Đặt người lao động vào trung tâm trong tất cả các hoạt động của tổ chức Công đoàn

Công đoàn, doanh nghiệp đồng hành đầu tư cho người lao động

Trong bài phát biểu tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Chăm lo cuộc sống cho người lao động (NLĐ), tạo môi trường làm việc, đào tạo nghề, an toàn lao động, chăm lo đời sống cho gia đình NLĐ có nhà ở, điều kiện về y tế, về giáo dục, về nghỉ ngơi, đó là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của các tổ chức Công đoàn, của doanh nghiệp và cả hệ thống chính trị của chúng ta”.

Đối với NLĐ, doanh nghiệp giữ vai trò đầu tư trực tiếp. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn xem chi phí cho NLĐ là khoản cần “tiết giảm”: Tiền lương ở mức tối thiểu, bữa ăn ca sơ sài, môi trường làm việc chưa bảo đảm, đào tạo hình thức, phúc lợi chỉ dừng ở quà tặng theo dịp. Cách làm này có thể giảm chi phí ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại làm tăng chi phí ẩn như lao động nghỉ việc, năng suất thấp, thiếu gắn bó, tranh chấp lao động và suy giảm uy tín tuyển dụng.

Đầu tư cho NLĐ trước hết là trả lương xứng đáng, bảo đảm ATVSLĐ, đóng bảo hiểm đầy đủ, xây dựng môi trường làm việc tôn trọng và có đối thoại.

Câu chuyện tại Công ty TNHH Luxshare-ICT (Nghệ An) - nơi có 30.000 lao động đang làm việc, cho thấy giá trị và lợi ích từ việc đầu tư cho NLĐ. Tại đây, các chế độ cho NLĐ được bảo đảm, như việc tăng mức ăn ca từ gần 20.000 đồng mỗi suất, nâng tổng mức hỗ trợ bình quân lên khoảng 45.000 đồng/người/ngày. Bên cạnh đó, công nhân được nhận vào khu ký túc xá miễn phí của công ty.

“Tôi thực sự muốn gắn bó lâu dài và coi đây là ngôi nhà thứ hai” lời chia sẻ của một công nhân với phóng viên Báo Lao Động cho thấy một doanh nghiệp muốn có thương hiệu mạnh, bền vững bắt đầu từ cách doanh nghiệp đối xử với chính NLĐ của mình. Khi công nhân yên tâm làm việc, có thu nhập ổn định, được tôn trọng và có cơ hội phát triển, họ sẽ trở thành “đại sứ thương hiệu” thuyết phục nhất.

PGS-TS Ngô Trí Long - chuyên gia kinh tế, Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam - phân tích: “Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng người lao động không có việc làm bền vững, doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất, tiền lương không theo kịp chi phí sinh hoạt, thì tăng trưởng ấy chưa thật sự bao trùm. Ngược lại, khi nguồn lực được phân bổ đúng, doanh nghiệp sẽ có điều kiện đầu tư, sản xuất sẽ mở rộng, việc làm sẽ tăng lên, năng suất được cải thiện và NLĐ sẽ được hưởng lợi trực tiếp. Vì vậy, trong mô hình tăng trưởng mới, NLĐ phải được đặt ở vị trí trung tâm”.

Biến yêu cầu chăm lo thành cơ chế cụ thể

Nếu doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp đầu tư cho NLĐ, Công đoàn là lực lượng đại diện, thúc đẩy, giám sát và đồng hành để việc đầu tư đó đi đúng hướng. Luật Công đoàn 2024 xác định Công đoàn Việt Nam đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ; đồng thời tham gia giám sát, phản biện xã hội, tuyên truyền, vận động NLĐ học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp.

Công đoàn cũng phải là kênh lắng nghe sớm nhất. Nhiều bất ổn trong quan hệ lao động không bùng phát ngay, mà tích tụ từ những bức xúc nhỏ như suất ăn kém chất lượng, tăng ca kéo dài, môi trường làm việc nóng bức, chậm đóng bảo hiểm, thiếu minh bạch trong thưởng, phạt. Nếu công đoàn cơ sở gần NLĐ, hiểu công nhân và có kỹ năng đối thoại với doanh nghiệp, những mâu thuẫn này có thể được tháo gỡ từ sớm.

Phát biểu tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra 6 nhiệm vụ trọng tâm đối với tổ chức Công đoàn trong thời gian tới. Điểm xuyên suốt các nhiệm vụ này chính là phải đặt NLĐ vào trung tâm của tất cả các hoạt động của tổ chức Công đoàn và tham gia sâu hơn, mạnh hơn vào quá trình đầu tư cho NLĐ.

Cả 6 nhiệm vụ đều nhấn mạnh vai trò của Công đoàn tại cơ sở, từ việc tạo điều kiện cho NLĐ học tập suốt đời đến việc phát triển các thiết chế tại khu công nghiệp.

“Công đoàn phải cùng Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo chăm lo nâng cao trình độ nghề nghiệp, kỹ năng số, kỹ năng thích ứng cho người lao động” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.

Các nhiệm vụ quan trọng khác đều hướng tới việc đầu tư cho NLĐ: Đầu tư về vật chất trong bảo vệ quyền lợi, nâng cao phúc lợi; đầu tư kỹ năng thích ứng với xu thế bằng việc tạo điều kiện học hỏi, nâng cao tay nghề; đầu tư về tinh thần với các thiết chế văn hóa. Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh việc đầu tư cho NLĐ không thể xem nhẹ những người xung quanh họ.

Từ các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy thông điệp rất rõ: Doanh nghiệp biết chăm lo NLĐ sẽ có năng suất cao hơn, thương hiệu tốt hơn và nền tảng phát triển bền vững hơn. Công đoàn làm tốt vai trò đại diện, thương lượng và đồng hành sẽ giúp khoản đầu tư ấy trở thành lợi ích cụ thể, lâu dài cho NLĐ. Đây cũng chính là con đường xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, qua đó nâng cao hơn nữa vai trò của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn mới.