Ngày 21.6, Thủ tướng Donald Tusk kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng sau khi Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki ngày 19.6 quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng - danh hiệu cao quý nhất của Ba Lan mà nước này từng trao cho Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky.
Động thái này đã khiến 3 cựu tổng thống Ukraina cùng một số quan chức cấp cao khác trả lại những phần thưởng nhà nước mà Ba Lan từng trao cho họ.
Ông Nawrocki đưa ra quyết định trên sau khi Tổng thống Zelensky khiến nhiều người Ba Lan tức giận vì đổi tên một đơn vị quân đội Ukraina theo tên Quân đội Nổi dậy Ukraina (UPA) - lực lượng từng tham gia các cuộc thảm sát người Ba Lan trong Chiến tranh Thế giới 2.
Thủ tướng Donald Tusk đã bày tỏ lo ngại về diễn biến này. "Sa vào cuộc xung đột giữa giới chính trị Ba Lan và Ukraina là một sai lầm chiến lược, gây thiệt hại cho cả 2 bên về kinh tế, địa chính trị cũng như uy tín quốc tế. Trong chính trị, như chúng ta đều biết, sai lầm còn tệ hơn cả tội lỗi" - ông Tusk viết trên mạng xã hội X.
Thủ tướng Ba Lan cho biết thêm, trong các cuộc thảo luận với những đối tác châu Âu, ông luôn cố gắng giảm thiểu thiệt hại và hạ nhiệt căng thẳng, dù đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng.
Trong một cuộc phỏng vấn đăng trên X, Tổng thống Zelensky khẳng định, Ukraina và Ba Lan "không thể là điều gì khác ngoài đối tác và bạn bè", đồng thời cảnh báo bất đồng chính trị có thể dẫn tới "sự leo thang rất nguy hiểm".
"Các quân nhân của chúng tôi tự lựa chọn một cái tên mang tính anh hùng cho đơn vị của họ và với tư cách Tổng thống kiêm Tổng Tư lệnh tối cao, tôi phải ủng hộ họ" - ông Zelensky nói.
Tổng thống Ukraina nhấn mạnh: "Nếu không có Ukraina, sẽ không ai có thể bảo vệ Ba Lan. Điều đó đơn giản là không thể".
Căng thẳng bắt nguồn từ việc ngày 27.5, Tổng thống Volodymyr Zelensky ký sắc lệnh đặt tên cho Trung tâm Tác chiến Đặc biệt Độc lập "Phương Bắc" thuộc Lực lượng Tác chiến Đặc biệt Ukraina là "Những anh hùng của UPA".
Ông Zelensky cho biết, quyết định này được đưa ra nhằm "khôi phục các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia" cũng như ghi nhận thành tích xuất sắc của đơn vị trong nhiệm vụ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và nền độc lập của Ukraina.
Quân đội Nổi dậy Ukraina (UPA) là lực lượng du kích Ukraina được thành lập tháng 10.1942 tại vùng Volhynia, phía tây bắc Ukraina. Đây là cánh quân sự của Tổ chức Những người Dân tộc chủ nghĩa Ukraina (OUN-B) - phong trào dân tộc cực đoan do Stepan Bandera lãnh đạo.
Trong thời gian tồn tại, UPA cũng tiến hành các cuộc thảm sát nhằm vào người Ba Lan tại Volhynia.
Quyết định tôn vinh UPA đã gây phản ứng đặc biệt mạnh tại Ba Lan.
