Theo thống kê của TPHCM, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố còn 52 đơn vị cấp xã (gồm 48 phường và 4 xã) chưa đáp ứng tiêu chuẩn về diện tích theo Nghị quyết số 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Theo nghị quyết, phường phải có diện tích tự nhiên tối thiểu 5,5 km² và dân số từ 21.000 người trở lên. Đối với xã miền núi, diện tích tối thiểu là 100 km² và dân số từ 5.000 người; xã hải đảo có diện tích từ 15 km² và dân số từ 2.500 người; các xã còn lại phải có diện tích tối thiểu 30 km² và dân số từ 16.000 người.
Đáng chú ý, trong số các phường chưa đạt chuẩn về diện tích, có 16 phường có quy mô dân số rất lớn, đều vượt mốc 100.000 người. Nhiều phường có dân số cao gấp 5 - 9 lần mức tối thiểu theo quy định.
Nổi bật nhất là phường Chánh Hưng, được thành lập trên cơ sở sáp nhập các Phường 4, 5, Rạch Ông và Hưng Phú của Quận 8 cũ. Phường có diện tích khoảng 4,61 km², chưa đạt tiêu chuẩn tối thiểu 5,5 km² nhưng dân số lên tới 190.707 người, gấp khoảng 9 lần mức tối thiểu theo quy định.
Tiếp đến là phường Thạnh Mỹ Tây, được thành lập từ các Phường 19, 22 và 25 của quận Bình Thạnh cũ. Phường có diện tích 4,4 km², đạt khoảng 80% tiêu chuẩn diện tích, trong khi dân số hơn 153.000 người, gấp khoảng 7,3 lần mức tối thiểu.
Cũng tại khu vực quận Bình Thạnh cũ, phường Bình Thạnh có diện tích 3,32 km² với khoảng 126.300 người. Phường Gia Định chỉ rộng 2,76 km², đạt hơn 50% tiêu chuẩn diện tích nhưng có gần 126.000 người, gấp khoảng 6 lần mức tối thiểu. Phường Bình Lợi Trung cũng có diện tích 3,39 km² với 116.121 người.
Ở khu vực quận Tân Phú cũ, phường Phú Thọ Hòa có diện tích khoảng 3,02 km², chỉ đạt gần 55% tiêu chuẩn nhưng dân số lên tới 140.436 người, gấp gần 6,7 lần mức tối thiểu.
Hai phường khác ở quận Tân Phú cũ cũng có quy mô dân số trên 100.000 người là Phú Thạnh với 103.780 người trên diện tích 2,99 km² và Tân Sơn Nhì với 117.277 người trên diện tích 3,46 km².
Đáng chú ý, cả 6 phường mới được thành lập từ quận Gò Vấp cũ đều chưa đạt chuẩn về diện tích nhưng đều có dân số vượt 100.000 người.
Cụ thể, Hạnh Thông có diện tích 3,37 km² với khoảng 128.865 người; An Hội Đông rộng 3,29 km² với khoảng 123.681 người; An Hội Tây rộng 3,81 km² với khoảng 121.000 người; Thông Tây Hội rộng 3,24 km² với khoảng 121.192 người; An Nhơn rộng 3,23 km² với khoảng 114.498 người; còn phường Gò Vấp chỉ rộng 2,81 km² nhưng có khoảng 110.850 người.
Ngoài ra, phường Bảy Hiền (quận Tân Bình cũ) có diện tích 2,86 km² với 132.252 người, trong khi phường Vườn Lài (quận 12 cũ) chỉ rộng 1,28 km² nhưng có tới 104.076 người.
Phát biểu tại buổi đối thoại với cán bộ TPHCM ngày hôm qua (28.7), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang khẳng định, việc xem xét tổ chức lại đơn vị hành chính không chỉ căn cứ vào tiêu chí dân số, diện tích mà còn phải tính đến tiềm năng phát triển, vị thế, yêu cầu quốc phòng, an ninh và điều kiện quản lý thực tế.
Theo quy trình dự kiến, ban chấp hành đảng bộ các xã, phường sẽ đánh giá nhu cầu, thống nhất phương án và báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM. Trước khi hoàn thiện đề xuất, các địa phương phải tổ chức lấy ý kiến người dân.
Song song đó, Ban Nghiên cứu phát triển TPHCM sẽ thực hiện nghiên cứu độc lập dựa trên các tiêu chí về tiềm năng phát triển, vị thế, quốc phòng, an ninh và điều kiện thực tế để làm cơ sở tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM xem xét.
