Nhật Bản cảnh báo tuần nguy hiểm trước nguy cơ siêu động đất

Một trận động đất mạnh xảy ra ở vùng biển phía bắc Nhật Bản ngày 8.12 khiến chính phủ nước này lần đầu tiên trong năm nay phát đi khuyến cáo nguy cơ xuất hiện siêu động đất trong tuần tới đang tăng lên.

Các nhà khoa học vẫn không thể xác định liệu trận siêu động đất đó có xảy ra hay không, hoặc khi nào sẽ xảy ra. Tuy nhiên, khả năng xảy ra một trận động đất từ 8 độ richter trở lên trong tuần tới đã tăng lên khoảng 1%. Con số nhỏ nhưng là mức tăng đáng kể so với xác suất thông thường.

Chính phủ Nhật Bản dùng thuật ngữ siêu động đất để chỉ những trận động đất mạnh trên 8 độ richter. Để dễ hình dung, động đất 8 độ richter có sức mạnh xấp xỉ gấp 32 lần so với trận động đất 7 độ richter.

Đó là lý do dù chỉ 1%, giới chức Nhật Bản vẫn coi là nguy cơ nghiêm trọng.

Sau bất kỳ trận động đất nào từ 7 độ richter trở lên, các nhà khoa học Nhật Bản đều rà soát dữ liệu lịch sử. Điều này đã được kích hoạt ngày 8.12 khi một trận động đất mạnh 7,6 độ richter làm rung chuyển tỉnh Aomori ở phía Bắc.

Chính phủ phát cảnh báo vì nguy cơ xảy ra một trận động đất 8 độ richter “cao hơn mức bình thường”, theo giáo sư Fumiaki Tomita của Viện Nghiên cứu Khoa học Thiên tai, Đại học Tohoku.

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết, dựa trên dữ liệu lịch sử toàn cầu, xác suất xảy ra động đất 8 độ richter trong 7 ngày tới hiện là 1/100. Trước đó, Nhật Bản phát cảnh báo siêu động đất lần đầu vào năm 2024; cảnh báo này hết hiệu lực sau 7 ngày mà không có động đất mạnh hơn xảy ra.

Chính phủ Nhật Bản đề cập tới chuỗi dư chấn năm 2011 để giải thích cảnh báo lần này. Trước trận động đất 9,1 độ richter ngày 11.3.2011 gây sóng thần và khiến hơn 19.000 người thiệt mạng, chỉ 2 ngày trước đó đã xảy ra một trận động đất nhỏ hơn.

Giáo sư Takuya Nishimura của Đại học Kyoto cho biết, dù 1% là mức thấp song vẫn cao gấp 10 lần nguy cơ trung bình của động đất 8 độ tại khu vực. Phạm vi cảnh báo trải dài từ miền bắc Nhật Bản xuống gần Tokyo.

Nhật Bản nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương, khu vực có các đới đứt gãy hoạt động mạnh nhất thế giới. Nước này ghi nhận khoảng 1.500 trận động đất mỗi năm, tức trung bình 3 trận/ngày, theo Đại học Tokyo.

Lịch sử Nhật Bản ghi nhận nhiều siêu động đất, bao gồm thảm họa 2011, mạnh nhất trong lịch sử nước này. Năm 2003, trận động đất 8 độ richter ngoài khơi Hokkaido từng gây mất điện diện rộng.

"Lo ngại về động đất lớn ở Nhật Bản luôn là thực tế” - Giáo sư Meghan S. Miller, Trường Nghiên cứu về Khoa học Trái đất, Đại học Quốc gia Australia nhận định.

Hệ thống cảnh báo siêu động đất của Nhật Bản được triển khai từ năm 2022. Dù không thể dự đoán chính xác thời gian, địa điểm hay độ lớn của động đất, Nhật Bản vẫn có một trong những hệ thống cảnh báo sớm tiên tiến nhất thế giới, theo giáo sư Miller.

Chính phủ Nhật Bản vận hành hàng trăm thiết bị đo địa chấn trên đất liền và dưới biển. Khi động đất xảy ra, hệ thống sẽ phát hiện sóng địa chấn đầu tiên chỉ trong vài giây và gửi cảnh báo ngay lập tức.

Nếu cường độ rung lắc đạt từ mức 3 trở lên trong thang 10 cấp của Nhật Bản, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản sẽ phát báo cáo trong vòng 90 giây.