Chi tiết tin tức
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Hiệu quả từ chính sách trao sinh kế tại xã Sông Kôn, Đà Nẵng

Đà Nẵng - Cây măng điền trúc đang mở lối thoát nghèo bền vững cho đồng bào vùng cao Sông Kôn.

Hiệu quả từ chính sách trao sinh kế tại xã Sông Kôn, Đà Nẵng

Ông Đồng Sĩ Tài (thôn Ra Đung, xã Sông Kôn, TP Đà Nẵng) đã nhân rộng thành công 1ha măng điền trúc, mang lại nguồn thu từ 25 - 30 triệu đồng mỗi mùa vụ. Ảnh: Linh Anh

Nghịch lý của sự đợi chờ và bài toán đứt gãy sinh kế

Nhiều năm qua, diện mạo kinh tế ở các xã miền núi thường lặp lại một lối mòn quen thuộc là bà con cần cù nhưng vẫn nghèo, Nhà nước đổ nguồn lực hỗ trợ nhưng tỉ lệ nghèo giảm chậm. Tại xã Sông Kôn, địa phương được hợp nhất từ ba xã vùng cao A Ting, Jơ Ngây và Sông Kôn thuộc huyện Đông Giang trước đây, nghịch lý ấy từng hiện hữu rất rõ nét. Với hơn 89% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống giữa địa hình đồi núi dốc đứng, giao thông chia cắt, tỉ lệ hộ nghèo của địa phương từng neo ở mức rất cao và hiện nay dù đã giảm đáng kể qua từng năm nhưng vẫn còn ở mức khoảng bốn mươi hai phần trăm.

Nếu đi sâu vào đời sống nương rẫy, căn nguyên sâu xa của cái nghèo không hẳn do đồng bào thiếu đất hay lười lao động, mà nằm ở sự bế tắc của phương thức sản xuất và tâm lý chờ đợi. Trước đây, bà con chỉ quen canh tác nương rẫy truyền thống với cây bắp, cây sắn. Trồng hoa màu trên sườn dốc vừa tốn nhiều công chăm sóc vừa cho năng suất bấp bênh, đến kỳ thu hoạch bán chẳng được bao nhiêu tiền. Khi thấy hoa màu không đủ ăn, nhiều hộ chuyển hướng sang trồng quế với hy vọng đổi đời. Thế nhưng, cây quế lại đòi hỏi thời gian sinh trưởng đằng đẵng cả chục năm trời mới cho thu nhập. Trong suốt khoảng thời gian chờ đợi ấy, người nông dân không có nguồn thu hằng ngày để mua mắm muối, lo tiền học cho con. Sự đứt gãy dòng tiền sinh hoạt khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh túng quẫn, lại tiếp tục trông chờ vào những đợt cứu trợ giáp hạt của Nhà nước, tạo thành một nếp nghĩ ỷ lại ăn sâu qua nhiều thế hệ.

Muốn thoát nghèo thực chất, nút thắt đầu tiên phải tháo gỡ chính là giải quyết nguồn thu nhập đều đặn trước mắt để người dân yên tâm sản xuất mà không phải ngửa tay chờ trợ cấp. Và cây măng điền trúc xuất hiện như một lời giải giản dị nhưng trúng đích cho bài toán kinh tế vi mô này. Với đặc tính dễ sống, không kén đất, ít sâu bệnh và chi phí phân bón rất thấp, loài cây này cho phép người nông dân tận dụng tối đa những rẻo đất vườn, đất đồi cằn cỗi để tạo ra nguồn thu liên tục trong nhiều tháng ròng.

Ý chí tự lực từ những hạt mầm trợ lực ban đầu

Giá trị lớn nhất của mô hình măng điền trúc ở Sông Kôn không đơn thuần nằm ở số tiền thu được mỗi vụ, mà nằm ở sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người nông dân. Họ không còn thụ động nhận quà cứu trợ mà đã biết tận dụng sự tiếp sức ban đầu của Nhà nước như một điểm tựa để tự thân vận động làm giàu.

Câu chuyện của gia đình ông Đồng Sĩ Tài ở thôn Ra Đung là một minh chứng thuyết phục cho tinh thần dám nghĩ, dám làm ấy. Từng là hộ nghèo triền miên chỉ trông chờ vào việc làm nương rẫy bấp bênh, ông Tài không chấp nhận cảnh nghèo đeo bám mãi. Khi được Nhà nước hỗ trợ khoảng hai mươi mắt giống măng điền trúc, thay vì bỏ mặc cây tự sinh tự diệt như thói quen cũ, ông cẩn thận đem trồng trên đất vườn đồi, dốc công chăm bón và theo dõi từng mầm măng mới nhú. Thấy cây phát triển nhanh, bén rễ khỏe và không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, ông không đem bán hết số măng thu được mà chủ động chiết cành, tách bụi để mở rộng diện tích. Từ vài bụi tre nhỏ ban đầu, đến nay ông đã gây dựng nên một trang trại măng điền trúc rộng tới một hécta.

Theo chia sẻ của ông Tài, cây măng điền trúc đã hóa giải hoàn toàn điểm yếu của những loại cây dài ngày như cây quế. Mỗi tháng, gia đình chỉ cần bỏ công bón phân một lần và phát dọn cỏ dại quanh gốc. Chu kỳ thu hoạch kéo dài liên tục suốt nửa năm, từ tháng tư đến tháng chín. Cứ cách vài ba ngày, măng lại mọc lên tua tủa, vợ chồng ông chỉ việc ra vườn thu hái rồi bán trực tiếp cho thương lái đến tận nơi thu mua. Dù giá măng đầu mùa đạt khoảng 10.000 đồng/kg và giữa vụ giảm xuống khoảng 5.000 đến 6.000 đồng/kg, nhưng nhờ măng cho thu hoạch rải đều từng đợt, mỗi năm gia đình ông thu về từ 25 đến 30 triệu đồng tiền mặt. Khoản tiền tươi đều đặn ấy đã giúp gia đình trang trải mọi sinh hoạt hằng ngày một cách đàng hoàng mà không phải đi vay mượn hay chờ đợi cuối vụ như trước.

Ông Đồng Sĩ Tài tự tay gây dựng trang trại măng điền trúc 1ha từ nguồn trợ lực cây giống ban đầu. Ảnh: Linh Anh
Ông Đồng Sĩ Tài tự tay gây dựng trang trại măng điền trúc 1ha từ nguồn trợ lực cây giống ban đầu. Ảnh: Linh Anh

Cùng chung khát vọng vươn lên bằng chính sức lao động của mình, chị Lê Thị Thúy ở thôn A Ting đã biến mảnh vườn bắp, đậu kém hiệu quả thành một cơ ngơi kinh tế đáng nể. Nhận thấy cây trồng cũ tốn nhiều công sức nhưng hiệu quả kinh tế quá thấp, chị Thúy kiên trì chuyển hướng sang trồng măng điền trúc. Suốt 10 năm ròng rã tự nhân giống và chăm sóc, đến nay vườn măng của chị đã phát triển lên quy mô một nghìn gốc. Vụ mùa vừa qua, gia đình chị thu về khoảng 5 tấn măng tươi với giá bán có thời điểm đạt từ 7.000 đến 8.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu nhập vượt trội so với trồng màu truyền thống.

Không dừng lại ở việc bán nông sản thô chịu sự chi phối giá cả của thương lái, người phụ nữ Cơ Tu này còn chủ động tìm tòi hướng đi mới bằng cách thử nghiệm làm măng muối chua. Khát vọng tự chế biến sản phẩm để nâng cao giá trị hạt mầm quê hương, đưa đặc sản vùng cao đến với đông đảo người tiêu dùng tại các đô thị lớn cho thấy tư duy sản xuất hàng hóa đã thực sự bén rễ trong tâm thức của những người nông dân nơi đây.

Đi bằng đôi chân mình trên bệ đỡ chính sách

Nhìn từ hiệu quả của các mô hình kinh tế tại thôn Ra Đung và thôn A Ting, có thể thấy công cuộc giảm nghèo ở xã Sông Kôn đang đi đúng quỹ đạo khi khơi dậy được tính chủ động của người dân. Sự chuyển biến này hoàn toàn trùng khớp với định hướng chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền địa phương trong việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Khẳng định về bước ngoặt lớn nhất của địa phương, ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sông Kôn, nhấn mạnh rằng điều cốt lõi giúp tỉ lệ hộ nghèo của xã giảm vững chắc qua từng năm xuống còn khoảng 42% chính là sự thay đổi trong nếp nghĩ của bà con. Người dân Sông Kôn hôm nay đã hiểu sâu sắc rằng muốn thoát nghèo bền vững thì phải lao động sáng tạo, phải mạnh dạn đầu tư công sức và trí tuệ chứ không thể trông chờ mãi vào trợ cấp của Nhà nước. Chính quyền chỉ đóng vai trò tạo điều kiện, hỗ trợ bệ đỡ ban đầu về cây con giống, chuyển giao khoa học kỹ thuật và định hướng thị trường, còn hành trình đi tới cuộc sống ấm no phải do chính người dân tự bước đi bằng đôi chân và đôi bàn tay của mình.

Vườn măng điền trúc quy mô 1.000 gốc của gia đình chị Lê Thị Thúy (thôn A Ting) cho sản lượng khoảng 5 tấn mỗi năm sau khi chuyển đổi từ đất trồng ngô, đậu kém hiệu quả. Ảnh: Linh Anh
Vườn măng điền trúc quy mô 1.000 gốc của gia đình chị Lê Thị Thúy (thôn A Ting) cho sản lượng khoảng 5 tấn mỗi năm sau khi chuyển đổi từ đất trồng ngô, đậu kém hiệu quả. Ảnh: Linh Anh

Từ thành công bước đầu của cây măng điền trúc, xã Sông Kôn đang tiếp tục định hình một chiến lược sinh kế đa tầng để hỗ trợ các hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo phát triển sản xuất. Địa phương không khuyến khích người dân độc canh mà hướng dẫn bà con lấy ngắn nuôi dài, tận dụng nguồn thu thường xuyên từ măng điền trúc, từ việc chăn nuôi heo cỏ bản địa, nuôi bò giống sinh sản hay nuôi cá lồng bè trên lòng hồ thủy điện Sông Kôn để tái đầu tư cho những cây trồng dài ngày có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, cây dổi, cây dược liệu, cây ăn quả và phát triển rừng gỗ lớn.

Việc đồng bào vùng cao Sông Kôn chủ động thay thế những vạt nương rẫy cằn cỗi bằng những đồi măng xanh mướt cho thu nhập quanh năm không chỉ là câu chuyện về một giống cây trồng thích hợp với đất đai bản địa. Đó trước hết là câu chuyện về cuộc cách mạng tư tưởng ở vùng cao, nơi người nghèo đã biết biến sự trợ lực của Nhà nước thành động lực tự thân, tự tin bước qua ranh giới của đói nghèo để làm chủ tương lai trên chính mảnh đất quê hương.

Tin liên quan