
Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội tại Hà Nội diễn ra nhanh chóng, kéo theo sự gia tăng dân số, phương tiện giao thông và khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hằng ngày. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, đồng thời đòi hỏi hệ thống phương tiện vệ sinh môi trường phải đáp ứng yêu cầu hoạt động với tần suất cao, liên tục.
Theo Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO), riêng khối lượng chất thải được duy trì, thu gom tại các địa bàn do URENCO thực hiện hiện khoảng 1.720 tấn/ngày. Đây là khối lượng lớn, đòi hỏi hệ thống phương tiện vệ sinh môi trường phải hoạt động thường xuyên để đáp ứng yêu cầu thu gom, vận chuyển.
Tuy nhiên, trong quá trình thu gom, xe thường xuyên phải dừng, đỗ, tăng giảm tốc độ, di chuyển ở tốc độ thấp, đặc biệt tại các tuyến phố đông dân cư và hệ thống ngõ nhỏ. Nhiều phương tiện đồng thời phải vận hành các thiết bị chuyên dùng như cơ cấu nâng, ép hoặc thiết bị thủy lực. Do đó, ngay cả khi quãng đường di chuyển không lớn, phương tiện vẫn tiêu thụ nhiên liệu và phát sinh khí thải trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Trong bối cảnh đó, phương tiện vệ sinh môi trường cần được xem xét là một trong những nhóm phương tiện ưu tiên chuyển đổi.
Trong những năm qua, các khâu chuyển tải, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đã từng bước được đầu tư, tổ chức tương đối đồng bộ. Tuy nhiên, khâu thu gom đầu nguồn - nơi rác được thu gom trực tiếp từ hộ dân, ngõ phố và các điểm phát sinh - vẫn là mắt xích còn nhiều khó khăn nhất. Bên cạnh đó, khi Hà Nội triển khai các vùng phát thải thấp, yêu cầu đổi mới phương tiện vệ sinh môi trường càng trở nên cấp thiết.
Trước yêu cầu đó, URENCO đang xây dựng và đề xuất thực hiện thử nghiệm có kiểm soát việc sử dụng xe điện 3 bánh chuyên dùng trong công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những chiếc xe điện này được ưu tiên hoạt động tại các ngõ xóm nhỏ, ngách hẹp và khu dân cư đông đúc.
Tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm 2026, bà Trần Thị Minh Hiền - Phó phòng Kỹ thuật Công nghệ, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) - cho biết, URENCO đã xây dựng lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 thực hiện từ khi có quyết định đến ngày 31.12.2026; giai đoạn 2 từ ngày 1.1.2027 đến ngày 31.12.2027; giai đoạn 3 từ ngày 1.1.2028 đến ngày 31.12.2028.
Trong giai đoạn 1, tại phường Hoàn Kiếm, mô hình hiện được triển khai ở 21/28 tổ dân phố, với 51 xe được đưa vào sử dụng, thu gom khoảng 52 tấn rác/ngày.

Về hiệu quả môi trường, việc đưa xe điện 3 bánh vào sử dụng giúp thu gom 100% khối lượng rác trong ca sản xuất, bảo đảm như phương pháp cũ. Các điểm cẩu rác tập trung được xóa bỏ hoàn toàn; số lượng thùng composite giảm từ 79 thùng xuống còn 9 thùng.
Về hiệu quả xã hội, sức lao động của công nhân được giảm đáng kể; quãng đường xe cuốn ép sử dụng dầu diesel phải di chuyển để thu gom rác trong khu vực cũng được rút ngắn, từ đó góp phần cải thiện chất lượng không khí.
Bên cạnh xe điện 3 bánh, URENCO cũng đưa xe điện 4 bánh vào sử dụng. Hiện có 8 xe điện 4 bánh đang phục vụ tại khu vực trung tâm, trong đó có 5 xe ô tô tải nhỏ, 2 xe quét, rửa đường và 1 xe tưới nước rửa đường.
Xe điện 4 bánh được đánh giá là bước tiếp theo để mở rộng điện hóa sang các tuyến phố lớn, các công đoạn trung chuyển và vận chuyển chính. Đây là nhóm phương tiện có vai trò quan trọng trong việc hình thành một chuỗi vệ sinh môi trường xanh đồng bộ, thay vì chỉ điện hóa riêng khâu đầu nguồn.
Việc phát triển xe điện 4 bánh góp phần mở rộng quá trình điện hóa, tránh tình trạng chỉ chuyển đổi phương tiện ở khâu thu gom đầu nguồn, trong khi các khâu trung chuyển và vận chuyển phía sau vẫn phụ thuộc vào xe diesel. Nếu không được triển khai đồng bộ, hiệu quả giảm phát thải của toàn hệ thống sẽ bị hạn chế, đồng thời phát sinh thêm chi phí khi phải duy trì song song hai loại phương tiện.


