Tour tự phát ngang nhiên gom khách
Lợi dụng nhu cầu du lịch linh hoạt, nhiều cá nhân, tổ chức chưa đủ điều kiện kinh doanh vẫn ngang nhiên gom khách, ghép đoàn trên mạng xã hội, chào bán các chuyến du lịch nước ngoài trị giá hàng chục đến hàng trăm triệu đồng. Hoạt động tự phát, cam kết dịch vụ lỏng lẻo và hợp đồng thiếu chặt chẽ khiến quyền lợi du khách không được bảo đảm.
Mới đây, sự cố một đoàn khách bị bỏ mặc khi đi tour Lào một lần nữa dấy lên hồi chuông báo động về tình trạng tour tự phát. Theo đó, đoàn khách không có vé máy bay về Việt Nam dù đã đóng đủ tiền tour cho Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Du lịch CompassTrip - doanh nghiệp do ông Liên Thanh Hồng làm chủ, đăng ký kinh doanh tại TPHCM. Khách phải bỏ tiền túi mua vé máy bay và tự về Việt Nam, và chưa được hoàn tiền tour hay bồi thường cho những chi phí phát sinh.
Đây không phải trường hợp duy nhất, mà nhiều du khách khác đồng loạt lên tiếng tố cáo doanh nghiệp này.
Chia sẻ với Lao Động, một du khách giấu tên cho biết, anh cùng đoàn tham gia tour Tây Tạng (Trung Quốc) đã thanh toán khoảng 900 triệu đồng. Tuy nhiên, tour không diễn ra đúng lịch trình như cam kết ban đầu, chưa kể đoàn khách phải tự bỏ thêm hàng trăm triệu đồng để xử lý sự cố và trở về Việt Nam.
Một trường hợp khác là đoàn của anh Nguyễn Sơn (TPHCM). Theo đó, đoàn 19 người tham gia tour phượt Bắc Tân Cương (Trung Quốc) bằng môtô vào tháng 7.2026, ký hợp đồng với CompassTrip với tổng giá trị lên tới 1,5 tỉ đồng. Đoàn đóng hơn 840 triệu đồng tiền cọc và chi phí cho xe hậu cần hỗ trợ. Tuy nhiên, phía doanh nghiệp không cung cấp đủ dịch vụ xe hậu cần và đến nay chưa hoàn tiền như cam kết.
Trước phản ánh của nhiều du khách, ông Liên Thanh Hồng thừa nhận trách nhiệm về những sự cố xảy ra với các đoàn. Tuy nhiên, khi phóng viên Lao Động chất vấn về phương án bồi thường và hoàn tiền cho các đoàn khách, ông Hồng nói đang không có mặt ở Việt Nam nên chưa thể giải quyết các khúc mắc cho đến cuối tháng 11.
Dù đăng ký kinh doanh tại TPHCM với ngành nghề chính là Đại lý du lịch, đơn vị này hoàn toàn không có tên trong hệ thống Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp lữ hành do Cục Du lịch quốc gia Việt Nam quản lý. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp không có giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế.
Phân định trách nhiệm pháp lý
Việc một đơn vị chỉ mang danh "Đại lý du lịch" nhưng lại tự đứng ra gom khách, tổ chức điều hành các tour bụi quốc tế thu tiền tỉ là hành vi hoạt động trái phép.
Trả lời Lao Động về vấn đề này, Luật sư Bùi Thị Thoan - Công ty Luật The Light, Đoàn Luật sư TP Hà Nội - nhận định, mấu chốt pháp lý cần xem xét là điều kiện hoạt động kinh doanh lữ hành quốc tế. Theo khoản 2 Điều 31 Luật Du lịch 2017, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế phải đáp ứng các điều kiện khắt khe: phải ký quỹ kinh doanh và người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành phải tốt nghiệp cao đẳng trở lên chuyên ngành lữ hành (hoặc có chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch quốc tế).
Mức ký quỹ đối với kinh doanh dịch vụ lữ hành cho khách du lịch ra nước ngoài là 500.000.000 đồng theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 14 Nghị định 168/2017/NĐ-CP. Thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế thuộc về Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.
Nếu công ty tổ chức đưa khách đi nước ngoài khi chưa đủ điều kiện và chưa được cấp phép, đây là hành vi cố ý lừa dối khách hàng, kinh doanh trái phép và vi phạm nghiêm trọng pháp luật hành chính, tạo thêm cơ sở vững chắc cho các cáo buộc hình sự.
Việc doanh nghiệp nhận trách nhiệm và xin lỗi không làm triệt tiêu nghĩa vụ bồi thường. Nếu doanh nghiệp tự tuyên bố "mất khả năng thanh toán", vấn đề sẽ được xem xét dưới góc độ của Luật Phá sản.
Luật sư Bùi Thị Thoan tư vấn, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, các nạn nhân không nên thụ động chờ đợi mà cần chủ động làm đơn tố giác hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nạn nhân có thể gửi đơn trực tiếp lên Bộ Công an hoặc cơ quan điều tra cấp tỉnh/thành phố; cơ quan tiếp nhận sẽ có trách nhiệm luân chuyển hồ sơ về đúng đầu mối có thẩm quyền giải quyết.
Trong đơn tố giác gửi cơ quan Công an hoặc đơn khởi kiện gửi Tòa án, người dân cần kiến nghị cơ quan có thẩm quyền lập tức áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: phong tỏa tài khoản ngân hàng, kê biên tài sản của doanh nghiệp và cá nhân đại diện.
