Lễ hội Xuống đồng là một trong những lễ hội truyền thống lớn của cư dân vùng đảo Hà Nam. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Mạnh Thắng - Chủ tịch UBND phường Phong Cốc - nhấn mạnh, lễ hội là sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch quan trọng của địa phương, hưởng ứng chuỗi hoạt động chào mừng Năm Du lịch quốc gia 2026, chào mừng tỉnh Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Lễ hội Xuống đồng bắt nguồn từ tục làm lễ “hạ điền” và “thượng điền” của cư dân vùng đảo Hà Nam, được tổ chức trước khi bước vào vụ cấy lúa mùa.
Lễ hội năm nay diễn ra trong hai ngày 18 và 19.7, tức ngày 5 và 6.6 âm lịch.
Phần lễ gồm các nghi thức tế yết, dâng hương, cấy xuống đồng và tế giã hội.
Sau lễ dâng hương tại đình Cốc, chủ tế xuống thửa ruộng phía trước cửa đình, cấy những cây lúa đầu tiên, mở đầu vụ mùa mới.
Theo tục lệ địa phương, người dân chỉ bắt đầu cấy lúa trên ruộng của gia đình sau khi nghi lễ này hoàn thành.
Tiếp đó là hội thi cấy, thu hút người dân các khu phố tham gia.
Người dự thi mặc áo nâu, đội nón, thi cấy nhanh nhưng vẫn phải bảo đảm đúng kỹ thuật, các hàng mạ thẳng, đều và đúng khoảng cách.
Trong phần hội, giải đua thuyền chải được tổ chức trên sông Cửa Đình, với các đội nam, nữ đến từ các khu phố thuộc hai phường Phong Cốc và Liên Hòa.
Các đội tranh tài ở 3 keo bơi: “Bơi Yết”, “Bơi Giải Hà” và “Bơi Chung Cuộc”.
Theo Ban tổ chức, vùng đảo Hà Nam trước đây là bãi triều rộng lớn ở cửa sông Bạch Đằng. Khi thủy triều lên, phần lớn bãi bồi bị ngập nước, chỉ còn một số khu đất cao.
Năm 1434, dưới triều vua Lê Thái Tông, nhiều nhóm Tiên Công, trong đó có 17 vị Tiên Công từ kinh thành Thăng Long, đã đến vùng bãi triều quai đê, lấn biển, khai hoang và lập làng.
Trải qua nhiều thế hệ, vòng đê biển bao quanh khu vực đảo Hà Nam dài 34 km.
Vùng đảo Hà Nam hiện gồm hai phường Phong Cốc và Liên Hòa, với dân số hơn 60.000 người.
Hiện nay, phường Phong Cốc đang phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu lập hồ sơ trình Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích đình Cốc và miếu Cốc là Di tích quốc gia đặc biệt.
