Lao động vùng cao khó thoát nghèo vì thiếu tay nghề

Rời nương rẫy, bước vào nhà máy

Cuối ca chiều, trong xưởng chế biến nông sản tại Mai Sơn (Sơn La), anh Vàng A Chứ, người H’Mông, cẩn thận lau chùi máy móc trước khi tan ca. Ít ai biết, vài năm trước, cuộc sống của anh vẫn gắn chặt với nương ngô trên sườn núi, thu nhập bấp bênh, “được mùa thì đủ ăn, mất mùa là lo từng bữa”.

“Làm nương phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Từ khi được học nghề sơ cấp chế biến nông sản rồi vào làm ở xưởng, mỗi tháng tôi có thu nhập hơn 7 triệu đồng. Quan trọng nhất là được làm gần nhà, không phải đi xa, vẫn chăm lo được cho gia đình” - anh Chứ chia sẻ.

Câu chuyện của anh Chứ không còn là cá biệt. Tại nhiều tỉnh Tây Bắc như Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, ngày càng nhiều lao động dân tộc thiểu số rời sản xuất tự cung tự cấp để tham gia các mô hình kinh tế mới, làm việc trong nhà máy, xưởng sản xuất.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất với họ vẫn là thiếu tay nghề, kỹ năng lao động, khiến không ít người dù có việc làm nhưng thu nhập chưa ổn định, khó gắn bó lâu dài.

Tại cụm công nghiệp Tằng Loỏng, chị Thào Thị Dế, công nhân may người Dao, nhớ lại những ngày đầu đi làm với nhiều bỡ ngỡ. Sau khi được doanh nghiệp và công đoàn hỗ trợ đào tạo nâng cao tay nghề, chị Dế làm được nhiều công đoạn hơn, thu nhập cải thiện rõ rệt.

“Có nghề trong tay thì mới yên tâm gắn bó lâu dài. Nếu không học được nghề thì rất khó trụ lại nhà máy” - chị Dế chia sẻ.

Theo chị Dế, mong mỏi lớn nhất của công nhân dân tộc thiểu số là được học nghề ngay tại địa phương, phù hợp với trình độ và điều kiện vùng cao. Không phải ai cũng có điều kiện xuống xuôi học dài ngày. Nếu các lớp đào tạo mở ở xã, gắn với việc làm cụ thể thì bà con sẽ tham gia nhiều hơn.

Thực tế cho thấy, nếu đào tạo nghề không gắn với nhu cầu thị trường và đầu ra việc làm, người lao động vùng cao rất dễ bỏ dở giữa chừng.

Kỳ vọng chuyển đổi nghề để thoát nghèo

Ở biên giới Phong Thổ (Lai Châu), anh Lỳ A Páo, người Hà Nhì, hiện làm công nhân tại một doanh nghiệp chế biến vật liệu xây dựng, thẳng thắn chia sẻ: “Nếu chỉ làm nông thì rất khó thoát nghèo. Nhưng làm công nhân mà không có nghề thì chỉ làm việc nặng, thu nhập thấp”.

Anh Páo kỳ vọng được học thêm nghề cơ khí, vận hành máy để có thể gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. “Thanh niên vùng cao không ngại học, không ngại làm, nhưng thiếu cơ hội tiếp cận đào tạo nghề phù hợp. Chúng tôi mong Nhà nước quan tâm hơn để người trẻ có thể làm việc ngay tại quê hương mình” - anh Páo bày tỏ.

Với người lao động vùng cao, thoát nghèo bền vững không chỉ là tăng thu nhập trước mắt, mà là có nghề ổn định, có bảo hiểm, có tương lai lâu dài.

Chị Lò Thị Trang, công nhân thời vụ làm việc tại một nhà máy chế biến nông sản ở Trạm Tấu (Lào Cai) mong muốn Đảng, Nhà nước, Chính phủ tiếp tục đặt vấn đề phát triển nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số là nhiệm vụ lâu dài.

“Muốn công nghiệp hóa vùng núi thì trước hết phải đào tạo được công nhân là người địa phương. Doanh nghiệp lên đây đầu tư mà không có lao động tay nghề thì rất khó phát triển. Tôi mong Nhà nước quan tâm hơn đến đào tạo nghề cho lao động nữ dân tộc thiểu số, nhất là những nghề phù hợp để phụ nữ có thể gắn bó lâu dài, vừa có thu nhập vừa chăm lo gia đình” - chị Trang bày tỏ.

Bà Đinh Thị Hồng Lan - Phó Ban Công đoàn các Khu công nghiệp tỉnh Lào Cai - nhận định, chăm lo cho công nhân không chỉ là hỗ trợ lúc khó khăn, mà còn phải giúp họ nâng cao tay nghề, có nghề để tự vươn lên. Đó mới là cách giảm nghèo bền vững.

“Với người lao động vùng cao, điều quan trọng nhất là học nghề phải phù hợp trình độ, thời gian linh hoạt, không làm gián đoạn việc làm. Công đoàn sẽ đóng vai trò cầu nối để doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động gặp nhau ở điểm chung là cùng có lợi” - bà Đinh Thị Hồng Lan chia sẻ.