Hà Nội lên kế hoạch thí điểm cho thuê vỉa hè tại khu vực trung tâm. Ảnh: Thuỳ Linh
Cho thuê vỉa hè phát triển kinh tế đêm
Sở Xây dựng Hà Nội vừa gửi hồ sơ đề xuất thí điểm khai thác vỉa hè để kinh doanh tới các cơ quan chức năng. Theo dự thảo Nghị quyết do HĐND TP Hà Nội xây dựng, thành phố dự kiến cho phép quản lý, khai thác và sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè ngoài mục đích giao thông nhằm phục vụ kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm theo lộ trình 3 giai đoạn.
Theo đề xuất, giai đoạn đầu sẽ triển khai tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam. Giai đoạn 2 mở rộng tới các phường nằm trong khu vực Vành đai 1 và giai đoạn 3 sẽ được triển khai tại một số tuyến phố thuộc khu vực Vành đai 3.
Dự thảo Nghị quyết quy định rõ các tiêu chí để tuyến phố được phép thí điểm sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè phục vụ mục đích kinh doanh và phát triển kinh tế đêm.
Các tuyến phố được lựa chọn phải có vỉa hè rộng tối thiểu 3m tính theo một bên; sau khi bố trí lối đi bộ tối thiểu 1,5m vẫn còn diện tích để khai thác. Đồng thời, tuyến phố không nằm trong khu bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, không có điểm ùn tắc giao thông hoặc “điểm đen” tai nạn giao thông.
Theo kế hoạch, thời gian thí điểm kéo dài 5 năm. Mỗi tuyến phố được thí điểm tối đa 2 năm và có thể gia hạn thêm 2 lần.
Theo các chuyên gia, việc cho thuê vỉa hè có thể giúp tăng thu ngân sách, đồng thời tạo điều kiện để quản lý trật tự đô thị minh bạch hơn. Tuy nhiên, chính sách này cũng đặt ra lo ngại về nguy cơ lấn chiếm, áp lực giao thông và quyền sử dụng mặt tiền của người dân.
TS Ngô Tuấn Anh (giảng viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc cho thuê vỉa hè để phát triển kinh tế là hợp lý vì tạo thêm nguồn thu cho ngân sách, đồng thời thúc đẩy các hoạt động dịch vụ, thương mại.
“Người dân đi bộ kết hợp vui chơi, giải trí, mua sắm sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng cho nhiều ngành nghề. Tuy nhiên, điều quan trọng là việc khai thác phải bảo đảm mỹ quan đô thị và hạn chế ô nhiễm môi trường” - TS Ngô Tuấn Anh chia sẻ.
Hiện Hà Nội chưa ban hành khung giá chính thức nên chưa thể xác định cụ thể nguồn thu ngân sách từ mô hình này. Tuy nhiên, nếu áp dụng tương tự TPHCM, số thu có thể đạt hàng chục đến hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, tùy quy mô triển khai.
PGS.TS Nguyễn Hồng Thái - Trưởng khoa Vận tải Kinh tế, Trường Đại học Giao thông Vận tải cho rằng, việc cho thuê vỉa hè có thể giúp khai thác hiệu quả không gian công cộng, tạo nguồn thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế đêm, du lịch, dịch vụ đô thị. Tuy nhiên, việc triển khai cần được kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm chức năng chính của vỉa hè là phục vụ người đi bộ và an toàn giao thông.
Tăng nguồn thu nhưng cần kiểm soát chặt
Theo khảo sát của Sở Xây dựng Hà Nội, hiện có khoảng 273 tuyến phố với hàng trăm đoạn hè phố đủ điều kiện sử dụng tạm thời một phần vỉa hè phục vụ kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.
Việc cho thuê vỉa hè được đánh giá có thể mang lại nhiều lợi ích như tăng nguồn thu cho ngân sách thành phố; hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ lẻ có không gian buôn bán hợp pháp; thúc đẩy du lịch, kinh tế đêm và dịch vụ đô thị; đồng thời hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát nếu được quản lý minh bạch.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại việc cho thuê vỉa hè có thể làm thu hẹp không gian đi bộ, gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và phát sinh tình trạng kinh doanh lộn xộn nếu thiếu quản lý chặt chẽ. Ngoài ra, vấn đề công bằng giữa các hộ kinh doanh và cư dân mặt phố cũng được đặt ra.
Cũng theo PGS.TS Nguyễn Hồng Thái, TP Hà Nội cần quy hoạch rõ các tuyến phố được phép khai thác; bảo đảm lối đi bộ tối thiểu cho người dân; công khai mức phí và tiêu chí cấp phép; quy định rõ thời gian hoạt động; tăng cường kiểm tra vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy; đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý và thu phí.
Các chuyên gia nhận định, việc TP Hà Nội thí điểm tại một số khu vực có điều kiện phù hợp như phố du lịch, phố đi bộ, khu thương mại hoặc các tuyến phố rộng thuộc phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam là hợp lý, thay vì triển khai đồng loạt ngay từ đầu. Sau khi đánh giá hiệu quả thực tế mới xem xét mở rộng phạm vi áp dụng.
“Việc khai thác vỉa hè cần đặt lợi ích cộng đồng lên hàng đầu. Vỉa hè trước hết phải phục vụ giao thông và người đi bộ, sau đó mới tính đến mục tiêu kinh doanh. Vì vậy, thành phố cần xây dựng cơ chế quản lý hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm trật tự, văn minh đô thị” - PGS.TS Nguyễn Hồng Thái nhấn mạnh.
