trả đại trà, số lượng sách các trường phải quản lý sẽ tăng lên một cách chóng mặt.

“Nếu cho mượn đại trà thì cơ sở vật chất của trường hiện chưa kịp đáp ứng ngay. Nhà trường cần có một không gian riêng biệt, an toàn, thông thoáng để tránh mối mọt, ẩm mốc và phải bố trí nhân sự chuyên trách để quản lý. Trường THCS Nguyễn Văn Luông có khoảng 2.000 học sinh, nếu cho mượn toàn bộ thì việc quản lý số lượng sách là cực kỳ lớn” - ông Đinh Phú Cường chia sẻ thực tế.